Co jest w człowieku? Kto to jest człowiek? Fenomen człowieka od początku pojawienia się na Ziemi budził różne emocje – od podziwu dla jego głębokich przemyśleń do pogardy dla jego czynów. Według encyklopedii jest to jednostka „wyróżniająca się najwyższym rozwojem psychiki i życia społecznego” wśród zwierząt, „jedyna posiadająca kulturę i zdolna do jej tworzenia”. Ale co tak naprawdę oznacza ta definicja? Jakie płyną konsekwencje z tego, iż człowieka umieszczany jest na czele zwierząt? Różne systemy filozoficzne – od idealizmu do materializmu – zawsze zwracały uwagę na rozum, który powinien okiełznać instynkty rządzące istotami żywymi. U jednych są one silniejsze, u drugich słabsze, ale zawsze takie potrzeby jak zaspokojenie głodu, pragnienia czy chęć dominowania nad innymi miały ogromny wpływ na nasze życie. Człowiek jest prawdopodobnie jedyną istotą posiadającą świadomość swojego istnienia i to jest właśnie podstawowy czynnik odróżniający nas od zwierząt. Samoświadomość sprawia, iż jesteśmy zdolni do tworzenia własnej kultury, religii, cywilizacji, które można określić jako siły tworzące człowieka. Ich zróżnicowanie i zmienność jest z kolei przyczyną tak ogromnej różnorodności wewnętrznej ludzi. Warunki w jakich żyjemy, kultura naszej społeczności oraz religia, jaką wyznajemy, ma bardzo duży wpływ na naszą psychikę, co w efekcie prowadzi do tego, iż każdy człowiek jest jednostką indywidualną i niepowtarzalną. Ja chciałbym skupić się dokładniej w tej pracy na człowieku XX w., epoki w której narodziły się dwa najstraszniejsze totalitaryzm – stalinizm i hitleryzm oraz miały miejsce dwie najokropniejsze wojny, które objęły swym zasięgiem prawie cały świat. "Ludzie ludziom zgotowali ten los" - to motto pojawia się we wstępie do "Medalionów" Zofii Nałkowskiej. Ma ono uświadomić do jakiego okrucieństwa zdolny jest człowiek wobec drugiego człowieka. Obozy koncentracyjne, masowe ludobójstwa, uprzedmiotowienie jednostki, pozbawienie jej godności. Zbrodnie były dziełem ludzkim. Relacje więźniów obozów i ofiar II Wojny Światowej prowadzą do ogólnych refleksji na temat ludzkiej natury, jej podatności na zło i wytrzymałości na cierpienie wobec jakiego została postawiona. Motto nie jest tylko komentarzem do wojny, ale również ostrzeżeniem przed możliwością powtórzenia się historii oraz świadectwem załamania się wszelkich zasad moralnych i etycznych, jakie nastąpiło w czasach terroru drugiej Wojny Światowej. Zachowanie się człowieka w sytuacjach ekstremalnych chciałbym przedstawić na podstawie dwóch utworów opisujących okrucieństwa wojny oraz zbrodnie jakich...