Mikołaj Rej, Pisma wierszem (wybór), oprac. Julian Krzyżanowski, BN I 151, 1954. WSTĘP Człowiek i pisarz. 1543 r. – pamiętny rok: przełom zachodzący w ówczesnym życiu polskim. Ukazały się dzieła polskie i łacińskie (drukiem), do których należą: praca M. Kopernika „O obrotach sfer niebieskich”. zmarł młodo Klemens Janicius (zdolny poeta, chłop z pochodzenia), nie doczekawszy się wyjścia drukiem poematu przeznaczonego na wesele królewskie. publicyści łacińscy: Andrzej Frycz Modrzewski i Stanisław Orzechowski („Turcyka”, „Rzeczpospolita Polska”, „Wierny poddany”. książeczki satyryczno-obyczajowe: Andrzej Glaber („Senatulus, to jest sjem niewieści”) i „Ludycje wieśne” (humoreska, przedrzeźniająca judicia krakowskie). satyra wierszem Ambrożego Korczboka (Mikołaja Reja) „Krótka rozprawa między trzema osobami, Panem, Wójtem i Plebanem”. wiadomości o Reju – w 1568 r. na końcu „Zwierciadła” dodany portrecik Reja napisany przez Andrzeja Trzecieskiego, „który widział wszytki sprawy jego”, pt. „Żywot i sprawy poczciwego szlachcica Mikołaja Reja z Nagłowic…” Mikołaj Rej ur. w 1505 r. w naddniestrzańskim Żórawnie, Nagłowice w krakowskim, szkoła w Skalmierzu (miał 10 lat), potem we Lwowie, w 1518 r. w Krakowie jako rzekomy student uni-wersytetu (naprawdę – szkoły średniej). 1523-1526 na senatorskim dworze wojewody sandomierskiego Andrzeja Tęczyńskiego” – tu dowiedział się, że nauka jest ważna, samouk. posiadał zdolności muzyczne i poetyckie. potem przebywał w otoczeniu hetmana i wojewody Mikołaja Sieniawskiego (nowości religijne, krytycyzm w stosunku do duchowieństwa i katolicyzmu). po śmierci ojca usamodzielnienie majątkowe, poślubienie posażnej panny – zapobiegliwy gospodarz, ruchliwy działacz polityczny i człowiek pióra. często się procesował. związany z ruchem egzekucyjnym, prawdopodobnie brał udział w „wojnie kokoszej” i ruchu rokoszowym w 1537 r. poseł, brał udział w obradach sejmu lubelskiego. po śmierci Zygmunta I przeszedł na luteranizm, a po 1562 r. na kalwinizm. 1540-1568 – lata twórczości literackiej: 1540 r. ogłoszono utwór dziś nie znany „Spectrum albo nowy czyściec”. dialogi, ocalał tylko jeden :Rozmowa Lwa z Kotem”, jeden w przekładzie czeskim „War-was”, fragment „Kostyra z Pijanicą”, reszta z tytułów: „Śmierć z szewcem”, „Gęś z kurem”, „Zatargnienie Fortuny z Cnotą”. 1543 r. „Krótka rozprawa”. 1545 r. „Żywot Józefa”. 1549 r. „Kupiec. 1545 „Psałterz Dawidów” (proza). 1557 r. „Postylla”. 1558 r. „Wizerunk własny”. 1562 r. „Żwierzyniec”. 1565 r. „Apocalipsis”. 1568 r. „Żwierciadło” i „Historia w Landzie” (autorstwo prawdopodobne”. Kultura literacka....