TEORIA TURYZMU

DEFNICJE I POJĘCIA ZWIĄZANE Z TURYSTYKĄ

TURYZM( okres przedwojenny)

Całokształt zagadnień teoretycznych

-gospodarczych

-geograficznych

-statystycznych

-prawnych

-kulturalnych

-społecznych, związanych z ruchem turystycznym

TURYZM ( dzisiaj)

Dziedzina studiów naukowych nad:

- historią turystyki

-organizacją i skutkami ruchu turystycznego

- możliwościami rozwoju turystyki

- różnymi przejawami i wpływami tego rozwoju na jednostkę i środowisko

- jej wpływem na gospodarkę kraju i świata

TURYSTYKA ( def. Guyer-Freuler)

(definicja ta nie uwzględnia podejścia ekonomicznego)

Sposób na potrzebę odzyskania sił i zmianę otoczenia obudzenia się i rozwoju , docenianie piękna krajobrazu oraz przyjemność w obcowaniu z naturą

TURYSTYKA (def. Hunziker, Krapf)

(definicja ta uwzględnia podejścia ekonomiczne)

Całokształt stosunków i zjawisk związanych z podróżą i pobytem w jakiejś miejscowości osób przyjezdnych, jeśli pobyt nie wynika z motywu osiedlenia się i przez to nie wiąże się z jakąkolwiek działalnością zarobkową

TURYSTYKA (Turos)

(definicja z punktu widzenia pedagogiki)

Forma podróżowania ludzi, ukierunkowana świadomym dążeniem do uzyskania wiedzy o kraju , świecie oraz określonej sumy przeżyć emocjonalnych, zapewniających możliwość wypoczynku, rozrywki, przyjemności poprzez osobisty i wielostronny kontakt z przyrodą, kulturą i ludźmi zwiedzanego regionu

TURYSTYKA (def. Organizacji Narodów Zjednoczonych na podstawie opracowania Światowej Organizacji Turystyki - WTO)

(definicja z punktu widzenia statystyki)

Czynności osób podróżujących w celach wypoczynkowych , służbowych lub innych – pozostających poza swoim codziennym środowiskiem nie dłużej niż przez rok

NAUKI EKONOMICZNE

- biznes i administracja w turystyce

- gospodarka turystyczna

- marketing w turystyce

- transport w turystyce

- organizacja i zarządzanie w turystyce

- ekonomia turystyki

NAUKI MEDYCZNE

- medycyna turystyki

- filozofia wypoczynku i turystyki

NAUKI O KULTURZE FIZYCZNEJ

- rekreacja w turystyce

- wychowanie fizyczne , turystyka kwalifikowana, aktywna

- rehabilitacja, turystyka osób niepełnosprawnych

NAUKI HUMANISTYCZNE

- pedagogika turystyki i wypoczynku

- socjologia turystyki

- psychologia turystyki i wypoczynku

- kulturoznawstwo , turystyka edukacyjna, krajoznawstwo

- polityka turystyczna

-filozofia przyrody

- prawo turystyczne

NAUKI PRZYRODNICZE

-geografia turystyki

-ekologia-ekoturystyka

- rolnictwo-agroturystyka

- higiena i bezpieczeństwo turystyki

- leśnictwo – turystyka na obszarach leśnych

URBANISTYKA I ARCHITEKTURA

- budownictwo turystyczne

-zagospodarowanie turystyczne

Przedstawione definicje turystyki prezentują punkt widzenia specjalistów różnych dziedzin wiedzy, znaleźć w nich jednak można charakterystyczne elementy wspólne:

1.Podstawą turystyki jest ruch ( proces współtworzony przez przepływ ludzi , rzeczy, pieniędzy, informacji i wartości kulturowych)

2. Ruch ten powoduje określone konsekwencje w stosunkach społecznych , gospodarczych, politycznych, kulturowych, nadaje przestrzeni nową wartość będąc jednocześnie jej swoistym zagrożeniem

3.Uczestnictwo jest wynikiem swobodnych decyzji, wolnym wyborem spośród innych form spędzania czasu wolnego i wynika z jednej strony z potrzeby wyzwolenia się ze schematu dnia codziennego drugiej – z dążności do zaspokojenia potrzeb poznawczych( Bogucki, Woźniak)

Uwzględniając te kryteria : Turystyka to ( Przecławski)

Całokształt zjawisk ruchliwości przestrzennej, związanej z dobrowolną , czasową zmianą miejsca pobytu , rytmu i środowiska życia oraz z wejściem w styczność osobistą ze środowiskiem odwiedzanym ( przyrodniczym, kulturowym bądź społecznym)

Turystyka wg GUS, IT

Ogół czynności osób podróżujących i przebywających w miejscach znajdujących się poza zwykłym otoczeniem przez okres nie przekraczający 12 miesięcy , w celach wypoczynkowych , rekreacyjnych, poznawczych, jak i zawodowych ( delegacja, załatwienie interesów), religijnych, rodzinnych i leczniczych ( pobyt w sanatorium), z wyłączeniem podróży , których głównym celem jest podjęcie pracy zarobkowej

RUCH TURYSTYCZNY

Ogół różnorodnych form przemieszczania się turystów

ODWIEDZAJĄCY

(Def. Organizacja Narodów Zjednoczonych na podstawie opracowania Światowej Organizacji Turystyki – WTO)

Każda osoba podróżująca do miejscowości znajdującej się poza jej codziennym otoczeniem ( między dwoma lub kilkoma krajami, lub między dwiema lub kilkoma miejscowościami obrębie kraju , w którym stale mieszka) na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy w celach prawie dopuszczonych ( z wyłączeniem emigracji), jeśli podstawowym celem podróży nie jest podejście działalności zarobkowej

PODRÓŻNI

TURYŚCI

Odwiedzający którzy spędzają co najmniej jedną noc w publicznych bądź prywatnych obiektach noclegowych, w odwiedzanym miejscu lub kraju

ODWIEDZAJĄCY JEDNODNIOWI

Tacy, którzy nie nocują w odwiedzanym miejscu lub kraju

TURYSTYKA KRAJOWA

Ogół czynności rezydentów danego obszaru, podróżujących do miejsc położonych w obrębie tego obszaru, ale nie należących do ich zwykłego otoczenia

TURYSTYKA ZAGRANICZNA

Dotyczy wyjazdów ( podróży ) poza granice kraju na 2 dni i dłużej, podczas których jego uczestnicy przynajmniej 1 noc spędzają za granicą

WYJAZDY (podróże)

1.Jednodniowe

- wyjazdy poza miejsce zamieszkania bez konieczności korzystania nawet przez jedną noc , z miejsca noclegowego w obiektach zakwaterowania zbiorowego lub indywidualnego w danym regionie kraju

2.Krótkookresowe

- wyjazdy 2-4 dniowe z co najmniej jednym noclegiem poza miejscem zamieszkania , ale nie więcej niż trzema

3.Długookresowe

- to wyjazdy trwające co najmniej 5 dni , z co najmniej czterem noclegami poza miejscem zamieszkania

PRODUKT TURYSTYCZNY

(Kaspar, Kunz)

Komplet przedmiotów ( dóbr) materialnych i usług, które turysta w czasie swojej podróży wykorzystuje lub konsumuje

Produkt turystyczny składa się z jednostkowych produktów , wytwarzanych przez różne przedmioty gospodarcze związane z turystyką:

- przedsiębiorstwa transportowe

- hotele

- przedsiębiorstwa przewodnickie

-przemysł pamiątkarski

-wydawnictwa

-jednostki zapewniające obsługę kongresów , targów itp.

-biura projektowe

-jednostki świadczące usługi gastronomiczne, sportowe, rekreacyjne lub kulturalne

-firmy budowlane

CECHY PRODUKTU TURYSTYCZNEGO

1.Komplementarność

-tzn. z jednej strony jest wynikiem specjalizacji, z drugiej kooperacji z innymi producentami

2.Abstrakcyjność

-tzn. turysta nie kupuje określonej usługi lecz „udany pobyt na wczasach”, kupujący nie może wcześniej sprawdzić jakości produktu, usługa jest najpierw sprzedawana , a potem wytwarzana

3.Ścisły związek z czasem

-tzn. produkt wiąże się z sezonem – usługi nie można „magazynować”

PRZEMYSŁ TURYSTYCZNY

(gospodarka turystyczna)

Część gospodarki, której funkcją jest zaspokajanie potrzeb turystów. Składa się z branż związanych z turystyką w takim zakresie, w jakim zaopatrują one turystów, a nie mieszkańców czy lokalny rynek

POLITYKA TURYSTYCZNA

Działalność, która polega na kształtowaniu stosunków społeczno ekonomicznych w sferze gospodarki turystycznej oraz na wyznaczeniu celów dziedzinie kształtowania wielkości, struktur i dynamiki migracji turystycznych

Zakres polityki turystycznej:

-Planowanie przestrzenne ( plany zagospodarowania kraju)

- Planowanie ekonomiczne (miejsce turystyki w planach ekonomicznych)

-Kształcenie zawodowe (określenie zapotrzebowania na kadrę, programy kształcenia)

- Marketing i promocja

-Interwencjonizm państwowy ( turystyka dzieci i młodzieży )

- Badania naukowe (statystyka, analizy itd.)

ZARYS HISTORII TURYSTYKI NA ŚWIECIE I W POLSCE

STAROŻYTNOŚĆ

Wędrówki odbywano już przeszło 2000 lat p.n.e. na terenie:

-Mezopotamii

-Egiptu

-Persji

-Chin

STAROŻYTNOŚĆ cele podróży:

-odwiedzanie miejsc świętych

-wypoczynek i zdrowie ( poszukiwanie uzdrowicieli i lekarstw)

-podróże handlowe

-przyjemność ( igrzyska sportowe)

-poznanie świata

STAROŻYTNOŚĆ dostępna infrastruktura turystyczna:

- drogi

- obiekty żywieniowe

-obiekty noclegowe

STAROŻYTNOŚĆ infrastruktura:

- w Persji w VI w. p.n.e. wg ówczesnych zaleceń, co 30 mil na drodze musiała znaleźć się oberża ( nocleg i posiłek za minimalną odpłatnością)

- w Grecji i Rzymie takie stacje budowano co 5 km. Oprócz noclegów i posiłków istniała możliwość wynajęcia koni.

- w Grecji i Rzymie zatrudniano kadrę obsługi turystów, a w Chinach „policję turystyczną”

ŚREDNIOWIECZE

ŚREDNIOWIECZE tło historyczne

- epidemie

- zastój ekonomiczno-gospodarczy

- częste wojny

ŚREDNIOWIECZE cele podróży:

- główny cel – pielgrzymki do miejsc świętych

- wędrówki studentów do miast uniwersyteckich

- wędrówki rzemieślników po nauki do znanych mistrzów

- poznawcze ( odkrycia):

>Kolumba ( 1451 – 1506 ) Ameryka

>Vasco da Gamy ( 1469 – 1524 ) Indie

>Vespucciego (1454 – 1512 ) Ameryka Pd. np. Wenezuela, Brazylia

>Magellana (1480 – 1521 ) opłynął ziemię

ŚREDNIOWIECZE bezpieczeństwo pielgrzymek:

-dla bezpieczeństwa pielgrzymek powoływano zakony rycerskie ( Joanitów, Templariuszy )

>zadania templariuszy :

Ochrona świątyni ( w Jerozolimie)

Przyjmowanie podróżnych w komandoriach ( we Francji, Portugalii, Niemczech )

ŚREDNIOWIECZE infrastruktura:

- we Włoszech pojawiają się pierwsze obiekty noclegowe ( „hospicja”)

- powstaje cech hotelarzy (XIV w.)

ODRODZENIE I CZASY NOWOŻYTNE

1550 r.: opracowanie pierwszego przewodnika po Włoszech

Cele podróży:

- poznawczy

- zdrowotny

-wypoczynkowy

-przyjemność

W połowie XIX w. turystyka traci swój elitarny charakter:

- udoskonalenie środków transportu

-powstanie klasy średniej

-większe zasoby czasu wolnego

Organizacje( szybki rozwój turystyki jest motorem tworzenia form organizacyjnych i norm postępowania ). Powstają:

-British Alpinie Club (1857)

- Norweska Organizacja Turystyczna „ Poznaj swój kraj „(1861)

- Osterreichischer Alpenverein (1862)

- Schweitzer Alpen Club ( 1863)

- Club Alpino Italiano ( 1863)

- Deutscher Alpenverein ( 1869 )

- Galicyjskie Towarzystwo Tatrzańskie (1873 )

- Ungariccher Karpaten Verein ( 1873 )

- Club Alpin France ( 1874 )

Powstają stowarzyszenia branżowe:

-zrzeszenia hotelarzy

-biura podróży

-instytucje państwowe koordynujące działania turystyczne

Druga połowa lat 30. XX w. to ożywienie ruchu turystycznego:

- Norwegia , Szwecja

- Grecja

- Japonia

- Indie Holenderskie

- Afryka Północna ( posiadłości francuskie )

ZARYS HISTORII TURYSTYKI W POLSCE

W historii turystyki w Polsce wyróżnić można 4 okresy:

1.okres prekursorski ( do 1873 )

2. okres kształtowania się organizacyjnych turystyki i krajoznawstwa ( 1874 – 1917 )

3.działalnośc turystyczna w Polsce międzywojennej (1918 – 1939 )

4. współczesny rozwój turystyki (po II wojnie światowej )

1.Okres prekursorski cele:

- sprawy sądowe , sejmowe

- sprawy poselskie

- religijne

-zdrowotne

-handlowe

- po naukę

Dalszy rozwój turystyki poprzez :

- stałą łączność pocztową w Polsce ( XVII w)

- połączenie kolejowe Warszawa – Wiedeń (1837)

- w latach 1815 – 1830 modne staje się wśród bogatej szlachty i mieszczaństwa poznawanie kraju

- lata 1850 -60 to początek rozwoju turystyki pieszej, wodnej, kolarstwa

- pojawiają się pierwsze przewodniki, hotele, zajazdy , pensjonaty

- turystyka traci elitarność (do miejsc letniskowych, uzdrowisk i kąpielisk zaczynają przyjeżdżać bogaci mieszczanie, pisarze, naukowcy, działacze społeczni oraz inni przedstawiciele wolnych zawodów

- szerzenie przez nich idei krajoznawczej, zainteresowań przeszłością kraju, jego kulturą budziło uczucia patriotyczne Polaków żyjących w niewoli

STANISŁAW STASZIC

-pochodzi z rodziny mieszczańskiej

- kształci się w seminarium duchownym w Poznaniu, gdzie przyjmuje święcenia kapłańskie

- po czym studiuje nauki przyrodnicze w College de France

- przed powrotem do Polski odbywa podróż po Alpach i Apeninach

- w 1781 r. wraca do kraju i zostaje wychowawcą synów Zamoyskiego

- w 1782 uzyskuje doktorat obojga praw i obejmuje katedrę j. francuskiego w Akademii Zamojskiej

- 1808 – 26 jest prezesem Towarzystwa Przyjaciół Nauk

W Rzeczpospolitej Szlacheckiej:

Pisarz publicysta

W Księstwie Warszawskim, a później Królestwie Polskim:

- Członek Izby Edukacyjnej (1807 – 12 )

- Członek Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego ( 1815 – 24 )

- Minister stanu ( 1824 )

-Był współtwórcą Uniwersytetu Warszawskiego i Akademii Górniczej w Kielcach (1816 )