Krzysztof Niemirycz, Bajki Ezopowe, oprac. Stanisław Furmanik, BN I 164, 1957. WSTĘP I. O Krzysztofie Nemiryczu. - brak informacji o Niemiryczu, Brückner – „ze znanego rodu ariańskiego”, z Czerniechowa, Stefan i babka Krzysztofa, bunt Chmielnickiego ucieczka, ślub Stefana z Gryzeldą Wila-nówną Krzysztof, ojciec wierny podczas potopu Janowi Kazimierzowi. - 1658 r. uchwała wydalająca arian, emigracja do Niemiec. - Krzysztof ok. 1646 r., studia we Frankfurcie nad Odrą, łacina, francuski, niemiecki (włoski i greka?), ślub z panną (?) Ożarowską, arianką, „Bajki” 1699 r., motyw „jednej damy” (Klime-ny), „Bajki” La Fontaine’a (wydawane 1668-1694), parafrazy Niemirycza musiały powstać wcześniej, dedykacja dopiero luty-marzec 1699 r. II. Niemirycz a La Fontaine. - Niemirycz – twórczy, samodzielny, oryginalny akcent zawartości refleksyjnej, ekspresywność i plastyczność obrazu (w przeciwieństwie do La Fontaine’a). III. Historyczne znaczenie bajek La Fontaine’a. - nowy obowiązujący wzór bajki (kształt artystyczny), zmiana myślenia – Kartezjusz „dzieło in-wencji to utwór poetycki”. - brak sztywnych norm i reguł, treścią bajek prawda o człowieku (dotąd traktacik moralistyczny, dział prozy). IV. Forma wierszowa bajek Niemirycza. - bajki Niemirycza – sylabiczne, wiersz ciągły, zmiennomiarowy, różne kombinacje rymów, ry-my niedokładne, często oparte na akcentach paroksytonicznych. V. Język Niemirycza. - bajka ma charakter realistyczny, zatem język potoczny, codzienny. VI. Treść refleksyjna bajek Niemirycza. - uczucia, namiętności prowadzą człowieka do wszelkiego rodzaju konfliktów, główne wady – głupota, siła panuje nad etyka i prawem. - idee oświeceniowe. TEKST BAJKI EZOPOWE - [Dedykacja] – dla przyszłego króla polskiego Augusta II (ur. 1696), w zasadzei panegiryk na cześć panującego Augusta II, same dobra otrzymane od saksońskiego władcy, „bajki” do nauki języka polskiego . - Przedmowa – naturalny styl, a nie sztuczny, wymyślny. - Obserwacyja na wiersz wolny – to nie pójście na łatwiznę, nie wie, czy ktoś był przed nim. - Kompliment do jednej damy – dla Klimeny, przez zwierzęta ukazane życia ludzkie. 1. Osieł i pies – osioł zazdrości psu, że pan go pieści, naśladuje psa, pan na niego z kijem. 2. Lis bez ogona – stracił w pułapce ogon, „nowa moda”, wyśmiany. 3. Świerszcz i mrówka – zima, świerszcz ma pustki w spiżarni, mrówka mu nie pomoże. 4. Małpa i delfin – podobne delfiny są bardzo miłe dla ludzi, delfin zabiera z tonącego statku małpkę (myli ją z chłopcem), puenta – lepiej milczeć niż głupio gadać. 5. Podróżny i osieł – podróżny chciał zaoszczędzić i wypuścił...