Jan Kochanowski, Pieśni, oprac. Ludwika Szczerbicka-Ślęk, BN I 100, 1997. WSTĘP najwybitniejsze miejsce zajmuje liryka. pierwszy zbiór liryków poeta wydał w 1579 r. „Psałterz Dawidów”, potem 1580 r. „Treny” i „Ly-ricorum libellus” („Książeczka liryków”), 1584 „Fraszki” oraz „Elegiarium libri IV, euisdem Fori-coenia sivi epigrammatum libellus” („Elegii ksiąg czworo tudzież Foricoenia albo książeczka epigramatów"). pieśni wyszły dwa lata po śmierci Kochanowskiego – w 1586 r. „Pieśni księgi dwoje” (księga I – 25 pieśni, II – 24, pieśni nie objęte numeracją „Świętojańska”, „Czego chcesz…”, „O śmierci Jana Tarnowskiego” i „Pamiątka Janowi Baptyście, hrabi na Tęczynie”. „Czego chcesz od nas, Panie”. „Pieśń” trafiła do kalwińskiego kancjonału w dwa lata po ukazaniu się pierwszego wydania (1564 r.), nieco później (1587 r.) do protestanckiego, w XVII w. do katolickiego – ciekawe zja-wisko, gdyż był to czas zarysowywania się różnic między wyznaniami. w pieśni zawarł poeta „pochwałę niewidzialnego Boga poprzez pochwałę widzialnego świata” (Jerzy Ziomek). Deus-artifex = Bóg-artysta, piękno świata tkwi w harmonii: pory roku, przestrzeń – każda jej część służy całości i nie przekracza wyznaczonej roli: „w brzegach morze stoi/ A zamierzo-nych granic przeskoczyć się boi” – neoplatońska koncepcja piękna. prawie wyłącznie stosowanymi formami metafory są: animizacja i antropomorfizacja. dostojna tonacja utworu: monolog współwyznawców zwracających się do Boga. pieśń daleka od patosu – przeważają nierozbudowane zdania pojedyncze i połączenia para-taktyczne. 13-zgłoskowiec (7+6). anafory dwuwierszowe, melodyjność, której służyło nagromadzenie tego samego zespołu gło-sek (w 18 przypadkach: o, e, a), śpiewana w różnych wyznaniach. w XVII w. przekłady na inne języki: łaciński, niemiecki, czeski. „Pieśni księgi dwoje”. przypuszczalnie poeta pisał pieśni przez cały czas swej twórczej aktywności, czas powstawa-nia: od połowy XVI w. do lat 80. XVI w. związek gatunkowy z antykiem – naśladownictwo = imitatio. nawiązanie do Horacego – ocena horacjanizmu Kochanowskiego po raz pierwszy została przedstawiona przez Macieja Kazimierza Sarbiewskiego; źródła poszczególnych pieśni (ody Horacego + incipity łacińskich wzorów). odkryto też ślady oddziaływania: Owidiusza, Katullusa, Propercjusza, Tibulla i Petrarki. typologia pieśni: różnorodna tematyka: poeta i jego rola, twórczość poetycka, obowiązki jednostki wo-bec zbiorowości, przemijanie, zasady godnego i szczęśliwego życia, miłość. sposoby kształtowania monologu lirycznego: soliquium (czasem w formie apsycholo-gii, mowy zwróconej do...