Andrzej Frycz Modrzewski, Wybór pism, oprac. Waldemar Voise, BN I 229, 1977. WSTĘP Zmienne losy doktryny. Jean Bodin, francuski myśliciel polityczny, potępiał Frycza za to, że chciał równych praw dla wszystkich obywateli i bronił warstw upośledzonych. Hiszpan, Piotr Rojzjusz i Andrzej Ciesielski – popierali Frycza. Stanisław Hozjusz i Stanisław Orzechowski – przeciwko niemu. wydania „O poprawie…” w Bazylei przez Oporyna: 1554 i 1559 r. przekład na niemiecki przez Wolfganga Wissenburga – 1557 r. przekład na polski przez Cypriana Bazylika 1577 r., przedmowy: Maciej Stryjkowski, Andrzej Wolan i Szymon Budny. 1559 r. „O poprawie…” na indeksie ksiąg zakazanych. XVII w. Pierre Bayle („Słownik historyczny i krytyczny”) i XVIII w. Gaspard de Real de Cour-ban („O nauce rządzenia”) powoływali się na myśl Fryczową. 1772 r. wileńskie wydanie „O poprawie…” tuż przed rozbiorem. XIX – XX w. wzmożone zainteresowanie dziełami Frycza: m.in. Józef Kalasanty, Szaniawski, Józef Maksymilian Ossoliński, E. Dylewski, L. Otto, Stanisław Tarnowski, Stanisław Kot. Życiorys „Prawdomówcy”. 1543 r. publikacja „Mowy Prawdomówcy Perypatetyka” – stąd przydomek. ur. 1503 r. w Wolborzu, nauka w parafialnej szkole w Krakowie, później na Akademii Krakow-skiej na wydziale sztuk wyzwolonych, gdzie po dwóch latach uzyskał tytuł bakałarza. od. 1523 r. służba na dworze rodziny Łaskich. 1532 r. podróż do Wittenbergi; Strasburg, Lipsk, Szwajcaria, Paryż, Norymberga. po powrocie sekretarz królewski (bez obowiązku przebywania na dworze). niepełne wydanie „O poprawie…” w 1551 r. w Krakowie (bez księgi „O Kościele”). osiadł w Wolborzu. „Sylwy” (pisane w 1565 r.) – „do wszystkich wiernych mieszkańców kraju i to bez różnicy przynależności do któregokolwiek wyznania”. tułaczka. 1572 r. śmierć na zarazę w Wolborzu. Program naprawy Rzeczypospolitej. rozróżnienie rycerza i szlachcica. urzędy obsadzane uczonymi, a nie szlachtą rodową. krytyka obłudy, pychy, pogardy ludźmi niższego stanu. zadania króla: wyróżnianie jednostek wybitnych, regulowanie stosunków międzyludzkich i międzyklasowych. zmiana stosunków chłop – pan. projekt reformy kraju. wzmocnienie władzy króla; zwiększenie władzy izby poselskiej, a zmniejszenie senatu. scentralizowanie aparatu sprawiedliwości drogą ustanowienia najwyższej instancji sądowej. równe prawa dla wszystkich. reforma systemu szkolnego i stworzenie społeczeństwa ludzi wykształconych. reforma Kościoła. czujność rządzących wobec wojny. trójwymiarowość koncepcji państwa: jak jest, jak mogłoby być i jak być powinno. Portret szlacheckiego intelektualisty. Frycz na pierwszy plan...