Jan Jakub Rousseau, Wyznania (wybór), przeł. Tadeusz Żeleński (Boy), oprac. Ewa Rzadkowska (wybór rozdziałów) WSTĘP (cytaty). - od momentu decyzji napisania tego szczególnego życiorysu nie odstępuje Jana Jakuba myśl o własnej inności oraz o różnicy, jaka będzie dzieliła Wyznania i tak poczytne wówczas pamiętni-ki, nie mówiąc już o całej przeobfitej twórczości powieściowej epoki. - gdy odeszło pokolenie osobiście zainteresowane rewelacjami Rousseau, (…) Wielka Rewolucja uczciła w nim swego teoretyka, Wyznania zaczęto mierzyć nieco inną miarą. - Okres po drugiej wojnie światowej rehabilituje twórczość genialnego pisarza. - Literatura osobista jest dzisiaj przedmiotem szczególnych studiów, a co za tym idzie, Wyznania skupiają na sobie uwagę jako dzieło, które nie daje się z niczym innym porównać. - Dla Georgesa Gusdorfa [Wyznania] dokonują desakralizacji, od której zaczyna się, bez żadne-go przejścia, autobiografia świecka, pozbawiona wszelkich motywacji metafizycznych. - J.J.R. z całą siłą przekonania odcinał się od tradycji, przeświadczony o swojej oryginalności. - dzieło Rousseau to genialny wyjątek, od którego zaczyna się nowa era prozy osobistej. - Język właściwy tylko autobiografii powstał dzięki Janowi Jakubowi i swym bogactwem obdarował również inne rodzaje prozy. - Georges Gusdorf łączy literaturę osobistą, znaną już w starożytności, z powolnym odkrywaniem przez ludzi własnego wnętrza. Dopiero po wiekach ewolucji człowiek miał wydostać się spod działania potężnych sił odśrodkowych, nie pozwalających na refleksję nad samym sobą. - Jeszcze przez wieki przeciętny człowiek zachowa poczucie znikomości wobec ogromu i potęgi makrokosmosu, w którym funkcjonuje jego mikrokosmos i dopiero humanizm nauczy go szukać w samym sobie przyczyny i celu wszelkich spraw. - w końcu wewnętrzne poszukiwanie Boga przemieni się w pogłębione studium człowieka. Gusdorf cytuje, jako przykład takiej ewolucji od pietyzmu do psychologii świeckiej, autobiografie stojące na pograniczu „journal intime” i powieści, które zawdzięczamy protestantom XVIII wieku, Johannowi Lavaterowi i Johannowi Heinrichowi Jungowi. - zdaniem Gusdorfa Rousseau pozostaje pod wpływem François Fenelona, głoszącego ufne i bierne poddanie się Bogu. - Jacques Voisine podkreśla związki Rousseau z tradycją augustiańską. - zdaniem Philippe Lejeune należałoby zrezygnować z nawiązania do historii autobiografii w jej rozwoju poprzez wieki, a analizowany tekst umieścić na tle różnorodnych religii współistniejących we Francji XVIII wieku, z uwzględnieniem również ich tradycji. - Wyznania są zjawiskiem, od którego...