Franciszek Dionizy Kniaźnin, Wybór poezji, oprac. Wacław Borowy, BN I 129, 1948. WSTĘP I. Życie Kniaźnina. - białoruska szlachta, ur. 04,10,1750 r., w dzieciństwie zmarli jego ojciec i rodzeństwo, bardzo kochał matkę; kolegium jezuickie, nowicjat, zapał do łaciny, 1773 r. Naruszewicz wydaje zbiór „Horacjusza Pieśni przekładania różnych”, m.in. Kniaźnina; nauczyciel w niższych klasach ko-legium warszawskim, 1773 r. rozwiązanie zakonu, rozbiór Polski – utrata stron rodzinnych (Witebszczyzna), praca w Bibliotece Załuskich, przyjaźń z Zabłockim, mecenat Adama Kazi-mierza Czartoryskiego, sztuki dla teatru Czartoryskiej; „duża skłonność do wesołości”, „wielka wrażliwość i pociąg do melancholii”, patriotyzm, nieszczęśliwa miłość (być może do Marii, córki Czartoryskiego), rozbiory, 1796 r. obłęd, Puławy, następnie Końskawola, gdzie od 1800 r. probostwo miał Zabłocki. - zm. 25,08,1807 r. II. Dzieła Kniaźnina. - Pieśni – łacińskie w szkole, druk „Carmina” 1781 r., 2 księgi elegii, 12 ód, przekład łacińskich „Trenów” Kochanowskiego; wśród elegii: z greckiego Musaiosa „Leander i Hero”, Biona „Na-grobek Adonia”, z polskiego Naruszewicza „Do ojczyzny”, Kochanowskiego „Muza”, z francu-skiego proza Monteskiusza „Świątynia w Knidos”; głównie wspomnienia młodości, uczucia ro-dzinne i przyjacielskie, troski obywatelskie, sztuka poetycka; głównie parafrazy. - przełożył ponad 50 ód Horacego i kilka epod. - „Bajki” 1776 r., 21 bajek, głównie z La Fontaine’a, z „Lisa i Kozła” oraz z „Żab o króla proszą-cych” skorzystał Mickiewicz. - „Erotyki” 1779 r., głównie anakreontyki, żart i wesołość, marzyciel i humorysta. - „Wiersze” 1783 r., 3 księgi „Krotofile i miłostki”, czwarta księga „Żale Orfeusza” cykl wierszy żałobnych dla Zabłockiego po śmierci żony. - „Liryki” 1787-8, starannie wybrane z całego dorobku, głównie wiersze okolicznościowe, tema-ty dworskie, patriotyzm, świadomość hańby narodowej, poetyckie medytacje nad moralnoś-cią, wiersze religijne. - poematy dworskie, opery, sielanki sceniczne (np. „Troiste wesele” – 3 pary wieśniaków), ope-ra „Cyganie” (zabrane dzieci chłopskie, po latach wracają do rodzinnej wsi). - pośmiertnie wydane „Ody” przez Dmochowskiego 1828-9. - miłość tęskna, smutna, liryka obywatelska i patriotyczna, nadzieja na polepszenie. TEKST Z „Tłumaczeń Horacjusza” 1773 r. - Tu ne quaexeris, scire nefas – I 11; każdy człowiek kiedyś umiera, używaj „miłej krotofili”. - Non ebur negue aureum – II 18; bogaty jest ponad prawem, chciwi zostaną potępieni, waż-niejszy rozum niż klejnoty. Z „Bajek” 1776 r. – wszystkie z La Fontaine’a. - Żaby o króla...