M. Brzeziński, Rodzaje bezpieczeństwa państwa, [w:] Bezpieczeństwo wewnętrzne państwa. Wybrane zagadnienia. Red. naukowa S. Sulowski, M. Brzeziński, Warszawa 2009, s. 33-43. Wieloznaczność i złożoność kategorii bezpieczeństwa zmusza do konkretyzacji precyzującej jego odmiany i umożliwiającej bardziej wnikliwą analizę. Współcześnie bezpieczeństwo ma bardzo wiele postaci. Niestety, zainteresowaniu bezpieczeństwem nie towarzyszy porządek. Odkrywane rodzaje bezpieczeństwa charakteryzuje niedookreśloność treści, przekładająca się na ich wzajemne relacje. Prowadzi to do zamieszania, które warto wyjaśnić, skupiając się na problematyce podstawowej, to jest na bezpieczeństwie państwa oraz bezpieczeństwie międzynarodowym, narodowym i wewnętrznym. Zwiększająca się liczba rodzajów bezpieczeństwa nie powinna być kwestionowana. Przyjąć należy, że bezpieczeństwo jest wartością szczególną, która wszystko przenika, łączy i warunkuje, stąd pojawia się w tak wielu odmianach. Wskutek stałego poszerzania zakresu obejmuje obecnie nie tylko tradycyjne zagadnienia militarne i polityczne, ale również sprawy ekologii, surowców naturalnych, demografii czy kwestie socjalne . Rodzaje bezpieczeństwa usiłuje się uporządkować i sprowadzać do wymiarów (płaszczyzn, sfer), w ramach których bezpieczeństwo można badać w sposób względnie usystematyzowany. Wyróżnia się więc wymiar podmiotowo-przestrzenny - obejmujący bezpieczeństwo personalne - jednostkowe), lokalne (grupowe, narodowe, państwowe) i globalne (międzynarodowe) oraz wymiar przedmiotowy - najszerszy, zawierający np. bezpieczeństwo ekologiczne, zdrowotne, ekonomiczne, polityczne, społeczne, militarne - czasami także rozumiany jako wartości, środki, narzędzia i aktywność państwowa. W dalszej kolejności: wymiar podmiotowo-przedmiotowy składający się z bezpieczeństwa psychospołecznego, zewnętrznego i wewnętrznego. W końcu wymiar czasowy, wyznaczany poszczególnymi epokami rozwoju bezpieczeństwa. Proponuje się ponadto uwzględniać wymiar procesualny, to jest politykę, strategie, współzależności oraz wymiar strukturalno-organizacyjny w postaci organizacji, instytucji i działań . Inną próbą uporządkowania wymiarów bezpieczeństwa jest ich podział według sześciu kryteriów: podmiotowego, przedmiotowego, przestrzennego, znaczenia, składników i obszaru organizacji. Kryterium podmiotowe obejmuje bezpieczeństwa: jednostkowe, lokalne, narodowe, międzynarodowe i globalne. Kryterium przedmiotowe składa się m.in. z bezpieczeństw: militarnego, politycznego, ekonomicznego, ekologicznego, kulturowego i społecznego. Kryterium przestrzenne wskazuje na...