Współczesna forma ochrony przyrody w postaci rezerwatów rozwinęła się w Europie w XVI w., a na ziemiach polskich dopiero w końcu XIX w. Istniały i wcześniej obszary chronione, lecz ich celem było myślistwo i bartnictwo, a więc służyły one celom użytkowym. Ustanowione były przez ich właścicieli, głównie królów i magnatów. Dopiero w ubiegłym stuleciu, zwłaszcza po II wojnie światowej, ochrona przyrody przybrała swoją współczesną postać, głównie dzięki współpracy międzynarodowej w ramach trzech organizacji podporządkowanych ONZ, mianowicie: Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUNC-WCU), Organizacji Narodów Zjednoczonych do Spraw Ochrony Środowiska (UNEP) i Organizacji Narodów Zjednoczonych do Spraw Ochrony Dziedzictwa Kulturowego - Człowiek i Biosfera (UNESCO-MAB). Obecnie w Polsce mamy następujące formy ochrony przyrody (w nawiasach podano liczbę obiektów chronionych danego typu): - parki narodowe (23), obejmujące obszary wyróżniające się szczególnymi walorami przyrodniczymi, kulturowymi i wychowawczymi, o powierzchni nie mniejszej niż 1000 ha, w których ochronie podlega całość przyrody, w celu zachowania całości ekosystemów charakterystycznych dla danego regionu; - parki krajobrazowe (120), obszary chronione ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe. Mogą być one użytkowane w sposób nic naruszający7 podstawowych wartości środowiska; - obszary chronionego krajobrazu (407). obejmujące tereny o względnej harmonii środowiska przyrodniczego, gospodarczego i kulturowego; - rezerwaty przyrody (1307), powołane do ochrony poszczególnych gatunków roślin i zwierząt oraz ich biocenoz (rys. VI. 18); - pomniki przyrody (32 500, spośród których ok. 20 000 to stare drzewa i ich zgrupowania, pozostałe zaś - to głazy narzutowe, pojedyncze skałki itp.); - - użytki ekologiczne (25 900), zasługujące na ochronę drobne obiekty o unikatowych zasobach genowych, np. naturalne zbiorniki wodne, kępy drzew, bagna, torfowiska, skarpy, występujące poza obszarami ścisłej ochrony. W parkach narodowych i rezerwatach obowiązują różne stopnie ochrony: ochrona ścisła, oznaczająca całkowity zakaz jakiejkolwiek ingerencji ludzkiej: ochrona częściowa, dopuszczająca ingerencję jedynie w celach restytucji i działań biosanitarnych; ochrona gatunkowa - zabezpieczająca stanowiska występowania roślin i zwierząt rzadkich i chronionych oraz lęgowiska i miejsca grupowania np. w czasie przelotów ptaków. W Polsce została wprowadzona jeszcze jedna kategoria obszarów chronionych, zatwierdzona już przez 1UCN, mianowicie Europejska Sieć Ekologiczna - ECONET-PL, jako...