Ogród starożytny był geometryczny, o jasnej i prostej

kompozycji, ze wszystkich stron otoczony zabudową.

Z racji pełnionej funkcji można wyróżnić ogród prywatny i publiczny.

Rzymski ogród prywatny miał bardzo rozbudowaną formę.

Rozplanowany był na prostokącie, którego wszystkie boki otaczała

zabudowa pomieszczeń mieszkalnych. Przestrzeń całego

założenia wyznaczała główna oś kompozycyjna. Jednym

z wielu elementów osi kompozycyjnej był perystyl, czyli

prostokątny dziedziniec, w którym znajdował się ogród

ozdobny z licznymi rzeźbami i fontannami oraz bogatą

roślinnością. Czasami był to ogród warzywny. Kolejnym

elementem był duży ogród ozdobiony głownie kanałami

wodnymi pełnymi ryb, fontannami, małymi świątyniami,

posągami bogów, pergolami oraz licznymi drzewami,

krzewami i kwiatami. Najczęściej sadzono jodły, buki, dęby,

platany i cyprysy, a z drzew owocowych – figi, wiśnie,

grusze, jabłonie i oliwki. Wśród krzewów dominowały: laur,

mirt, rozmaryn, bukszpan i róże. Stosowano również rośliny

sezonowe o pięknych kwiatach – chryzantemy, maki, lilie i

fiołki. Bardzo popularne były strzyżone formy roślin. Natomiast

drugi typ ogrodów – publiczne, lokalizowane były w pięknych

miejscach, na wzniesieniach, na stokach gór skąd rozciągał

się widok na naturalny krajobraz.

Założenia ogrodowe w średniowieczu zakładane były

na wzór antycznej willi czy obiektu miejskiego. W ogrodach

pałacowych znajdowały się świątynie, pawilony łaźni, rzeźby,

sadzawki rybne oraz srebrne dekoracje roślinne, fontanny

wykonane z kolorowego kamienia i ozdobione rzeźbami.

Willa otoczona była drzewami ozdobnymi, np.: topolami,

cedrami, cyprysami, dębami, klonami, oliwkami. Rosły tam

również krzewy róż, wawrzynu, mirtu, bukszpanu, a z drzew

owocowych – brzoskwinie, morele, granatowce, figi i migdałowce.

W założeniach ogrodowych pojawiał się tzw. wirydarz. Był to

kwadratowy dziedziniec otoczony krużgankami. Przecinające

się pod katem prostym drogi, wyznaczały punkt centralny

wirydarza akcentowany studnią, fontanna, rzeźbą lub

drzewem. W średniowieczu pojawiały się również, w

zależności od rodzaju uprawianych roślin, ogrody zwane

winnicami, chmielnikami, zielnikami, warzywnikami.

Bardzo ważna w ogrodach tych była woda.

Wykorzystywano głownie naturalne cieki wodne,

a także zakładano sztuczne stawy. Ogrody otaczane

były murami.

Przestrzeń ogrodu renesansowego zorganizowana

była według osi kompozycyjnych. Dominantą układu

był budynek mieszkalny, a cały ogród był mu podporządkowany.

Elementy małej architektury (loggie, eksedry,

otwarte galerie) podkreślały powiązanie pałacu

czy willi z ogrodem i otaczającym krajobrazem.

Ogród był geometryczny, podzielony zgodnie z

zasadą ad quadratum lub złotego podziału odcinka

– na kwadraty i prostokąty wypełnione roślinnością

, wodą i rzeźbami. W ogrodzie wyróżnić można

było poszczególne jego elementy zróżnicowane

pod względem formy i funkcji. W ogrodzie

wydzielono przestrzeń prywatną i ogólnie

dostępną, ozdobną i użytkową. Istotnym

elementem ogrodu ozdobnego był parter

ogrodowy. Rozplanowany jako kwadratowa

kwatera, którą wypełniał ornament ze strzyżonego

bukszpanu, a przestrzeń pomiędzy nim zajmowały

kwiaty lub kolorowe kruszywo. W ogrodach

powszechnie stosowany był labirynt. Na parterach,

murach oporowych, balustradach i w otoczeniu

fontann często ustawiano donice z roślinami

cytrusowymi. Bardzo ciekawym elementem były

altany budowane w koronie drzew. W ogrodach

sadzono rośliny krajowe.

Sztuka barokowa rozwijała się w dwóch kierunkach.

Pierwszy tworzył dzieła pełne przepychu form i

żywiołowej przyrody. Drugi natomiast był wzorem

harmonijnego , czystego i niezwykle

klarownego ogrodu. Ogród barokowy był

geometryczny, komponowany w ścisłym

powiązaniu z budowlą mieszkalną.

Był najdoskonalszą formą ogrodu, która

powstała w wyniku długotrwałego procesu

rozwoju rezydencji podmiejskiej i wiejskiej,

gdzie wnętrza otwarte i zamknięte, architektura

i roślinność uporządkowane były według

wspólnych osi, wzajemnie się przenikając.

Artyści barokowi dążyli do łączenia

przestrzeni zewnętrznych z wewnętrznymi,

architektury z malarstwem, a także sztuki z naturą.

Architektura była dynamiczna, a monumentalność

wyrażała się w stosowaniu wszelkiego porządku.

Stosowano kolumny łączące wiele kondygnacji naraz.

Główne cechy stylu barkowego to zmienność,

rezygnacja, odejście od klasycznych proporcji,

optyczne pomniejszenie przestrzeni lub

powiększenie poprzez stosowanie specjalnych

efektów, które miały na celu zaskakiwać,

zadziwiać a także przybliżać rzeczy nieznane

odbiorcy.

Ogrody Krajobrazowe XVIII W.

Zmiana geometrycznej kompozycji ogrodu na

swobodną, krajobrazową dokonywała się powoli,

niejako pod presją sztuki (zwłaszcza malarstwa)

i literatury europejskiej, a także zafascynowania

dalekowschodnią sztuką ogrodową. W kompozycji

ogrodu regularna i geometryczna przestrzeń

zmieniona została na układ oparty na pięknie

naturalnych form. Strzyżone ściany szpalerów,

geometrycznie formowane drzewa i kwatery

boskietów zastępują swobodne grupy drzew,

klomby, gaje i pojedyncze drzewa.

Partery o kunsztownym rysunku z bukszpanu

zastępują trawniki i łąki. Do kompozycji ogrodu

włączono naturalne stawy, jeziora i rzeki.

Podkreślano walory ukształtowania terenu,

często uwypuklano jego nierówności.

Drogi prowadzono po liniach krzywych,

łącząc ze sobą poszczególne części ogrodu.

Elementy małej architektury stanowiły jedynie

uzupełnienie tworzywa roślinnego, które było

podstawowym elementem budującym ogród.

Zmieniło się również przeznaczenie ogrodu.

W baroku był nieodzowny jako oprawa dla

bujnego życia dworskiego. Teraz przeznaczony

jest przede wszystkim dla jednostki.

Ułatwia kontakt z przyrodą, naśladuje jej piękno

i malowniczość, stwarza odpowiedni nastrój

dla kontemplacji piękna natury.

Ogrody XIX W.

Ogród romantyczny poprzez swoja różnorodność

kompozycji miał oddziaływać na uczucia i nastroje

zwiedzających. W tej epoce za najistotniejsze

uważano nieregularność, nagłą zmienność, a także

niezwykłość i surowość. W ogrodzie efekty malowniczości

można było uzyskać przez występowanie ruin wśród

bujnej roślinności lub skalistych urwisk w połączeniu

z łąkami albo zestawienie ściany lasu i płaskiej tafli

jeziora. Malownicze było również zestawienie budowli

w stylu gotyckim z naturalnym krajobrazem.

Wnętrza ogrodowe kształtowano tak, aby uzyskać

dalekie widoki w parku i poza jego granicami.

Roślinność sadzono w grupach, najczęściej na

skrzyżowaniu dróg. W ogrodach komponowano

sceny majestatyczne, melancholijne, rustykalne,

egzotyczne, zatrważające oraz sceny pogodne.

Efektowność tych scen osiąga była poprzez umiejętny

dobór roślin wraz z elementami architektury i

połączeniu z naturą. Z drzew i krzewów liściastych

sadzono m.in.: magnolię, klony, wejgelę kwiecistą,

irgi, tawuły w licznych odmianach, śnieguliczkę,

jaśminowiec, korkowiec. Z kwiatów ceniono

przede wszystkim rośliny o ozdobnych liściach,

nisko rosnące, używane do obsadzeń kwietników

dywanowych.

Ogrody XX W.

Ogród często wnika do mieszkań w postaci

ukwieconych loggii i tarasów, ogrodu zimowego.

Stanowi formalne i funkcjonalne przedłużenie

mieszkania. Prosta kompozycja ogrodu, gdzie

zastosowano murki, tarasy, rabaty kwiatowe i

trawniki, była niejako przełamana delikatnymi

formami roślin i smukłymi drzewami. Drzewa

podkreślały główne wejścia, podział przestrzeni,

układ dróg.Na przełomie wieków w głowach

projektantów zrodziły się nowe pomysły. Zamiast

bylinowych rabat i kompozycji roślinnych pojawiła

się idea przestrzeni otwartej dla człowieka ku

jego wygodzie i rozrywce. Realizacje ogrodów

w nowym stylu łączyły miejsca o różnorodnych

funkcjach publicznych. Podstawowymi założeniami

były użyteczność i funkcjonalność, wykorzystanie

przestrzeni dla rekreacji oraz unikanie planów

osiowych i monumentalizmu. Ogrody łączyły

abstrakcyjne kształty z dalekim pejzażem,

przywołując ponadczasową prostotę

osiemnastowiecznych parków krajobrazowych.

Tworzono niezwykle płynne krajobrazy,

wykorzystując duże grupy tropikalnych roślin.