Antyk - pochodzenie nazwy od łacińskiego słowa antiquus, czyli dawny. Ramy czasowe epoki zawierają się pomiędzy IX/VIII w. p. n. e. (okres, kiedy tworzył i żył Homer) a IV/V w. n. e. (zdobycie Rzymu przez Germanów w 476 r. uznawane jest umownie za datę końcową epoki). 1. TERMINY LITERATURY I MYŚLI STAROŻYTNEJ: Mit- opowieść o powstaniu świata, bogów i ludzi, mająca za zadanie wyrażanie i organizowanie wierzeń danej społeczności. Również starożytni Grecy posiadali mity, np. o Prometeuszu czy Ikarze. Do dzisiaj mity funkcjonują w kulturze jako skarbnica motywów, obrazów, wyrażeń, postaw. Są bowiem uniwersalne. Utrwalono w nich archetypy (np. Niobe - matka bolejąca), które są pierwszymi wzorcami ludzkich postaw i zachowań. Istnieją w zbiorowej świadomości. Mity różnią się pod względem funkcji: - mity o funkcji poznawczej - pozwalały człowiekowi wyjaśnić niezrozumiałe zjawiska przyrody, np. burzę - mity o funkcji światopoglądowej - na ich podstawie budowano wierzenia religijne - mity o funkcji sakralnej - uczyły jak czcić bóstwa, dawały wzorce obrzędów rytualnych Podział mitów: - antropogeniczne - opowiadają o powstaniu ludzi - genealogiczne - opowiadają o powstaniu rodów oraz o ich historii - kosmogoniczne - opowiadają o powstaniu świata - teogoniczne - opowiadają o powstaniu bogów Mitologia - zbiór opowiadań o bogach, herosach, powstaniu świata i człowieka, legendarnych wydarzeniach. Jest to także nauka zajmująca się badaniem mitów. Archetyp – prawzór ludzkich postaw i zachowań, tkwiący w świadomości zbiorowej każdej społeczności (Prometeusz) Monoteizm – system religijny zakładający wiarę w jednego Boga, Politeizm – system religijny zakładający wiarę w wielu bogów, Topos – stały powtarzający się obraz, motyw literacki (np. Ikar jako poeta) 2. Filozofia starożytna – słowo pochodzi od grackich słów phileo i sophia – umiłowanie mądrości. Sokrates (469 w. p. n. e. - 399 w. p. n. e.) Ważna dla niego była mądrość, wiedza, bez której nie można osiągnąć ideału cnoty, czyli doskonałości. Istotna dla niego była umiejętność panowania nad sobą. Sokrates wierzył, że cnota jest bezwzględnym i najwyższym dobrem. Człowiek zatem powinien o nią zabiegać, mimo przeszkód, które na niego czekają. Utożsamiał cnotę z wiedzą. Uważał, że złe postępowanie ludzi wiążę się z ich niewiedzą lub wiedzą, którą określał pozorną. Poglądy takie nazywa się intelektualizmem etycznym. Oznacza to, że można samemu nabyć wiedzę i poznać cnotę. Od nas zależy, czy ją zdobędziemy. Sokrates wychodził na ulice miasta, żeby nauczać. Rozmawiał z napotkanymi ludźmi, nakierowywał ich na właściwe...