dr hab. Jadwiga Linde-Usiekniewicz, prof. UW Katedra Językoznawstwa Ogólnego i Bałtystyki Językoznawstwo ogólne --- Polonistyka, III rok dzienne i wieczorowe 2006/2007 „Kierunki współczesnego językoznawstwa” A. Strukturalizm ============================================================= 1 1. Historia opisów języka: • Tradycja grecka i łacińska; zawdzięczamy jej między innymi pojęcie części mowy, ich międzynarodowe nazwy, semantyczne rozróżnianie części mowy. Charakter klasyfikacyjny i normatywny tej gramatyki; pojęcie fleksji, morfologii, składni. • Tradycja sanskrycka, słabo znana w Europie przed XIX w.; wywarła niewielki wpływ na tradycję europejską. Jej XX-wieczni znawcy twierdzą, że wiele ma wspólnego z 20-wiecznym strukturalizmem (np. Panini z VII w. n.e.) • Średniowiecze: podręczniki łaciny, gramatyka logicyzująca, normatywna; • Era nowożytna: podręczniki i filozofia języka -gramatyki jako podręczniki normatywne języków nowożytnych: kodyfikacje. -anegdota na temat gramatyki hiszpańskiej Antonio de Nebrija - gramatyki “logicyzujące” XVII wieku (Port Royale) - poglądy oświecenia na język • XIX wiek (II połowa); badanie rozwoju historycznego języków zainteresowanie sanskrytem; przekonanie o jego związkach z łaciną i greką, indoeuropeistyka; Związek badań genetycznych z klimatem intelektualnym epoki (ewolucjonizm, nauki biologiczne) W XIX wieku językoznawstwo staje się odrębną nauką, nie filozofią języka, retoryką itd. 2. Baudouin de Courtenay jako prekursor strukturalizmu • język jako kompleks elementów i język jako proces • teoria fonemu: fonem jako wyobrażenie dźwiękowe (z kompleksu) i głoska jako proces -fonem jako suma wyobrażeń artykulacyjnych i akustycznych (potem dopiero Jakobson) - funkcja dystynktywna fonemu (sad - zad) (semazjologizacja, morfologizacja fonemów) - akustyczne badanie głosek (technika nie stała wtedy na odpowiednim poziom) • oddzielenie mowy od pisma i inny opis przysługujący obu ros. ort. кра-й : кра-я wobec fonet. kraj- : kraj-a • odrębność faktów historycznych (dynamiki) od statyki (stanu języka) Literatura: J. Apresjan, Koncepcje i metody współczesnej lingwistyki strukturalnej, Warszawa 1971, PIW, cz. I, rozdział 2. dr hab. Jadwiga Linde-Usiekniewicz, prof. UW Katedra Językoznawstwa Ogólnego i Bałtystyki Językoznawstwo ogólne --- Polonistyka, III rok dzienne i wieczorowe 2006/2007 „Kierunki współczesnego językoznawstwa” A. Strukturalizm ============================================================= 2 3. Ferdynand de Saussure 1857-1913 Studia indoeuropeistyczne. Praca doktorska — odkrycie laryngalnych w praindoeuropejskim...