Co to jest litosfera? Inaczej sklerosfera. Jest to zewnętrzna powłoka Ziemi. Obejmuje skorupę ziemską i górną część płaszcz Ziemi. Jej miąższość (grubość) waha się do 60 km pod oceanami do 100-200 km na obszarach bloków kontynentalnych. Litosfera jest strukturą sztywną, nie ulegającą odkształceniom plastycznym, o dużej wytrzymałości, zbudowaną z różnorodnych skał. Składają się na nią trzy warstwy: • Powłoka granitowa - inaczej sial (ponieważ budują ją przede wszystkim krzem oraz glin, a także tlen); jest nieciągła występuje tylko w obrębie kontynentów • Powłoka bazaltowa - inaczej sima (budują ją głównie krzem SI i magnez MG przy dużym udziale tlenu); obejmuje cały glob • Rozdziela je tzw. granica nieciągłości Conrada • Warstwa perydotytowa - należy do skrajnie zewnętrznych części litosfery, do płaszcza ziemi • Strefę bazaltową i perydotytową rozdziela nieciągłość Moho (od Mahorovicica) Powstanie litosfery Powstała w skutek gromadzenia się cięższych substancji w jądrze, a lżejszych w częściach zewnętrznych, przy równoczesnym stygnięciu powierzchni. Stało się to możliwe, gdy temperatura powierzchni spadła poniżej100 C. Był to szczególny moment nie tylko dla formowania wnętrza planety, ale także powstawania innych elementów jej systemu - magnetosfery, atmosfery i hydrosfery. Geneza litosfery Na temat genezy litosfery istnieje kilka hipotez. Przeważa pogląd, że początkowo była to powłoka bazaltowa. Przenikające przez nią na zewnątrz gazy i pary zadecydowały o powstaniu atmosfery i hydrosfery. Długotrwałe oddziaływanie zarówno tych nowo powstałych sfer, jak i procesów zachodzących wewnątrz Ziemi doprowadziło do przekształcenia zewnętrznej części powłoki bazaltowej. Powstała górna warstwa litosfery – sfera granitowa. Płyty tektoniczne litosfery Płyta tektoniczna inaczej zwana krą litosferyczną stanowi według teorii tektoniki płyt, jedną z największych jednostek litosfery. Granice płyt litosferycznych wyznaczone są przez strefy o rosnącej sejsmiczności. Charakteryzują się one wysoką sztywnością i spójnością. Płyty odznaczają się różnymi rozmiarami i bardzo skomplikowanym układem ruchów. Niektóre z płyt są w całości płytami morskimi, inne w przeważającej części obejmują obszary lądowe. Część z nich to płyty lądowo-morskie. Ważniejsze płyty tektoniczne • Płyta Afrykańska • Płyta Antarktyczna • Płyta Australijska • Płyta Euroazjatycka • Płyta Pacyficzna • Płyta Południowoamerykańska • Płyta Północnoamerykańska Z mniejszych płyt najważniejsze są Płyta Indyjska, Płyta Arabska oraz Płyta Nazca. Granice płyt tektonicznych Wyróżnia się trzy główne rodzaje granic...