Prognozowanie, które nas interesuje: Przyszłościowe - racjonalne - naukowe Podstawy prognozowania: - podstawy ontologiczne – obejmuja naturę zjawisk i ich wzajemne powiązania - podstawu gnoseologiczne – z wiedzy o naturze zjawisk i mechanizmach ich kształtowania Prognoza – jest to sąd spełniający pewne warunki: - sformułowany z wykorzystaniem dorobku nauki - odnoszący się do określonej przyszłości - weryfikowalny empirycznie - niepewny, ale akceptowalny (to co jest pewne nie jest prgnozą) Funkcje prognoz: - preparacyjna (przygotowawcza, decyzyjna) - informacyjna - aktywizująca (dwie pierwsze funkcje da się z góry określić, zawsze występują, f. aktywizująca nie musi występować zawsze) Rodzaje zmian: - zmiany ilościowe - zmiany jakościowe Postawy prognostyczne - paswna (duża inercja, niezmienność czynników, otoczenia) - aktywna (inercja jest mała, zmiany czynników wpływających na prognozowane zjawisko) Sprawdza się czy można przyjąć postawę pasywną – łatwiejsze prognozowanie, więcej narzędzi. Rodzaje prognoz. Ze wzgęldu na charakter prognozowanej zmiennej: - jakościowe – bez wartości liczbowych (kierunek zmian) - ilościowe: - punktowe (najczęściej wykonywane) - przedziałowe Ze względu na typ zmian prognozowanej zmiennej: - krótkookresowe - robione na taki okres, gdzie spodziewamy się wyłącznie zmian ilościowych (postawa pasywna) - średniookresowe – dominują zmiany ilościowe, pojawiają się śladowe zmiany jakościowe (przeważnie postawa pasywna, ale koryguje się- tzw. prognoza z poprawką) - długookresowe – istotne zmiany jakościowe (postawa aktywna) Metoda prognozowania obejmuje: - sposób przetworzenia danych o przeszłości - sposób przejścia od danych przetworzonych do prognozy Dwie fazy przewidywania: - diagnozowanie przeszłości - określanie przyszłości Podstawowe grupy metod prognozowania: - metody analizy i prognozowania szeregów czasowych (postawa pasywna) - korzystanie w diagnozowaniu przeszłości zjawiska z danych o dotychczasowym kształtowaniu się zmiennej prognozowanej - czas lub (i) przeszłe wartości zmiennej prognozowanej reprezentują wszystkie czynniki wpływające na zmienną: Y1, …, yn y*n+1, …, y*T Przeszłość Model - zasada status quo – takie trochę ceteris paribus - przydatne do prognoz krótkookresowych - metody prognozowania przyczynowo-skutkowego (postawa pasywna) - określenie modelu wyjaścniającego mechanizm zmiennej prognozowanej przez zmiany innych czynników (zmiennych objaśniających) - ma charakter pośredni, co oznacza, że najpierw wyznacza się przyszłe wartości zmiennych objaśniających, potem zaś sporządza prognozę zmiennej prognozowanej...