Bezpieczeństwo i higiena pracy

I Wykład:

Prawo pracy-jest to zespół norm związanych ze stosunkiem pracy,regulujących stosunki prawne między pracodoawcą,a pracownikiem.

Zasady prawa pracy:

1) Prawo do pracy

2) Swobody nawiązywania stałej pracy

3) Wolność pracy

4) Poszanowanie dóbr osobistych pracownika

5) Równość pracowników

6) Zakaz dyskryminacji

7) Odpłatność pracy

8) Ochrona uprawnień pracowników i automatyzmu prawnego

9) Wolności pracowników i pracodawców tworzenia i przystępowania do organizacji zawodowych

Partycypacja pracownicza

Ochrona zdrowia pracowników

Przestrzeganie godzin pracy

Wolność słowa

System ochrony pracy w Polsce

1)System prawny-integralna część gałęzi prawa, jaką jest prawo pracy, mówi nam o normach prawnych i ich usytuowaniu w hierarchii źródeł prawa dotyczących bezpieczeństwa i ochrony zdrowia; opiera się na źródłach prawa wskazanych w Konstytucji RP i dziale X Kodeksu pracy

2)System organizacyjny-obrazuje system organizacji ochrony pracy na szczeblu państwa, zakładu oraz organów uczestniczących w tworzeniu, a także kontrolowaniu bezpieczeństwa i higieny pracy w Polsce.

Podstawy prawne w dziedzinie BHP:

Przepisy powszechnie obowiązujące:

-Konstytucja RP

-Kodeks pracy(dział X)

-Pozostałe ustawy

a)Dotyczące nadzoru PIP

b)Dotyczące nadzoru Państwowej Inspekcji Sanitarnej

c)Akty prawne(warunki pracy w specyficznych dziedzinach gospodarki)

-prawo budowlane

-prawo ekologiczne

-Polskie normy

a)Zasady BHP

b)Konstytucja RP(Art:24,66,68)

Art: 24

Praca znajduje się pod ochroną Rzeczypospolitej Polskiej. Państwo sprawuje nadzór nad warunkami wykonywania pracy.

Art: 66

Każdy  ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Sposób realizacji tego prawa oraz Obowiązki pracodawcy określa ustawa.

Art: 68

Każdy ma prawo do ochrony zdrowia

c)Kodeks pracy(Dział: VI,VIII,IX,X)

Akty prawnie powszechnie obowiązujące:

Układowe przepisy pracy

1)Układy zbiorowe pracy regulujące następujące kwestie:

-dodatkowe przywileje zdrowotne

-dodatkowe przywileje finansowe

-dodatkowe urlopy

Zasady BHP

-są to reguły pozaprawne

-wynikają z doświadczenia życiowego

System organizacyjny ochrony pracy:

1)Ogólnokrajowy

-Parlament

-Rząd

-Ministerstwa

-Organy nadzoru i kontroli

2)Zakładowy

-Ponad zakładowe organizacje pracodawców i pracowników

System organizacji systemu ochrony pracy:

Rola poszczególnych organów

1)Parlament

2)Rząd i resorty oraz urzędy państwowe

-Ministerstwo do spraw pracy

-Ministerstwo do spraw zdrowia

Organy nadzoru i kontroli:

-Urząd dozoru technicznego

-Państwowa inspekcja pracy(PIP)

-Państwowa inspekcja sanitarna(Sanepid)

-Sądy i prokuratura

Rada ochrony pracy:(podlega sejmowi)

-Członkowie rządu

-Przedstawiciele pracodawców,pracowników

-Senatorowie

-Wybitni eksperci w dziedzinie pracy

Organy przedstawicielskie:(pełnią funkcję nadzorco-kontrolną)

-Związki zawodowe

-Społeczny inspektor pracy-uprawniony do wydawania zaleceń dotyczących uchybień

Państwowa Inspekcja Pracy-organ nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem prawa pracy,w szczególności przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Zadania Państwowej Inspekcji pracy(PIP):

1)Nadzór i kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy

2)Kontrola nad przestrzeganiem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy

3)Kontrola legalności zatrudnienia innej pracy zarobkowej

4)Kontrola wyrobów wprowadzanych

Centralny Instytut Ochrony Pracy- Państwowy Instytut Badawczy (CIOP BIP)

Podstawowa placówka naukowo-badawcza w Polsce zajmującą się problematyka kształtowania warunkow pracy zgodnie z psychofizycznymi możliwościami człowieka

Instytut Medycyny Pracy

Prowadzi badania naukowe, prace wdrożeniowe, działalność szkoleniowa i ekspertyzowa oraz działalność diagnostyczna, promocja zdrowia, profilaktyka chorób.

Państwowa Inspekcja Sanitarna

to samo co IMP + zdrowie publiczne oraz higiena w rożnych dziedzinach życia.

Urząd Dozoru Technicznego

Wspiera państwo, społeczeństwo i podmioty gospodarcze w działaniach służących bezpieczeństwu użytkowania urządzeń technicznych i ochronę środowiska.

Dozór nad urządzeniami technicznymi

Obowiązki Pracodawcy

ochrona przeciwpożarowa

zapewnienie właściwego stanu technicznego maszyn i urządzeń

ochrona zdrowia

ustalenie regulaminu

ubezpieczenia pracowników + świadczenia socjalne

przestrzeganie godzin pracy

legalizacja zatrudnienia

kwestia wynagrodzeń

poszanowanie praw pracownika

zapewnienie odzieży, obuwia i środowiska ochrony obrań

organizacja szkolenia

II Wykład :

1)Czas pracy:

-Czas pracy jako kategoria społeczno-ekonomiczna- wyraża stosunki ekonomiczne panujące w danym państwie

-Czas pracy jako kategoria prawna- czas pracy jest istotnym elementem umowy o pracę i jego wymiar podlega regulacji prawnej.Jednocześnie zakres czasu pracy wyznacza granice czasu wolnego.

-Czas pracy,a zwłaszcza jego wymiar i sposób organizacji określa:

Przemiany zachodzące w systemie pracy

Czas pracy oddziałuje na życie pozazawodowe pracowników i ich rodzin.

Czas wpływa na bezpieczeństwo pracy,zdrowie,zmęczenie

Czas pracy jest jednym z elementów systemu gospodarowania czyli oddziałuje na efektywność

-Elastyczne formy czasu pracy:

System stopniowego przechodzenia w stan spoczynku

System długoterminowych urlopów(nauczyciele na poratowanie zdrowia lub podnoszenie kwalifikacji)

System czasu pracy w skali roku i wyrównanie czasu pracy w tygodni i w roku

Skomprymowany(skrócony) tydzień pracy.

Praca w dwuosobowych zespołach

Zmienne godziny rozpoczynania i kończenia pracy.

Ruchomy czas pracy.

System pracy dzielonej (tzw. sharing job), indywidualny czas pracy i inne

-Ewidencja czasu pracy:

Liczba godzin pracy.

Dyżury

Urlopy

Zwolnienia od pracy.

Inne usprawiedliwione i nieusprawiedliwione nieobecności w pracy.

2)Materialne środowisko czasu pracy:

-Materialne środowisko pracy stanowi całokształt materialnych elementów, z którymi człowiek styka się w trakcie wykonywania pracy zawodowej

-Elementy MSP

rzeczowe (maszyny,urządzenia techniczne,obiekty budowlane, itp)

fizyczne (hałas, oświetlenie,energia itp)

chemiczne (gazy, pyły, substancje szkodliwe)

biologiczne (choroby wirusowe, bakteryjne itp.)

3)Działalność socjalno-bytowa:

wykorzystywanie całokształtu funduszu świadczeń socjalnych urządzeń i pomieszczeń socjalnych

przyznawanie świadczeń pracownikom z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych

4)Stosunki pracy:

-Całokształt relacji międzyludzkich w przedsiębiorstwie z uwzględnieniem stosowanej organizacji pracy, w tym także stosunki przemysłowe związane z udziałem pracowników w zarządzaniu.

-Stosunek do pracy:

podejście do zawodu

podejście do wykonywanego zajęcia

podejście do środowiska pracy: kierownictwa, kolegów, warunków pracy, zakładu itp.

-

-Czynniki wpływające na stosunek do pracy:

makrospołeczne- wszystkie warunki społeczne, ekonomiczne, polityczne, kulturowe, panujące w danym państwie

mikro społeczne- związane z konkretna działalnością ludzka (polityczna, zawodowa)l

czynniki bezpośrednie: ogólna organizacja czasu pracy, systemu plac, funkcjonowaniu zespołu

czynniki pośrednie: związane z wychowaniem w rodzinie, szkole, miejscu pracy, oddziaływanie massmediów.

indywidualne, zawodowe, demograficzne, osobowościowe właściwości pracownika- pleć, wiek, stan cywilny, wykształcenie, stanowisko itp.

-Składniki postaw wobec pracy

poznawczy- obejmuje wiedzę człowieka o obiekcie postawy

emocjonalno- motywacyjny- dotyczy uczuć, pragnień, dążeń, życzeń związanych z obiektem postawy

behawioralny- obejmujący ogol dostrzegalnych zachowań zorientowanych na osiągniecie celu

-Motywacje wpływają na stosunki pracy

-Rodzaje motywacji pracy:

ekonomiczna (wyższe zarobki)

pozaekonomiczna -produkcyjna(ulepszenie procesów produkcyjnych i całego środowiska pracy)

społeczno- osobista (stosunki społeczne w miejscu pracy i inicjatywa pracownicza)

mieszana (równorzędne traktowanie wszystkich rodzajów motywacji)

-Rodzaje aktywności i działalności społeczno-zawodowej

Aktywność bierna(nie udzielamy się i nie wychodzimy poza nasze obowiązki)

Aktywność czynna(udzielamy się w związkach zawodowych, organizujemy imprezy integracyjne)