...

biński w innym swoim dziele hipotezą nazywa wszelkie twierdzenia częściowo tylko uzasadnione, przeto wszelki domysł, za pomocą którego tłumaczy się dane faktyczne, a więc też i domysł w postaci uogólnienia, osiągniętego (…) na podstawie danych wyjściowych (Kotarbiński T., 1960, s.,181). Hipoteza to przypuszczalna, przewidywana odpowiedź na pytanie zawarte w postawionym problemie badań. Może ona przy tym dotyczyć związków zachodzących w danej dziedzinie rzeczywistości, kierujących nią prawidłowości, mechanizmów funkcjonowania badanych zjawisk lub istotnych właściwości (Skorny Z., 1984, s.,72-73). Hipotezy są zatem założeniami, domysłami osoby badającej przyjęte na postawione przez niego problemy badawcze. Hipotezy nie dają pewności, że są trafne czy też pewne. Po sformułowaniu problemów badawczych oraz hipotez przyjęto zmienne i wskaźniki do badań własnych. M. Łobocki. twierdzi, że „zmienne w badaniach pedagogicznych są próbą uszczegółowienia głównego ich przedmiotu, czyli problemów badawczych, jakie zmierza się rozwijać i hipotez, jakie pragnie się potwierdzić lub odrzucić” (Łobocki M., 1999, s.131). Według W. Okonia zmienna to „czynnik przybierający różne wartości w badanym zbiorze” (Okoń W., 1975, s. 244). J. Brzeziński twierdzi, że „jeśli o danej własności możemy powiedzieć, że przyjmuje ona różne wartości to jest to zmienna” (Brzeziński J., 1984, s. 22). S. Nowak uważa, że „zmienna określa jedynie, pod jakim względem interesują nas analizowane przedmioty i zjawiska, specyfikując ich możliwe własności, stany lub zdarzenia, którym podlegają, a ponadto jakie typy będziemy uwzględniać między przedmiotami rozpatrywanymi pod danym względem” (Nowak S., 1985, s. 152). Zdaniem Z. Skornego „zmienna to pewna kategoria zjawisk, których wielkość, intensywność, częstość występowania może ulegać zmianom zależnie od różnych okoliczności” (Skorny Z.,1984, s.48). Wśród zmiennym wyróżniamy zmienne zależne, niezależne i pośredniczące. Przez zmienną zależną W. Okoń rozumie zmienną, „której zmiany są skutkiem oddziaływania jednej lub więcej jakichś zmiennych (niezależnie od pośredniczących)”, natomiast zmienna niezależna to taka, „której zmiany nie zależą od zespołu innych zmiennych występujących w badanym zbiorze” (Okoń W., 1992, s. 244). J. Brzeziński uważa, że „zmienna, która jest przedmiotem naszego badania, której związki z innymi zmiennymi chcemy określić (wyjaśnić), nosi nazwę zmiennej zależnej”. Natomiast „zmienne, od których ona zależy, które na nią oddziaływają, noszą nazwę zmiennych niezależnych” (Brzeziński J., 1984, s. 24). „Zmiennymi niezależnymi są...