W momencie, gdy powstawał "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza naród polski na emigracji (po upadku powstania listopadowego) dzieliły kłótnie oraz spory. Były one wynikiem różnicy poglądów dotyczących przyczyn klęski wspomnianego powstania, pomysłu postępowania w przyszłości oraz ze zróżnicowaniem społecznym na emigracji. Mickiewicz w swojej książce przywoływał obrazy z dzieciństwa, które pomagały mu w ucieczce od przykrej rzeczywistości. Adam Mickiewicz w swojej epopei narodowej przedstawił barwny opis polskiego społeczeństwa w czasach wypraw napoleońskich. Jako charakterystyczną cechę szlachty polskiej można zaliczyć patriotyczną postawę oraz tradycjonalizm. Postawa patriotyczna była bliska wszystkim bohaterom występującym w utworze Mickiewicza pt. "Pan Tadeusz". Wyjątek stanowiła tu Telimena, która lekceważyła narodowe obyczaje oraz z uznaniem odnosiła się do obcych wzorów. Tradycjonalizm to cecha najczęściej podkreślana przez samego Adama Mickiewicza. Przejawiał się on przywiązaniem szlachty do własnych herbów, strojów narodowych oraz tradycji rodzinnych. W gronie szlachty przestrzeganym zwyczajem była staropolska gościnność. Opis społeczeństwa polskiego nie został przejaskrawiony w relacjach pisarza. Bohaterowie spotykają się z krytyką prywaty, bowiem cechuje ich skłonność do rozwiązywania sejmików i zgubnej anarchii. Takich zarzutów w kierunku szlachty jest więcej. Mickiewicz prócz pozytywów wskazuje również na negatywne zachowania szlachty. Wytyka im pychę oraz lekceważenie praw i obowiązków przysługujących obywatelom oraz polskim elitom. Mickiewicz nie przejmuje się reakcją szlachty ze słów krytyki jakie kieruje pod ich adresem. Jego zdaniem zgubną dla szlachty może być ich skłonność do licznych awantur oraz sporów. Jednak w momencie zagrożenia oraz niebezpieczeństwa wszystkie wady zostają zepchnięte na plan dalszy, a szlachta pokazuje swój rzeczywisty honor obywatelski. Doskonałym obrazem jest napad moskali, którego celem jest Soplicowo, tam walczą ramię w ramię nawet ci, którzy kiedyś byli wrogami. W taki oto sposób mamy do czynienia ze swego rodzaju sądem nad Polską. Podczas walki w obronie Soplicowa uwydatnia się patriotyzm oraz solidarność Polaków, którzy potrafią zjednoczyć się w momencie zagrożenia i są skłonni ponieść ofiarę w imię dobra ojczyzny. Nie należy zapominać, że "Pan Tadeusz" jest również...