Torkwato Tasso, Gofred abo Jeruzalem wyzwolona, przeł. Piotr Kochanowski, wyd., wstęp i obj. Roman Pollak, wyd. 3 całk., BN II 4, 1951. WSTĘP I. Epika włoska przed Tassem. - najwybitniejszy Orland szalony Ariosta 1532, potem upadek polityczny Włoch i rozkład rene-sansowej literatury. - poemat Tassa późno, Tasso 1544-1595, syn poety, dworzanin, szkoła jezuicka, studia w Padwie, wpływ ojca, filologa, krytyka i literata Speroniego, historyka Sigoniusa, ponure życie na dworze w Ferrarze, degeneracja życia dworskiego. II. Geneza poematu. - o poemacie heroicznym Tasso od młodości, próba Rinaldo 1562, wzorowany na Eneidzie i Orlandzie szalonym, szkic Jerozolimy, od 1565 praca nad poematem. - teoria heroicznej poezji: jedność akcji, treść historyczna, wzajemne powiązanie epizodów, cu-downość (siły nadprzyrodzone), brak przesady i maniery, fikcja romansowa. - pracę przerywają inne utwory (Aminta 1573, dramat pasterski), choroby, podróże, miłosne udręki, 1575 koniec pracy, wątpliwości (natury religijnej i moralnej), inkwizycja żąda usunięcia części romansowej, Speroni krytyka budowy utworu, szaleństwo Tassa, zmiany Jerozoli-ma zdobyta 1593, w ciągu 1580 kilka wydań na podstawie rękopisów (Tasso w szpitalu), w 1581 poprawniejsza wersja. - platońska idealizacja miłości, poetyka Arystotelesa na budowę poematu, studia nad średnio-wieczem, część romansowa głównie z renesansu. - część romansowa tłumaczona alegorycznie (obrona przed inkwizycją), od Tassa barok we włoskiej poezji. III. Trudność przekładu w Polsce. - mało rozwinięta kultura językowa, raczej tematyka polityczna, publicystyczna, brak kobiety w literaturze. - Piotr Kochanowski: ur. 1566, syn literata, Mikołaja Kochanowskiego (brata Jana z Czarnola-su), 1583 w Królewcu, kilkakrotnie do Padwy, 1602 sekretarz królewski, porzuca służbę dwor-ską, osiada w Krakowie, 1618 przekład Gofreda, zm. 1620, gruntowna znajomość języka wło-skiego, przekład Orlanda szalonego, spolszczenie, opisy batalistyczne po raz pierwszy na tak wielką skalę, wysoki kunszt tłumacza mimo ciężkości języka. TEKST - dedykacja dla Jana Tęczyńskiego, mecenasa, zm. 1637 r. jako ostatni z rodu. - Do czytelnika – coś nowego, może zaskoczyć. I. PIEŚŃ. - Argument = streszczenie pieśni. - Gofred dowódcą wyprawy chrześcijan, przegląd wojska, jerozolimski król bardzo się boi. - dwa razy „Panno” – zamiast do Muzy tłumacz do NMPanny, Bóg każe Gabrielowi namówić Gofreda na atak na Jerozolimę, Gofred wysyła listy, wszyscy przybywają do Tortozy (obierają na swego dowódcę Gofreda – Hetmana), jego długa mowa, Piotr Pustelnik (Eremita z Amiens, głosiciel...