Powstanie krakowskie (od 21 lutego do 4 marca 1846 roku) – próba ogólnonarodowego powstania pod hasłami demokracji, podjęta w Wolnym Mieście Krakowie. Przyczyny: - walka o niepodległość, - zaostrzenie konfliktów społecznych na ziemiach polskich między chłopami, a szlachtą, co do stosunków pańszczyźnianych w Galicji, a także nieurodzaj, - rozwinięta działalność spiskowa, - utworzenie siatki konspiracyjnej we wszystkich zaborach, - niepowodzenia wcześniejszych zrywów narodowych, - opracowanie planu trójzaborowego powstania dokonane przez poznańską centralizację (Ludwik Mierosławski, Karol Libelt), miała to być regularna wojna i pokonanie Austrii, Prus, Rosji, - społeczno- ekonomiczno- polityczne, - chęć rozpoczęcia ogólnonarodowego powstania od wystąpień chłopskich Przebieg powstania krakowskiego: - atak ludności krakowskiej na oddział Austriaków, - po dwóch dniach walki Kraków jest wolny, ujawnia się Rząd Narodowy, - rząd wydaje manifest do narodu polskiego, mieszkańcy przyjęli manifest z entuzjazmem, natomiast arystokracja i bogate mieszczaństwo z niechęcią, - brak regularnej armii, - wystąpienie ograniczyło się tylko do okolic powstania, - Tyssowski mianuje się dyktatorem, jego sekretarzem zostaje Dembowski, - ludność wiejska z okolic Krakowa oraz górale z Chochołowa byli przychylni powstaniu i chętni do pomocy, natomiast nie udał się włączyć do powstania chłopów galicyjskich, którzy ulegli agitacji austriackiej, - Dembowski chcąc przekonać chłopów z Galicji ginie na Podgórzu, co oznacza koniec powstania, - powstanie po 9 dnach...