Jan Chryzostom Pasek, Pamiętniki, oprac. Władysław Czapliński, BN I 62, 2003. WSTĘP I. Pamiętniki staropolskie: XIX w. – wydano drukiem najważniejsze pamiętniki staropolskie Dają one wiedzę o ludziach minionych wieków i ich życiu Pamiętnik to niezastąpione źródło historyczne, ale bywa zawodne: tendencja autora i usterki pamięci mogą zaciemniać obraz Problem z klasyfikacją pamiętników – np. niektórzy badacze traktują Pamiętniki Paska jako romans Pamiętnik to utwór literacki, w którym autor pisze o przeszłości na podstawie własnych (bezpośrednich lub pośrednich) wspomnień, z wyraźnym zamiarem pisania wspomnień, a nie historii tego okresu Np. Dzieje w Koronie Polskiej Łukasza Górnickiego dla nakreślenia tła wykorzystują dzieła historyczne (np. Marcina Bielskiego); ale za kanwę utworu bierze swoje wspomnienia XV – XVI w. – pamiętniki z pogranicza dzieł historycznych Początek XVI w. – krótka zapiska biograficzna Biernata z Lublina Pojawiają się luźne zapiski osobiste umieszczane na marginesach kalendarzy, tzw. Raptularze Np. raptularz dra Łukasza Noskowskiego, szlachcica z Krakowa (notatki o podróżach do Bolonii i śnie o trzech wielkich wężach) Raptularz dra Mikołaja Sokolnickiego zawierający informacje polityczne i intymne zapiski, np. oddawanie pozostałych po nich dzieci na wychowanie kobietom z podkrakowskich wsi Pogranicze raptularza i dziennika – nazwany przez wydawcę dziennikiem utwór Piotra Myszkowskiego Częste – diariusze podróży, tzw. „diariusze peregrynacji”: • Itirenarium podróży do Włoch Jana Ocieskiego • Dziennik podróży do Włoch Jerzego Radziwiłła • Krótkie wypisanie drogi z Polski do Konstantynopola, a stamtąd zaś do Astrachania, zamku moskiewskiego Andrzeja Taranowskiego Diariusze peregrynacji do Ziemi Świętej Jana Goryńskiego (zachowane we fragmentach) oraz „Peregrynacja do Ziemi Świętej i Egiptu Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła, tzw. „Sierotki” w latach 1582 – 1584 przetłumaczona na łacinę przez ks. Tomasza Tretera; wyd. 1601, tekst polskie wydany w 1925 r. – jest to pamiętnik dobry, pisany przez wykształconego autora Diariusz peregrynacji włoskiej, hiszpańskiej, portugalskiej z 1595 r. napisany przez nieznanego szlachcica Księgi peregrynacje Macieja Rywockiego z okresu 1584 – 82 Pisany po łacinie diariusz Stanisława Reszki, sekretarza kardynała Hozjusza podczas podróży do Włoch i Rzymu Listy pisane przez korespondentów magnatów opisujące w sposób diariuszowy przebieg wydarzeń np. wojennych np. Dziennik wyprawy Stefana Batorego pod Psków w latach 1581 – 82 pisany przez Jana Piotrkowskiego Pamiętniki pisane ex post np. Teodora...