Joseph Haydn

Życiorys

• Joseph Haydn urodził się 31 III (lub – jak podają inne źródła

– 1 IV) 1732 w ubogiej rodzinie jako syn wiejskiego kołodzieja i

kucharki. Miał jedenaścioro rodzeństwa, z czego młodszy od niego o 5

lat Johann Michael także był cenionym kompozytorem.

• Zmarł 31 maja 1809r. w Wiedniu. Był najstarszy z trójki tzw.

klasyków wiedeńskich. Potocznie uważa się, że Haydn nie był takim

geniuszem, jak młodsi od niego Mozart i Beethoven. Zdefiniował główne

formy muzyczne epoki w której tworzył: klasycyzmu.

• Haydn nie miał łatwego dzieciństwa. Był muzykalnym i obdarzonym

pięknym głosem dzieckiem. Jego talent odkrył kuzyn, kierownik chóru z

niedalekiego Hainburga. W wieku 6 lat chłopiec opuścił rodzinny dom na

zawsze. Haydn źle wspominał opiekę kuzyna, dość często doświadczał

głodu i dotkliwej chłosty. Jednak w Hainburgu nabał podstawowej wiedzy

muzycznej.

• Miał 8 lat, gdy zauważył go kapelmistrz z katedry św. Stefana w

Wiedniu, przebywający przejazdem w Hainburgu. Haydn śpiewał w

wiedeńskim chórze dziesięć lat, dopóki nie przyszła mutacja i

kapelmistrz nie wyrzucił go na bruk.

• Silna wola i pracowitość (cechy osobowości Haydna, które nieraz mu

pomogły) sprawiły, że pomimo tragicznej sytuacji udało mu się wziąć

w garść i zapracować na siebie. Zaczął zarabiać jako akompaniator,

grywał nawet na ulicy, później zdobył pracę jako nauczyciel śpiewu;

starczało mu na jedzenie i opłacenie mieszkania na obskurnym poddaszu.

Sam studiował traktaty muzyczne i analizował dzieła kompozytorów,

uczył się grać na różnych instrumentach.

• Gdy pracował jako nauczyciel w jednej z arystokratycznych rodzin,

polecono go czeskiemu hrabiemu i w 1758 roku otrzymał od owego hrabiego

Morzina z Lukavicy posadę kapelmistrza i nadwornego kompozytora. Miał 26

lat i skomponował właśnie swoją pierwszą symfonię.

• Szybko zainteresowali się nim najzamożniejsi austriaccy arystokraci i

wielcy miłośnicy muzyki — rodzina Esterházych. W 1761r. Haydn

przyjechał do majątku Esterházych w Eisenstadt i został tam na kolejne

30 lat. Tu powstała większość jego dzieł. Do jego obowiązków

należało „komponowanie takiej muzyki, jaką rozkaże Jego Książęca

Wysokość”, dyrygowanie chórem i orkiestrą złożoną z 16/22 osób,

szkolenie muzyków. Sam Książę Miklos Esterházy był żarliwym

melomanem i sam dobrze grał na barytonie.

• W okresie, gdy był kapelmistrzem u Esterházyego potrafił pisać

nawet 5 symfonii rocznie. Po śmierci księcia Miklosa i rozwiązaniu

orkiestry Esterházych Haydn otrzymał wysoką rentę i zamieszkał w

Wiedniu.

• W 1781 roku w Wiedniu poznał Mozarta, przez co oboje twórcy w

przyszłych latach darzyli się wielkim uznaniem i wielokrotnie spotykali

się. W 1791 roku przebywa w Londynie, gdzie powstają pierwsze

"symfonie londyńskie". W 1792 uczył 22-letniego Beethovena.

1794 kolejna podróż do Londynu i kolejne "symfonie

londyńskie".

• Podczas podróży do Wielkiej Brytanii otrzymał doktorat honoris causa

Uniwersytetu w Oksfordzie, a koncerty przez niego prowadzone kończyły

się za każdym razem wielkimi fetami na jego cześć.

• Ostatnie lata życia spędził w swoim domu na przedmieściach Wiednia,

aż do zajęcia miasta przez armię napoleońską. Nie komponował już i

nie dyrygował. Zmarł w wieku 77 lat, 31 maja 1809 roku i został

pochowany następnego dnia. Z powodu wojny jego pogrzeb był skromny,

pochowano go na miejscowym cmentarzu. Napoleon postawił przed domem Haydna

wartę honorową.



Dorobek artystyczny

• Można powiedzieć, że Wolfgang Amadeusz Mozart, dla którego Haydn

był „ojcowskim przyjacielem” oraz Ludwig van Beethoven, który był

jego wybitnym uczniem, poniekąd „odebrali część należnego mu

splendoru.

• Dzieła Haynda to:

a)Muzyka wokalna

- pieśni (523)

- muzyka chóralna (70)

b)Muzyka instrumentalna

- symfonie (108)

- koncerty (50)

- muzyka kameralna (321)

- inne formy orkiestralne (95)

- muzyka marszowa (8)

-opery (14)

c)Utwory na fortepian (95)

Ciekawostki

• Haydn zmarł w Wiedniu. Pochowano go na pobliskim cmentarzu następnego

dnia z powodu trwającej wojny.

• W 1791 roku otrzymał tytuł doktora honoris causa na uniwersytecie w

Oxfordzie.

• Żona Haydna używała jego rękopisów do robienia papilotów.

• Po śmierci studenci frenologii odcięli Haydnowi głowę, by zbadać,

gdzie mieścił się jego geniusz.

• Anegdotki:

a)Podczas próby koncertu na trąbkę z orkiestrą solista stale mylił

się i fałszował. Chcąc zrzucić z siebie odpowiedzialność, rzekł do

Haydna:

-Panie kapelmistrzu, orkiestra gra tak głośno, że sam siebie nie

słyszę.

Na to kompozytor:

-W takim razie szczęściarz z pana!

b)Gdy pewnego razu rozeszła się nieprawdziwa wiadomość, że Józef

Haydn zakończył życie, dyrekcja Konserwatorium Paryskiego zorganizowała

nabożeństwo żałobne. Po jakimś czasie Haydn zwierzył się

przyjacielowi:

- Szkoda, że mnie o tym w porę nie powiadomiono. Chętnie bym dyrygował

tym pięknym Requiem Mozarta, odprawionym na moja intencję.

c) Haydn na próbie orkiestry uderza batuta w pulpit i zwraca się do

klarnecisty:

- Słyszałem już ten fragment lepiej grany.

Na to klarnecista:

- Ale nie przeze mnie!

d)Haydn doceniając geniusz muzyczny Beethovena i Mozarta, często mawiał:

- Beethoven jest pierwszy, Mozart jedyny, a ja dzięki Bogu - trzeci.