Otoczenie organizacji

Otoczenie organizacji jest to, to, co znajduje się na zewnątrz niej, poza jej granicami i oddziałuje na nią . Tak według Andrzeja Koźmińskiego brzmi definicja otoczenia. On tez dzieli to otoczenie na: sieć współpracujących ze sobą organizacji, otoczenie ogólne oraz otoczenie międzynarodowe i globalne.

Sieć współpracujących, powiązanych i konkurujących ze sobą organizacji to nieodłączny element otoczenia każdej organizacji. W skład tej sieci wchodzić mogą: agencje rządowe, klienci, partnerzy, konkurenci, grupy nacisku, dostawcy oraz związki zawodowe. W sporcie każde z tych elementów również ma swoje odzwierciedlenie. Jeśli chodzi o agencje rządowe nadzorujące działalność organizacji w dziedzinie sportu to mamy np. Ministerstwo Sportu i Turystyki, w przypadku klientów mówi się głównie o kibicach lub też osobach uprawiających sport korzystających z obiektów sportowych. Mówiąc o partnerach w sporcie można nawiązać do współpracy przy organizacji różnorodnych imprez np. Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji we współpracy z miejscowym klubem sportowym organizują zajęcia piłki halowej dla dzieci i młodzieży. Konkurenci, czyli organizacje oferujące te same produkty i usługi na tym samym rynku w sporcie to głównie np. w dziedzinie piłki nożnej kluby z tej samej ligi. Grupy nacisku mogą działać zarówno w dobrym, jak i złym celu, w imię dobra szerszego lub wąsko rozumianego interesu grupowego. W sporcie grupa nacisku mogą być np. kibice wysuwający jakieś żądania względem władz klubu lub miasta. Z kolei dostawcy, czyli inne organizacje, które sprzedają organizacji swoje produkty bądź usługi potrzebne jej do prawidłowego funkcjonowania, możemy tu mówić np. o hurtowniach sprzętu sportowego. Związki zawodowe to organizacje lub zrzeszenia pracowników, których celem jest ochrona ich praw i interesów, w Polsce w dziedzinie sportu działa wiele związków zawodowych jednym z nich jest Ogólnopolski Związek Zawodowy Piłkarzy.

Otoczenie ogólne to ogólne warunki stanowiące podstawę funkcjonowania organizacji. Otoczenie to można podzielić na siedem podstawowych sektorów: prawny, środowiska fizycznego, środowiska ekonomicznego, środowiska technologicznego, środowiska społecznego, środowiska politycznego oraz środowiska kulturowego. Pierwszy z tych sektorów, czyli sektor prawny to wszystkie normy prawne regulujące funkcjonowanie organizacji. W przypadku sportu w Polsce to m.in. Ustawa o Kulturze fizycznej, Ustawa o sporcie kwalifikowanym czy Ustawa o stowarzyszeniach. Sektor środowiska fizycznego to środowisko naturalne, w którym działa organizacja, jak również urbanistyka, architektura oraz system transportowy. W sporcie będą to obiekty sportowe, hale, stadiony, boiska, itp. Kolejny sektor, czyli sektor środowiska ekonomicznego obejmuje rynki, na których działa organizacji oraz te, w których w jakiś sposób uczestniczy. Dla organizacji sportowych takimi rynkami mogą być np. rynek pracy trenerów, rynek usług rekreacyjnych czy sportowych, itd. W sektorze środowiska technologicznego mamy do czynienia z wiedzą i informacjami na temat technologii stosowanej przy produkcji oferowanych przez organizację dóbr i usług. W przypadku organizacji sportowej np. klubu sportowego będzie to technologia i metody szkolenia, treningu zawodników, nowoczesne rozwiązania użyte przy budowie obiektów, itp. Sektor środowiska społecznego dotyczy struktury społecznej (tj. zawodowej, wiekowej, dochodowej, przestrzennej, itp.) oraz zachodzących w niej zmian. Z punktu widzenia organizacji sportowych tj. kluby sportowe duże znaczenie ma wiek okolicznych mieszkańców jak również poziom ich dochodów, wszystko to ma duży wpływ na działalność organizacji. Następnym sektorem jest sektor środowiska politycznego, który jest źródłem zmian w obowiązującym prawie oraz zmian polityki rządu istotnych z punktu widzenia funkcjonowania i rozwoju organizacji. Dla organizacji sportowych szczególnie ważne są zmiany w różnych ustawach dotyczących ich funkcjonowania czy działalności np. dla klubu piłki nożnej ważne będą zmiany ustaw o bezpieczeństwie imprez masowych, rozporządzeń o przeprowadzaniu imprez sportowych czy też zmiany dotyczące międzynarodowych aktów prawnych dotyczących piłki nożnej. Ostatnim z omawianych sektorów jest sektor środowiska kulturowego, który jest źródłem wszelkich norm, wartości oraz rytuałów i symboli obowiązujących w organizacji. W sporcie mamy tu do czynienia np. z zasadami fair play, różnymi zwyczajami różnych drużyn sportowych (okrzyki, przywitania, itd.).

Ostatnim ze składników otoczenia organizacji, o jakim pisze Koźmiński jest otoczenie globalne, które obejmuje wszystkie te składniki środowiska organizacji, które występują w skali międzynarodowej lub też globalnej. Można tu mówić o ruchu dóbr, usług, wartości, informacji, ludzi oraz kapitału możliwego dzięki globalnej infrastrukturze informacyjnej, komunikacyjnej oraz finansowej. Ten swobodny ruch prowadzi rózniez do przeniesienia konkurencji na płaszczyznę międzynarodową czy nawet globalną. Innym aspektem jest ujednolicenie zarówno gustów, upodobań czy potrzeb jak również i produktów i technologii w sali tak międzynarodowej jak i globalnej. Patrząc z innej perspektywy otoczenie międzynarodowe i globalne obejmuje międzynarodowe porozumienia i sojusze, które zawierane są bądź to miedzy państwami bądź między organizacjami. Porozumienia zawierane między państwami dotyczą głównie obszary wolnego handlu oraz wspólnej polityki gospodarczej, należą do nich np. Unia Europejska czy Światowa Organizacja Handlu. W przypadku sportu można mówić np. o Konwencji Antydopingowej Rady Europy. W drugim przypadku, gdy porozumienia są podpisywane miedzy organizacjami tworzą się nowe typy dostawców jak i odbiorców produktów i usług wytwarzanych przez organizację.

Innym podziałem spotykanym w literaturze jest rozdzielenie otoczenia na mikrootoczenie i makrootoczenie. Do mikrootoczenia zaliczamy wszystkie te podmioty i czynniki, które wywierają bezpośredni wpływ na organizację. Zaliczyć do niech można: kulturę organizacyjną, siłę roboczą, dostawców, pośredników, nabywców czy konkurentów. Natomiast makrootoczenie to te elementy, które oddziałują na organizację, a na które nie ma ona większego wpływu. Można tu wyliczyć takie składniki jak: otoczenie demograficzne (okresowe wyże lub niże demograficzne, migracje ludności w skali krajowej i międzynarodowej, wzrost udziału wykształconej populacji, wyodrębnianie się nowych grup społecznych, itp.), ekonomiczne (ogólna kondycja systemu gospodarczego, w którym działa organizacja, itd.), technologiczne (dostępne metody organizacji zasobów i wytwarzania produktów oraz rozwój nauki i techniki z tym związany), społeczno-kulturowe (zwyczaje, nawyki, normy kulturowe i społeczne, wyznawane wartości, język, zróżnicowanie etniczne, itp.), prawno-polityczne (państwowa regulacja działalności organizacji), międzynarodowe (rynki i organizacje zagraniczne, oddziałujące na podmioty krajowe, regulacje prawa międzynarodowego i umowy z zagranicą) czy warunki naturalne.