Pieśń o Rolandzie, przeł. Tadeusz Żeleński (Boy), oprac. Anna Drzewicka, BN II 233, 1991. WSTĘP I. „Pieśń o Rolandzie” na tle czasów swojego powstania. - najstarsza wersja z rękopisu oksfordzkiego XI/XII w., ustny przekaz może już od VIII/IX w., Karol Wielki żył na przełomie VIII i IX w., w 800 r. koronowany na cesarza, krótkotrwała wspa-niałość i potęga Francji. - niespokojne dla Francji wieki IX i X, XI w. panowanie Kapetyngów, południowa Francja koleb-ką kultury, krucjaty, rekonkwista w Hiszpanii w połowie XI w. - wydarzenie historyczne: 778 r. klęska straży tylnej wojsk cesarskich w Pirenejach w drodze powrotnej z wyprawy do Hiszpanii, Karol nazwany cesarzem w utworze (22 lata wcześniej!), Roland wymienia ziemie zdobyte przez Karola. - polityczna inspiracja: refleksja nad funkcją i zasięgiem władzy królewskiej, rzemiosło rycer-skie dla bohaterów znane i bliskie, walka – swoisty rytuał, etos rycerski, rycerstwo – służba, zapał i entuzjazm krucjat, groza i okrucieństwo, sposób życia ludzi i ich myślenia, świat wyłą-cznie męski (pojawiają się tylko Bramimonda i Oda). II. Spory o genezę „Pieśni o Rolandzie”. - wydarzenie historyczne a wersja poetycka: wiosną 778 r. walki w Pirenejach, napad górali, postaci znane z innych chansons de geste (Ogier Duńczyk, Gerard z Rusylonu…), Oliwier, Ganelon, emir Baligant – postaci fikcyjne. - Joseph Bedier łączy powstanie „Pieśni o Rolandzie” z rolą dróg pielgrzymowych. - Roland: w annale z bitwy, na monecie sprzed 781 r. Rodlan, 772 r. Rothlandus na dworze. - biskup Turpin zginął wiele lat po bitwie. - Karol (36 lat) ma więcej niż 200! - zdrada ma usprawiedliwić klęskę. - indywidualizm i tradycjonalizm. III. Zagadnienia filologiczne. - powszechnie przyjęty tytuł „Pieśni o Rolandzie” nie pojawia się w żadnym rękopisie, tekst wy-stępuje w 7 rękopisach, ponadto w wersjach obcojęzycznych. - Turold – Norman, klerek, „spisał” opowieść. IV. Artyzm „Pieśni o Rolandzie”. - jedność czasu (kilka dni) i miejsca (Pireneje, północno-wschodnia Hiszpania), koncepcja pos-taci, jedność kompozycji, dzieło przemyślane. - złożony charakter Ganelona, sidła gry psychologicznej przeciwnika i logika charakteru Rolan-da, brak rozstrzygnięcia wyższości męstwa (Roland) lub roztropności (Oliwier), nadludzki ma-jestat i słabe człowieczeństwo Karola, postaci zindywidualizowane i zróżnicowane, schema-tyzm: dobry, zły, zdrajca; Francuzi – naród wybrany. - fantazja: zatrzymane słońce, wiek Karola. - epickość pieśni. - laisa: rozpoczyna się od imienia, pochwały. - zagęszczenie środków stylistycznych a napięcie emocjonalne, symboliczna troistość (3...