Publiusz Wergiliusz Maro, Eneida, przeł. Tadeusz Karyłowski, oprac. Stanisław Stabryła, wyd. 3 zm., BN II 29, 1980. WSTĘP I. Wergiliusz i jego czasy. 1. Republika rzymska od początku I w. p.n.e. do pryncypatu Augusta. - nowy porządek społeczny. - ostra walka między popularami a optymatami. - reformy Grakchów. - reforma wojskowa Mariusza. - wojna Mariusza i Sulli. - I triumvirat. - ustawy agrarne Cezara. - wojna domowa Cezara i Pompejusza. - zamordowanie Cezara w 44 r. - II triumvirat. - wojna domowa Antoniusza i Oktawiana. - Oktawian jedynowładcą, „princeps senatus”, „Augustus”. 2. Ogólne cechy rozwoju kultury rzymskiej w epoce schyłku republiki. - wstrząsy polityczne nie zahamowały rozwoju kultury i sztuki. - tradycje italsko-rzymskie oraz hellenistyczne. - mówcy: Cyceron, Kwintus Hortensjusz Hortalus, Gajusz Juliusz Cezar, Marek Juniusz Brutus. - historyk Gajusz Sallustiusz Krispus, prace naukowe: Marek Terencjusz Warron. - Lukrecjusz, Waleriusz Katullus. - najwybitniejsi: Wergiliusz i Horacy. - rozwój architektury. 3. Sytuacja literatury rzymskiej w czasach Wergiliusza. - w utworach odgłosy walk. - akcenty ugodowości. - uformował się mecenat literacki: Mecenas, Azyniusz Pollion, Waleriusz Messala. - poezja narzędziem propagandy. - „moda” na pisanie wierszy. - Wergiliusz, Horacy, Gallus, Lucjusz Wariusz Rufus, Propercjusz, Tibullus, Owidiusz. - gatunki: elegia, liryka, sielanka, epopeja, satyra, poemat dydaktyczny, list poetycki; zastój w dramacie. - wymowa straciła na znaczeniu; obumarcie publicystyki, historiografia – idealizacja odległej przeszłości. 4. Życie Wergiliusza: dzieciństwo, młodość i pierwsze próby poetyckie. - ur. 15,10,70 we wsi Andes, niedaleko Mantuy, ojciec garncarzem lub posłańcem. - rodzice zamożni – nauka w Kremonie. - po 55 r. do Mediolanu, ok. 52 r. w Rzymie, pierwsze próby poetyckie, przyjaźń z neoterykami. - młodzieńcze próby poetyckie – „Appendix Vergiliana” („Dodatek do Wergiliusza”) – prawdo-podobnie część oryginalnych, ale to zbiór utworów różnych poetów. 5. Dzieła wieku dojrzałego: „Bukoliki” i „Georgiki”. - wywłaszczenie majątku rodzinnego 42/41, odzyskanie dzięki Polionowi. - „Bukoliki” – poezja o tematyce wiejsko-pasterskiej; 10 utworów, wpływ Teokryta, motywy ak-tualne (I, IX i IV); głęboka i niefałszowana miłość do ziemi, pasterstwa i prostego życia na wsi. - „Georgiki” – 36-29 r., poemat typu dydaktycznego, wpływ Hezjoda („Prace i dni”), dzieła astronomicznego Aratosa (III w.), Nikandra z Kolofony (II, „Georgiki”), pism rolniczych Warro-na i Katona; wykład dotyczący poszczególnych dziedzin pracy na wsi, wyraz...