Agresja - jej uwarunkowania i radzenie sobie z nią.

Agresja - zachowanie mające na celu skrzywdzenie innej osoby

Agresja to zachowanie ukierunkowane na zewnątrz lub do wewnątrz, mające na celu spowodowanie szkody fizycznej lub psychicznej.

Czynniki determinujące siłę agresywności:

 Częstotliwość i intensywność doznawanych napaści, frustracji i przykrości, jako warunki poprzedzające agresję,

 Stopień wzmacniania agresywnego czy napastliwego zachowania,

 Facylitacja społeczna,

 Temperament

 Przemoc w mass mediach

 Obecność przedmiotów kojarzonych z agresją

Rodzaje agresji

Ze względu na kierunek realizacji agresji:

 Bezpośrednia – zachowanie mające na celu wyrządzenie komuś krzywdy w trakcie bezpośredniej konfrontacji „twarzą w twarz”.

 Pośrednia – zachowanie mające na celu wyrządzenie komuś krzywdy jednak bez konfrontacji „twarzą w twarz”.

 Przemieszczona – przeniesienie agresji na osobę lub rzecz, która nie jest jej źródłem.

Ze względu na cel agresji:

 Emocjonalna – działanie na czyjąś szkodę powodowane uczuciem złości.

 Instrumentalna – działanie na czyjąś szkodę zmierzające do osiągnięcia jakiegoś nieagresywnego celu, innego niż skrzywdzenie tej osoby.

Ze względu na formę realizacji agresji:

 Fizyczna – np. bicie, kopanie, popychanie.

 Słowna – np. zniewagi, groźby, przekleństwa.

Agresja werbalna

polega na posłużeniu się bodźcami werbalnymi szkodliwymi dla atakowanej osoby, wywołującymi u niej strach, poczucie krzywdy lub odrzucenie uczuciowe.

Wyraża się ona w niektórych żądaniach, rozkazach, konflikcie słownym, lekceważącym traktowaniu, podjudzaniu do agresji, odmowie udziału we wspólnym działaniu, odbieraniu przysługujących komuś uprawnień, zawstydzaniu, pretensjach, groźbach .

Formy agresji werbalnej

- jawne formy napaści językowej z użyciem słownictwa znieważającego lub podlegającego tabu

- jawne formy napaści językowej z użyciem słownictwa skodyfikowanego

- formy zachowań implikujących domniemaną agresję

- zakamuflowane formy agresji językowej

- agresywne zachowania językowe angażujące otoczenie

- przezywanie,

- wyśmiewanie,

- zastraszanie,

- plotkowanie,

- ośmieszanie,

- grożenie,

- obgadywanie,

- poniżanie,

- szantażowanie

Funkcje agresywnych działań językowych:

- rozładowanie negatywnych emocji - osiągnięcie katharsis

- wyrządzenie szkody odbiorcy przez pomniejszenie jego statusu

- autostymulowanie do odparcia ataku

- ustanowienie hierarchii w relacji między osobami o różnym statusie

- socjalizacja - zdobywanie statusu i podnoszenie prestiżu w grupie

- wyrażenie solidarności z odbiorcą i dodanie mu odwagi do działania

- integracja grupy

- wspólna zabawa i pojedynki słowne

- znieważanie odbiorcy w funkcji samopotwierdzania racji nadawcy

- autoagresja słowna

- autoprezentacja

- przyciąganie uwagi odbiorców

- zakłócanie merytorycznego dyskursu

- agresja językowa jako środek terapeutyczny

- agresja językowa jako rodzaj ekspresji artystycznej

- prowokacja o charakterze erotycznym

- profanowanie sacrum

Dlaczego zachowujemy się agresywnie

 Boimy się, że nie dostaniemy tego, co chcemy.

 Nie wierzymy w samych siebie.

 Wcześniej okazywało się to skuteczne.

 Chcemy zwrócić na siebie uwagę.

 Chcemy zademonstrować swoją władzę.

 Chcemy wyładować swoją złość.

 Chcemy manipulować innymi.

Co ryzykujemy zachowując się agresywnie

 Konflikty w stosunkach z innymi ludźmi.

 Utratę szacunku dla siebie samego.

 Będziemy nie lubiani.

 Poważny stres.

 Użycie przemocy.

 Rezultaty przeciwne do zamierzonych.

Cele zachowań agresywnych

 Rozładowanie napięcia

 Osiąganie korzyści materialnych i społecznych

 Zdobycie lub utrzymanie wysokiej pozycji społecznej

 Obrona siebie lub innych

Jak zmniejszać agresję?

 Katharsis (?)

 Karanie agresji

- Funkcja kary odstraszająca

- Funkcja kary korekcyjna

 Umiejętne radzenie sobie z gniewem

- Samoświadomość przeżywanego gniewu

- Modelowanie nieagresywnego zachowania np. nagradzanie właściwego zachowania –

polega ona na ignorowaniu zachowań agresywnych i na nagradzaniu prawidłowych zachowań jednostki

- Trening umiejętności komunikacyjnych i strategii rozwiązywanie problemów

- Rozwijanie empatii.

- Argumentacja rozumowa – chodzi tutaj o przygotowanie logicznych argumentów ukazujących niebezpieczeństwa, szkody ponoszone przez ofiary i agresora

Samobójstwo jako forma autoagresji

Według specjalistów u podłoża samobójstw leżą:

 suicydogenne układy sytuacyjne (SUS)

 osobnicze skłonności samobójcze (OSS)

 związane z poczuciem niezaspokojenia, niespełnienia, którym towarzyszy trwałe pozbawienie nadziei na zmianę sytuacji,

 lękowe skłonności

 związane z niską samooceną, poczuciem winy wobec innej osoby lub osób.

Najczęściej klasyfikowane motywy samobójstw to:

 alkoholizm,

 choroba psychiczna,

 konflikty rodzinne,

 przewlekłe choroby,

 warunki ekonomiczne,

 zawód miłosny,

 dopuszczenie się przestępstwa / lęk przed karą.

Podział samobójstw ze względu na kryterium zamiaru i wynik działania (M. L. Faber) :

 typ A – „samobójstwo zamierzone”

 typ B – „niezamierzone niepowodzenie”

 typ C – „samobójstwo pomyłkowe”

 typ D – „zamierzone niepowodzenie”

Sygnały ostrzegawcze

 mówienie o bezsensie egzystencji, śmierci

 obsesyjne powtarzanie m.in. „chcę umrzeć”, „nie mam już siły”, „mam ochotę się zabić”,

 nagłe zainteresowanie się śmiercią i tym, co po niej następuje,

 zamykanie się w sobie, unikanie towarzystwa, izolacja, próba wycofania się i bycia w samotności,

 prośba o pomoc, niekoniecznie bezpośrednio wyrażana słownie; czasami oznaki cierpienia wyrażały się bezsilnością, rozpaczą, pośrednią

i zakamuflowaną prośbą o pomoc,

 nagłe, nietypowe zmiany w zachowaniu (niewyjaśnione, dziwne formy zachowania),

 wahania nastroju (zły nastrój, agresja, irytacja, drażliwość),

 pobudliwość, apatia,

 chorobliwy lęk,

 wrażenie prześladowania,

 niepokój,

 bezsenność, utrata apetytu, drżenie rąk, bóle głowy,

 zaniedbanie swego wyglądu,

 tendencja do rozdawania własnych rzeczy, szczególnie przedmiotów wartościowych,

 coraz częstsze sięganie po używki w postaci alkoholu, narkotyków czy niekontrolowane zażywanie leków.

Czynniki ryzyka popełnienia samobójstwa:

• pora roku: wiosna i jesień;

• dni tygodnia: poniedziałek i wtorek;

• wiek powyżej 45 r.ż.;

• płeć męska;

• rozwód lub owdowienie;

• osamotnienie;

• zła sytuacja materialna;

• utrata pracy;

• samobójstwo wśród osób bliskich;

• przewlekłe choroby somatyczne;

• przewlekłe bóle;

• nieuleczalne choroby;

• sygnały samobójstwa;

• złowieszczy spokój;

• depresja o ciężkim nasileniu, z poczuciem winy, niską samooceną, lękiem, bezsennością i myślami samobójczymi;

• nadużywanie alkoholu;

• schizofrenia zwłaszcza z omamami słuchowymi rozkazującymi;

• zaburzenia osobowości.

Czynniki zwiększają ryzyko samobójstwa?

- cechy osobowości

- obciążenia rodzinne

- wcześniejsze zachowania samobójcze

- stresujące wydarzenia

- czynniki społeczne i kulturowe

- zaburzenia psychiczne

- zachowanie

- kontakt z zamachem samobójczym innej osoby