Mikołaj Sęp Szarzyński, Poezje, oprac. Janusz S. Gruchała, Kraków 1997. WSTĘP Młodzieniec uczony z Rusi. ur. w 1550 lub 1551 r., pochodził ze Lwowa. nauka we Lwowie, później na uniwersytecie w Wittenberdze i Lipsku; prawdopodobnie był w Padwie, odwiedził też Rzym. silna więź ze Stanisławem Strzechowskim. w 1580 r. wydzierżawił wieś Wolicę (przemyskie), rok później zmarł – 1581 r. Sęp Szarzyński był religijny, co można zauważyć w jego twórczości. Odkrywanie Sępa. Sęp cieszył się uznaniem, mimo że niemal wszystkie jego dzieła krążyły tylko w rękopisach. „Rytmy albo wiersze polskie” wydane w 1601 r. od połowy XVII w. Sęp popada w zapomnienie. Sęp był prekursorem baroku w Polsce. Józef Muczkowski odnalazł jedyny egzemplarz „Rytmów…” w zbiorach Tytusa Działyńskiego, wydał go w 1827 r. Sęp należy do grupy „poetów metafizycznych” (według Czesława Hernasa), obok Sebastiana Grabowieckiego, Stanisława Grochowskiego, Kaspra Twardowskiego – z drugiej strony „poe-ci światowych rozkoszy”: Hieronim Morsztyn, Szymon Szymonowic. Pytania o kanon. autorstwo Sępowe erotyków i części pieśni podane jest w wątplwość. „Trudna miłość”. erotyki przypisywane Sępowi należą do najwcześniejszych przykładów polskiej liryki miłosnej. erotyki korespondują z myślą petrarkistowską – kochanka „nielutościwa”, topos bliskiej śmier-ci. miłość do Kasi, Zosi i Anusi. frazeologia batalistyczna – serce bohatera terenem bojów. ton rozgoryczenia, tragizowania własnych przeżyć ponad miarę. Kosmos i świat ludzki. realizacja toposu „świat-kosmos”; częsty motyw światła, odblasku, lśnienia; światło, Słońce to Chrystus, którego promienie Maryja odbija niczym Księżyc. ścisłe trzymanie się jednego ciągu metafor jest u Sępa oryginalne i nowe. Niestałe dobra. ciemność na oznaczenie marności świata. świat Szarzyńskiego pełen jest złudnych wartości, nęcących człowieka poddanego grzechowi pogarda dla złudnych wartości ziemskich jest tematem sonetów I i V oraz pieśni VIII i IX. Sęp odrzuca stoicką niewzruszoność wobec namiętności w imię religijnego ideału. Homo meditans. tematyka wierszy: stosunek poety do Boga, do śmierci, tęsknota za mistycznym zjednocze-niem z Bogiem, kontrast między pokusami życia a pragnieniem szczęścia wiecznego. Sęp to autor oddający się medytacji nad sensem istnienia człowieka wobec Boga. ulubiony zabieg Sępa to antyteza. Wobec kerygmatu. Sęp nawrócił się, w kontaktach z Bogiem w swojej poezji nie odwołuje się do instytucjonal-nych pośredników, a nawet Kościoła w znaczeniu grupy kultowej. ton maksymalizmu etycznego, skłonności do samooskarżeń. według Sępa – człowiek nie może sam...