Aron Guriewicz, Kategorie kultury średniowiecznej, przeł. Józef Dancygier, Warszawa 1976. 1. Wstęp. „Obraz świata” człowieka średniowiecznego. - spaczone wyobrażenie na temat średniowiecza – niemal synonim wszelkiej ciemnoty. - ukształtowały się zalążki współczesnych narodowości europejskich. - dominują: żywoty świętych, w architekturze – katedry, obrazy religijne. - wiara w jedność wszechświata, brak zróżnicowania. - matematyka była językiem myśli estetycznej i sakralnej, symbole matematyczne = teologicz-ne. - ubóstwo interpretowano jako stanowoprawny podział społeczeństwa lub jako stan wybrany „biedacy Chrystusowi”. - polisemantyczność języka średniowiecznego. - 2 modele świata: barbarzyński i późniejszy chrześcijański. - przedstawiony tu model kultury jest raczej postacią idealną, a nie odtworzeniem rzeczywisto-ści. 2. Czasowo-przestrzenne wyobrażenia średniowiecza. - przestrzeń trójwymiarowa, geometryczna, rozległa forma, która pozwala się dzielić na wy-mierne odcinki. - czas to czyste trwanie, nieodwracalna konsekwencja przepływania zdarzeń. - współcześnie czas jest bardzo wysoko ceniony, a przestrzeń się kurczy. - wzrost znaczenia ludności miejskiej w późnym średniowieczu stanowi przełom, od epoki bi-blijnej do epoki kupców (zmienia się rytm życia). - w starożytności, obok linearnego pojęcia czasu, dominował czas cykliczny, w renesansie jest już inaczej. Średniowiecze stanowi pewną wyrwę w wiedzy. 3. Makrokosmos i mikrokosmos. - dominował sposób widzenia świata właściwy rolnikowi, widział w przyrodzie integralną część siebie. - rzadkie kontakty między osadami, krajobraz leśny, rozbójnicy, dzikie zwierzęta, niebezpiecz-ne podróżowanie (rozbójnicy) i długotrwałe (stan dróg i środków lokomocji), ludność wiejska – karczowanie lasów, wypalanie. - uzależnienie barbarzyńców od przyrody, nie umieli oddzielić siebie od natury: świat oznacza-no elementami ciała: głowa – niebo, palce – gałęzie itp. - własność ziemi była cechą osoby władającej – imię + nazwa dworu w którym mieszka. - w średniowieczu mierzono przyrodę swoim ciałem, np. stopą, miara związana z określoną działką i z uprawiającym. - upersonifikowana Natura służebnicą Boga, „Wielkie skupisko symboli”, porządek świata (mu-zyka, polityka, sztuka, nauka), religijno-moralna interpretacja świata, teocentryczny obraz świata. - stosunek do przyrody jak do podmiotu, a nie przedmiotu. - świat jest dualistyczny, civitas Dei i civitas terrena (w kierunku diaboli). - mikro- i makrokosmos leżą u samych podstaw średniowiecznej symboliki. - porządek świata rozciągano też na politykę, państwo było organizmem, a...