ORGANIZACJA BEZPIECZEŃSTWA I PORZĄDKU PUBLICZNEGO PAŃSTWA POLSKIEGO W OKRESIE ŚREDNIOWIECZA I RENESANSU. 1. Organizacja bezpieczeństwa i porządku publicznego państwa w okresie wczesnopiastowskim, rozbicia dzielnicowego i monarchii stanowej. W okresie wczesnopiastowskim państwo polskie miało charakter monarchii patrymonialnej, tzn. stanowiło własność monarchy , który mógł nim dowolnie dysponować. Do praw monarchy należała władza wykonawcza (obsadzanie urzędów i prowadzenie polityki zagranicznej), ustawodawcza (przywileje i statuty) oraz władza sądownicza. Własność prywatna panującego i własność państwowa nie były rozróżniane, stanowiły jedność. Nie istniał również podział na skarb państwowy i monarszy. W czasie rozwoju społeczeństwa wczesnofeudalnego przywódca, który miał reprezentować państwo był wybierany przez wiec, spośród najdzielniejszych i najzdolniejszych. Monarcha otoczony był dworem. W ten sposób tworzyła się administracja centralna, jako ośrodek zarządzania państwem. Zgromadzenia nadworne zwoływał monarcha, by omówić z dygnitarzami sprawy państwowe, miały one charakter doradczy. Do najważniejszych urzędów dworskich należał kanclerz. Ten urząd sprawowali głównie duchowni, ponieważ byli jednymi z najbardziej wykształconych. Obowiązkiem kanclerza było nadzorowanie kancelarii dworskiej. Oprócz urzędu kanclerza, na dworze był jeszcze minister skarbu, nadzorujący majątek monarszy i minister dworu, który sprawował pieczę nad tym, co działo się na dworze. Administracja książęca ograniczała się do kontaktów zewnętrznych, zarządu wojskowego, sądowego i skarbowego. W okresie wczesnopiastowskim podstawową jednostką administracyjną był okręg grodowy. Na jego czele stał komes grodowy. Był on lokalnym możnowładcą pełniącym funkcje administracyjne, miał między innymi prawo do poboru danin. W XII wieku okręgi grodowe zostały przekształcone w kasztelanie, a komesów grodowych zastąpili kasztelanowie, którzy pełnili władzę administracyjną, sądownicza i policyjną. Z czasem jednak i urząd kasztelana stracił na znaczeniu, ograniczono rolę sądów kasztelańskich. Ściganiem przestępców zajmowali się justycariusze, zwani inaczej oprawcami. Justycariusze ścigali przestępców, zagrażających porządkowi publicznemu . Później justycariusz stał się przede wszystkim urzędnikiem policyjnym. Do jego obowiązków należało przyjmowanie skarg od osób pokrzywdzonych, przesłuchiwanie świadków i czuwanie nad porządkiem publicznym. Stał się wykonawcą poleceń starosty, tj. ściganie złoczyńców i stawianie ich przed sądem starościńskim. Pod wpływem krytyki szlachty, w XVw. , urząd...