Gmina Wadowice Górne jest gminą wiejską, położoną w północno - zachodniej części województwa podkarpackiego. Zajmuje powierzchnię 8716 ha, a na dzień 31.12.2010 roku liczba mieszkańców w gminie wyniosła 7432 osoby. Najstarsze ślady osadnictwa na terenie gminy Wadowice Górne, pochodzące z epoki kamienia do 8300 r. p.n.e. zarejestrowano w Wampierzowie - Cegielni. Okres neolitu (końcowej epoki kamienia) datowany 8300 - 4500 l. p.n.e. reprezentowany jest przez stanowisko archeologiczne w Piątkowcu. Okres kultury trzcinieckiej reprezentowane jest przez stanowisko archeologiczne w Piątkowcu, na tym samym stanowisku znajdują się zabytki archeologiczne pochodzące z okresu późnego średniowiecza. Ponadto na obszarze gminy Wadowice Górne znajdują się cztery stanowiska pradziejowe o nieokreślonej bliżej chronologii. Należą do nich stanowiska w miejscowościach: Kawęczyn, Piątkowiec oraz niektóre znaleziska na stanowisku Wampierzów. Badania archeologiczne metodą objęły jedynie wschodnią i północno - zachodnią część gminy. Ich wyniki znajdują się w archiwum Służby Ochrony Zabytków w Tarnobrzegu. Osadnictwo wczesnośredniowieczne objęło częściowo dolinę Brnia, Potoku Zgórskiego i Jamnicy. W przeszłości obszar gminy pokryty był prawie w całości Puszczą Radomyską (stanowiącą część Puszczy Sandomierskiej), której relikty zachowały się do czasów współczesnych w postaci kompleksów leśnych, oraz nazw miejscowości: Grzybów, Bór. Sądzić można, że w IX-X wieku teren gminy wchodził w skład plemiennego terytorium Wiślan, którzy w drugiej połowie IX stulecia zostali podbici przez państwo wielkomorawskie, zlikwidowane przez najazd Węgrów około 906 roku, w wyniku czego Wiślanie być może na pewien czas odzyskali niepodległość. Po krótkotrwałym panowaniu Czechów w drugiej połowie X wieku tereny należące do gminy dostały się na stałe w ręce Piastów. W okresie wczesnopiastowskim i aż do schyłku XIII – początku XIV wieku terytorium gminy wchodziło w skład zorganizowanej z czasem kasztelanii wiślickiej, obejmującej południowo-zachodnią część dzielnicy sandomierskiej, która po zjednoczeniu Polski na początku XIV wieku przekształciła się w ziemię sandomierską. W latach 1578 - 1581 obszar dzisiejszej gminy Wadowice Górne należał do powiatu sandomierskiego. Podobnie było w roku 1629, oraz w 1662. Wadowice Górne sięgają początków XIII wieku. Pod koniec XIV i w XV wieku prawdopodobnie powstały wsie, które obecnie wchodzą w skład gminy. Tereny te należały do rodzin: Tarnowskich, Mieleckich, Lubomirskich, Ossolińskich i Tarło. Najdłużej były we władaniu rodzin Tarnowskich, Ossolińskich i Tarło. Gmina Wadowice Górne, w obecnym wymiarze łączy tradycje, a zarazem aspiracje trzynastu wsi, a zarazem sołectw Grzybów, Izbiska, Jamy, Kawęczyn, Kosówka, Piątkowiec, Przebendów, Wadowice Górne, Wadowice Dolne, Wampierzów, Wola Wadowska, Wierzchowiny oraz Zabrnie. Gmina ta nie ma herbu, choć

Grzybów to miejscowość powstała pod koniec XIV lub w XV wieku. Pierwsza wspomnienie o tej miejscowości pochodzi z wizytacji z 1595 roku. Wioska jest położona około 3 km na południowy -wschód od Wadowic Górnych i około 2 km od szosy Mielec-Tarnów. Sołectwo Grzybów zajmuje 200 ha. Miejscowość zamieszkuje 183 osoby i należy do parafii Zgórsko. Na terenie sołectwa znajdują się: Ochotnicza Straż Pożarna oraz Dom Ludowy.

Izbiska to wioska położona około 4 km na południowy -zachód od Wadowic Górnych. Sołectwo Izbiska zajmuje 746 ha. Miejscowość zamieszkuje 696 osoby i należy do parafii Zgórsko. Na terenie sołectwa znajdują się: Ochotnicza Straż Pożarna, Szkoła Podstawowa, Dom Strażaka, filia Gminnej Biblioteki Publiczne oraz Stowarzyszenie "Pokolenia".

Jamy to wioska położona około 8 km na południowy -zachód od Wadowic Górnych. Nazwy przysiółków: Granica, Małe Jamy, Przybysz, Wielkie Jamy, Zabłocie, Za Lasem. Sołectwo Jamy zajmuje 1176 ha. Miejscowość zamieszkuje 951 osoby. Część Jam tzw. Jamy Małe i Przybysz należą do parafii Zgórsko. Pozostała część należy do parafii Jamy. Na terenie sołectwa znajdują się:

Ochotnicza Straż Pożarna,

Szkoła Podstawowa,

Dom Strażaka,

Kościół pod wezwaniem św. Augustyna Biskupa.

Kawęczyn to wioska położona około 5 km na północny-zachód od Wadowic Górnych. Nazwy przysiółków: Chmary, Stary Kawęczyn, Swoły. Sołectwo Kawęczyn zajmuje 404 ha. Miejscowość zamieszkuje 284 osoby i należą do parafii Czermin. Na terenie sołectwa znajdują się:

Ochotnicza Straż Pożarna,

Dom Strażaka,

kaplica kościelna.

Kosówka to wioska położona około 9 km na północny-zachód od Wadowic Górnych. Nazwy przysiółków: Kozienice, Wał, Żabiniec. Sołectwo Kosówka zajmuje 301 ha. Miejscowość zamieszkuje 186 osoby i należą do parafii Wadowice Dolne. Na terenie sołectwa znajdują się:

Ochotnicza Straż Pożarna,

Dom Strażaka.

Piątkowiec to wioska położona na północny-wschód od Wadowic Górnych, przy drodze Mielec-Tarnów. Nazwy przysiółków: Borowina, Wychylówka, Zwiernik. Sołectwo Piątkowiec zajmuje 694 ha. Miejscowość zamieszkuje 356 osoby i należą do parafii Zgórsko. Na terenie sołectwa znajduje się Dom Ludowy.

Nazwa wsi Przebendów może pochodzić od nazwisk polskiej i pruskiej rodziny hrabiów Przebendowskich. Wioska położona jest na północny-zachód od Wadowic Górnych, po drugiej stronie drogi powiatowej przechodzącej przez Wadowice Górne. Nazwy przysiółków: Bożkówka, Florówka, Lisiakówka, Podlesie. Sołectwo Przebendów zajmuje 414 ha. Miejscowość zamieszkuje 432 osoby i należą do parafii Wadowice Górne.

Wadowice Dolne to wioska położona około 4 km na zachód od Wadowic Górnych. Nazwy przysiółków: Apolinary, Dożywocie, Kopacz, Kopaniny, Łąki, Podkościele, Wałek , Zarzecze, Żdżoga. Sołectwo Wadowice Dolne zajmuje 912 ha. Miejscowość zamieszkuje 764 osoby i należą do parafii Wadowice Dolne. Na terenie sołectwa znajdują się:

Ochotnicza Staż Pożarna,

Gminny Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji,

Kościół pod wezwaniem św. Franciszka z Asyżu

Szkoła Podstawowa.

Wadowice Górne to wieś położona około 7,5 km na południowy -zachód od Mielca. Sołectwo zajmuje 790 ha. Miejscowość zamieszkuje 1154 osoby i należy do parafii Wadowice Górne. Nazwy przysiółków: Piaski, Podkościele, Podlesie, Wydartuch (Kolonia), Zadworze.

Na terenie sołectwa znajdują się:

Ochotnicza Straż Pożarna, która powstała w 1904 roku. Obecnie jest włączona do Krajowego

Systemu Ratownictwa,

Szkoła Podstawowa,

Dom Strażaka,

Publiczne Gimnazjum,

Publiczne Przedszkole,

Gminna Biblioteka Publiczna,

Kościół św. Anny,

klub sportowy LKS Piast Wadowice Górne.

Legenda o powstaniu wsi Wampierzów mówi, że osadę założyli dwaj bracia. Byli oni rycerzami księcia Kraka. Po bitwie, w której zostali ranni, uchodząc przed nieprzyjaciółmi, zagubili się w lasach. Sytuacja zmusiła ich do zbudowania sobie szałasu, w którym początkowo zamieszkali i leczyli swoje rany. Następnie wybudowali chaty i założyli rodziny. Powstałą osadę nazwano Wampierzów- na cześć syna Wampierza i córki Wierzanki. Wampierzów to wioska położona około 4 km na północny-zachód od Wadowic Górnych. Nazwy przysiółków: Błonie, Borowina, Budzyń, Cegielnia, Podbudzynie, Zagrody. Sołectwo Wampierzów zajmuje 987 ha. Miejscowość zamieszkuje 856 osoby i należą do parafii Wadowice Górne.

Na terenie sołectwa znajdują się:

Ochotnicza Staż Pożarna,

Dom Strażaka,

kaplica kościelna,

Szkoła Podstawowa - wybudowana w 1955.

Wierzchowiny to wioska położona około 7 km na zachód od Wadowic Górnych. Dawna nazwa to Wola Wadowicka. Nazwy przysiółków: Fosa, Kądzielnia, Pastwiska, Piachy, Podrzecze, Smyków. Sołectwo Wierzchowiny zajmuje 572 ha. Miejscowość zamieszkuje 358 osoby i należą do parafii Wadowice Dolne. Na terenie sołectwa znajduje się Dom Ludowy.

Wola Wadowska to wioska położona około 9 km na zachód od Wadowic Górnych. Nazwy przysiółków: Bór, Różnica, Włósienka. Sołectwo Wola Wadowska zajmuje 1034 ha. Miejscowość zamieszkuje 765 osoby i należą do parafii Wadowice Dolne.

Na terenie sołectwa znajdują się:

Ochotnicza Straż Pożarna powstała w 1974 roku i jest włączona do Krajowego Systemu Ratownictwa

Dom Strażaka - wybudowany w 1983 roku,

Szkoła Podstawowa.

Zabrnie znajduje się około 8 km na zachód od Wadowic Górnych. Nazwy przysiółków: Cegielnia, Józefów, Kazale. Sołectwo Zabrnie zajmuje 486 ha. Miejscowość zamieszkuje 431 osoby i należą do parafii Wadowice Dolne.

Na terenie sołectwa znajdują się:

Dom Ludowy,

Szkoła Podstawowa.

Gmina ma charakter rolniczy, jednak w ostatnich latach, w związku że spadkiem opłacalności produkcji rolnej, mieszkańcy coraz częściej podejmują działalność usługową, handlową i produkcyjną. Zarejestrowanych jest około 160 podmiotów gospodarczych. Funkcjonowanie małych firm łagodzi skutki bezrobocia, wywołanego ograniczeniem zatrudnienia w przemyśle w Mielcu.

Gmina jest zgazyfikowana i zwodociągowana w 100%, kanalizacja jest wykonana w 23%. Gmina posiada oczyszczlnię ścieków mechaniczno-biologiczna z przepustowością 150 m3 na dobę. Istnieją dwie stacje uzdatniania wody. Jedna z nich jest położona w Wampierzowie i jest właśnością gminną, druga jest własnością na podstawie porozumienia międzygminnego pomiędzy gminami Wadowice Górnei Radomyśl Wielki. Telefonizacja jest wykonana w 85%, zelektryzowana w 100%. Drogi gminne stanowią 58,4 km. W ciągu tych dróg jest 3 mosty: w Izbiskach, Kosówce i Wadowicach Dolnych. Drogi powiatowe wynoszą 53,9 km. Na teremie gminy znajdują się trzy boiska sportowe jedno w Kawęczynie i dwa w Wadowicach Górnych. Gmina posiada Gminny Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji, w którym odbywa się wiele imprez oraz spotkań. W tym roku Budynek Gminnego Ośrodka Kultury Sportu i Rekreacji w Wadowicach Dolnych odwiedziło kilkaset zwolenników Świątecznej Orkiestry, gdzie miejscowi druhowie Ochotniczej Straży Pożarnej, członkowie KGL „Szarotka” oraz młodzi wolontariusze przygotowali ciekawą imprezę. Można było oglądać występy grup tanecznych, działających w gminie, Zespół Taneczny Trans oraz Młodzi Wadowiacy. Dzieci ze Szkoły Podstawowej w Zabrniu przygotowały piękne Jasełka. W 2011 roku odbyły się w gmininie takie wydarzenia jak Wieczornica w Gminnym Ośrodku Kultury Sportu i Rekreacji, Dożynki Gminne w Zabrniu, Dożynki Gminne w Wadowicach Górnych, Spotkania Klubu Gier Logicznych „Szarotka” , Powiatowe Zawody Pożarnicze. Także w okresie wakacyjnym gmina przygotowuje dla dzieci propozycje zajęć. Należą do nich m.in. zajęcia sportowe na hali gimnastycznej, kurs tańca towarzyskiego, zajęcia muzyczne dla najmłodszych.

Analiza SWOT gminy Wadowice Górne

Mocne strony gminy Wadowice Górne

o Prężnie działające przedsiębiorstwa, zatrudniające osoby z gminy. Jedno z przedsiębiorstw działających w gminie Zakłady Mięsne „Dobrowolscy” skupujące dużą ilość zwierząt rzeźnych: tuczników i bydła rzeźnego

o Możliwości i chęci współpracy z innymi gminami i podmiotami prywatnymi na podstawie porozumień

o Zgazyfikowanie i zwodociągowanie całej gminy

o W gminie występują grunty wysokiej klasy

Słabe strony gminy Wadowice Górne

o Dość wysokie bezrobocie

o Coraz mniejsza opłacalność prowadzenia działalności opartej tylko i wyłącznie na rolnictwie

o Duże zagrożenie powodziowe występujące w gminie

o Zbyt mała ilość kanalizacji

o Mała ilość środków finansowych w gminie

Szanse gminy Wadowice Górne:

o Wzrost aktywności gospodarczej mieszkańców

o Zmniejszenie bezrobocia

o Poprawa warunków bytowych mieszkańców

o Zapewnienie informatyzacji w gminie

o Dywersyfikacja dochodów ludności gminy poprzez inwestycje w dziedzinie „zielonej energii”

o Wspieranie przez gminę mieszkańców prowadzących działalność agroturystyczną i inne formy działalności gospodarczej

Zagrożenia gminy Wadowice Górne

o Nieuregulowane sprawy powodziowe

o Pogorszenie warunków gospodarowania w rolnictwie poprzez zwiększenie kosztów produkcji przy niezmienionych cenach zbytu

o Brak ograniczeń w imporcie produktów rolnych między innymi z Chin i innych krajów spoza Unii Europejskiej

o Wysoki deficyt w budżecie gminy

Założenia strategii rozwoju gminy w latach 2012- 2017

1. Pierwszym punktem w strategii jest poprawa zabezpieczenia mieszkańców przed zagrożeniem ze strony powodzi. Należy umocnić wały przeciwpowodziowe. W gminie także należałoby wybudować zbiornik retencyjny oraz udrożnić i zmodernizować melioracje i małą retencję.

2. Kolejną ważna kwestią jest pomoc przedsiębiorcom. Może się to odbywać poprzez stworzenie Gminnego Inkubatora Przedsiębiorczości. W wolnych budynkach i obiektach znajdujących się na terenie gminy można wynajmować pomieszczenia. Lokale dla osób prowadzących działalność gospodarczą będą obniżone dla nowych przedsiębiorców przez okres jednego roku o 50 %.

3. W gminie dla podniesienia jej atrakcyjności dla młodych małżeństw zostaną przygotowane tereny pod budownictwo mieszkaniowe oraz we współpracy z innymi gminami z powiatu zostanie utworzony TBS, który zajmie się budowaniem mieszkań czynszowych dla młodych małżeństw. Zostanie także utworzony żłobek oraz przedszkole publiczne w obiektach po likwidowanych szkołach.

4. W gminie powinna także powstać szkoła ponadgimnazjalna z oddziałami dla osób dorosłych aby ułatwić zdobywanie wykształcenia młodzieży oraz pomóc w przekwalifikowywaniu osobom dorosłym. Dzięki temu powstaną także nowe miejsca pracy w gminie.

5. W celu ułatwienia zdobycia pracy i zmniejszenia bezrobocia zlecone zostaną osobom bezrobotnym prace tymczasowe, a dla uboższych mieszkańców gmina zaoferuje pomoc rzeczową w postaci zwierząt hodowlanych między innymi kur, indyków itp.

6. Aby gmina była konkurencyjna w stosunku do innych gmin w Polsce należy objąć gminę szerokopasmowym internetem , dostępnym dla wszystkich mieszkańców we wszystkich sołectwach w gminie. W urzędzie gminy zostanie położony nacisk na sprawne działanie e- administracji. Urzędnicy zostaną przeszkoleni do korzystania z platformy e-PUAP. Umożliwi to sprawniejsze i szybsze załatwienie spraw mieszkańców gminy Wadowice Górne