Aromuni Są jednym z najbardziej tajemniczych etnosów w Europie. Niejasne jest ich pochodzenie, nieznana dokładnie liczebność. Niesprecyzowana jest nawet ich nazwa, egzoetnonimów jest wiele, sami nie są do końca zgodni, jak siebie nazywać. Jedno jest pewne – to jeden z najbardziej niedocenianych i zapomnianych ludów Starego Kontynentu. Historia tej grupy etnicznej zaczyna się w wiekach starożytnych, gdy Imperium Rzymskie osiągało coraz znaczniejsze wpływy w Europie. W końcu osiągnęły one także i Bałkany, gdzie, od południa, swe wpływy rozszerzała cywilizacja helleńska. Jedna z popularniejszych teorii etymologii etnosu aromuńskiego głosi, iż na linii styku wpływów rzymskich i greckich, na ziemiach zamieszkałych przez plemiona Ilirów i Traków (Epir, Tesalia, zachodnia Macedonia) należy szukać źródeł tego tajemniczego ludu. Wg tej teorii więc, Aromuni mają być potomkami tych ludzi, zlatynizowanych na zasadzie pokojowej asymilacji, zostali ostatecznie włączeni w skład Imperium Romanum. Macedonia w okresie panowania rzymskiego, z racji położenia na linii wyznaczającej strefy wpływów, balansowała pomiędzy cywilizacją rzymską i helleńską, między Kościołem Zachodnim a Wschodnim, wreszcie – między łaciną a greką. Ostatecznie Macedonia poddała się wpływom helleńskim, greka stała się oficjalnym językiem administracji wojskowej oraz cywilnej, a pozostałości zlatynizowanych ludów pozostały, zaludniając góry i przełęcze, trudniąc się pasterstwem i handlem. To właśnie z biegiem dziejów stało się jednym z wyznaczników odróżniających Aromunów od ludzi z nimi sąsiadujących. Znani byli jako pasterze i kupcy i to stanowiło dla nich samych pierwiastek, który pozwalał im mówić o sobie, o 'arumuńskości' Jedną z niesamowitych rzeczy odnośnie Arumunów jest fakt, iż nigdy nie dążyli do utworzenia własnego, samodzielnego państwa. Od zarania dziejów ich osady były rozsiane, a jako kupcy i wędrujący pasterze potrzebowali wielkich przestrzeni i otwartych granic. Nowe granice, które powstały na Bałkanach po upadku imperium osmańskiego, przecinały tereny osadnictwa i wędrówek Aromunów, stanowiły zagrożenie dla ich egzystencji. Przez stulecia mieli ośrodki handlowe rozsiane w wielu miejscach, a jesienią pędzili swe stada w cieplejsze rejony na południu. Pojawienie się granic było początkiem upadku narodu aromuńskiego, a ideologia państw narodowych ostatecznie zredukowała Aromunów z liczącego się podmiotu politycznego do marginalnych grup góralskich. Kolejną cechą, wydaje się, że najważniejszą w kształtowaniu tożsamości narodowej Aromunów był ich język - limba armâneasca - pochodzący w...