Anonim tzw. Gall, Kronika polska, przeł. Roman Grodecki, oprac. Marian Plezia, wyd. 7, BN I 59, 1997. WSTĘP - „Kronika polska” uchodzi za pierwsze dzieło polskiej literatury narodowej, mimo że została napisana w języku łacińskim i przez cudzoziemca, Autor napisał ją zachęcony przez Polaków, zwłaszcza przez kanclerza księcia Bolesława Krzywoustego. Utwór traktuje o dziejach królów i książąt polskich. - znane są utwory w języku łacińskim powstałe wcześniej, lecz nie wyszły spod polskiego pióra lub też były tworzone z dala od Polski, np. „Pasja z Tegernsee”, Żywot rzymski”. - w Polsce pisał w pierwszym dziesięcioleciu XI w. życzliwy Polsce Niemiec, Bruno z Kwerfur-tu, napisał m.in. „Żywot pięciu braci Polaków” i „Żywot św. Wojciecha”, z którego korzystał autor „Kroniki”. Były to jednak utwory krótkie, nie dorównujące „Kronice”. - istniały także roczniki polskie, z których żaden nie dotrwał w oryginale do naszych czasów, lecz fragmentarycznie zachowane są: „Rocznik kapitulny krakowski” i „Rocznik świętokrzy-ski”. - zasada prowidencjonalizmu – przekonanie, że zdarzenia dziejowe mieszczą się w planie Opatrzności. I. Autor „Kroniki” i czas jej powstania. - przez pewien czas część rękopisu znajdowała się w ręku Marcina Kromera, który dodał notę, że autorem dzieła jest Gall, zapewne mnich, żyjący w czasach Bolesława III. - dochodzenie, kim był autor, drogą eliminacji: - nie Niemcem i Czechem – negatywne nastawienie. - nie z Rusi, Litwy, Prus, Pomorza, nie z plemion słowiańskich pomiędzy dolną Odrą a Łabą – pisałby w języku słowiańskim, nie łacińskim, gdyż nie dotarło tam chrześcijań-stwo. - mógłby być Węgrem, ale tam kultura języka łacińskiego była słabo rozwinięta, gdyż istniała dopiero 100 lat. - możemy sądzić, że pochodził z jednego z krajów romańskich: z Francji lub z Włoch (raczej z Francji), z St. Gilles, przebywał w węgierskim klasztorze w Samogyuar. - kronika prawdopodobnie została napisana w latach 1112-1116. - „Kronika” była pisana na zamówienie. II. Historyczna treść i wartość „Kroniki”. - część I – opowieść o dziejach dynastii Piastów do narodzin głównego bohatera – Bolesława Krzywoustego, wypełnia ją przeważnie opis panowania Bolesława Chrobrego i Śmiałego. - źródła pisane: „Żywot św. Wojciecha”, prawdopodobnie jakiś rocznik, zapiski o charakterze kalendarzowym (dzieło zawiera również daty dzienne). III. Literacka forma i stylistyczna szata „Kroniki”. - gatunek średniowieczny: kronika, rocznik, gesta („dzieje”), chansons de geste. - Gall Anonim nazywa swój utwór „gesta”, w istocie to gesta świeckie, rycerskie dzieje królów i książąt. - kształt...