Konspekt z przedmiotu Teoria i Filozofia Prawa

Temat: L.L. Fuller – „Moralność, dzięki której prawo jest możliwe”

I Jakie warunki mają wpływ na wewnętrzną moralność prawa?

1. Ogólność prawa

a) Istnienie reguł jako warunek pewnego swoistego podporządkowania zachowań ludzkich jakimś regułom;

b) Wymóg uznania, iż pewne normy muszą istnieć, niezależnie od tego, czy są dobre, czy złe;

c) Problematyczność sformułowania ogólnych wzorców podejmowania decyzji;

d) Odróżnienie zasad słuszności od wymogu moralności wewnętrznej prawa;

e) Normy prawne co do zasady powinny być kierowane bezosobowo, do ogółu ludności jako ogólne wzorce zachowań;

f) Normy prawne powinny być uniwersalne.

2. Wymóg promulgacji aktów prawnych

a) Wymóg ogłaszania prawa w celu rozwijania świadomości prawnej u społeczeństwa;

b) Ogólna dostępność obowiązujących przepisów prawnych;

c) Znajomość prawa umożliwia poniekąd odróżnianie dobra od zła;

d) Znajomość prawa poprzez jego ogólnodostępność powinna odbywać się na zasadzie dobrowolności;

e) Nie jest możliwym aby całe społeczeństwo znało a w dalszym sensie „rozumiało” całość regulacji prawnych jakie mogą być wobec niego stosowane;

f) Potrzeba rozwijania świadomości prawnej społeczeństwa zwiększa się poniekąd mimowolnie – np. wówczas kiedy część ludzi idzie w ślady innych.

3. Prawa z mocą wsteczną

a) Ważność praw obowiązujących z mocą wsteczną traktowana jest jako problem konstytucyjnych gwarancji uczciwego procesu;

b) Stosunek działania prawa z mocą wsteczną a innymi składnikami praworządności;

c) Zastosowanie regulacji prawnych z mocą wsteczna jedynie w celu regulowania zarządzeń następujących po ich ogłoszeniu;

d) Utrzymanie praworządności w niektórych sytuacjach z zastosowaniem mocy wstecznej prawa;

e) wyjątkowe sytuacje w których złamanie zakazu retroakcji jest dopuszczalne, czy nawet konieczne dla ochrony praworządności.

4. Jasność prawa

a) Jasność prawa jest jednym z najistotniejszym składników praworządności;

b) Niejasne i niespójne prawodawstwo może doprowadzić praworządność do stanu nieosiągalności przez nikogo;

c) „jasność” w granicach natury przedmiotu, z którym mamy do czynienia;

d) jasność prawa nie wyłącza zawierania w przepisach prawnych sformułowań o charakterze ocennym , jak „dobra wiara” , czy „należyta staranność”;

e) wskazać należy, że „sztuczna jasność” może przynieść więcej szkody niż uczciwa, celowa wieloznaczność;

f) Nie wszystkie konflikty ludzkie mogą być jasno wyrażone za pomocą reguł ustalonych na podstawie wzorca „słuszności”.

5. Niesprzeczność prawa

a) Trudności w tworzeniu prawa przy uniknięciu sprzeczności;

b) Poszukiwanie sposobu na pogodzenie ze sobą dwóch sprzecznych postanowień jako jedna z zasad postępowania ze sprzecznościami w prawie;

c) rozstrzygając o sprzecznościach w prawie, należy mieć na uwadze nie tylko względy techniczne, ale także, okoliczności o charakterze prawnym, moralnym, politycznym, ekonomicznym i socjologicznym.

6. Prawo możliwe do spełnienia

a) Prawo wymagające niemożliwego jest postrzegane jako absurd i nie znajduję uzasadnienia w żadnym wypadku;

b) Prawa takie mogą służyć nieograniczonej władzy „tyranów”;

c) Istnieje wąska granica pomiędzy tym, co bardzo trudne, a tym co niemożliwe.

7. Stabilność prawa

a) Trwałość prawa w czasie i unikanie zbyt częstych jego zmian;

b) Częste zmiany praw prowadzić mogą do sytuacji w której ludzie pozbawieni są pewności czy ich obecne zachowania podejmowane w danym celu, nie zmienią z czasem znaczenia prawnego;

8. Zgodność stosowania prawa z obowiązującym prawem

a) Zasada ta polega na zgodności działania urzędniczego z ustawodawstwem.

b) Niweczenie zgodności poprzez błędną interpretację przepisów i niedostępność prawa.

c) Zastosowanie różnych środków proceduralnych np. gwarancje konstytucyjne, czy wykładnia prawa w celu zapobiegania niezgodności stosowania prawa z obowiązującym prawem

II Podsumowanie:

Wymienione zasady tworzyć mają wewnętrzną moralność prawa, bez której nie może istnieć dobry system prawny. Naruszenie któregokolwiek z tych warunków prowadzi do ukształtowania tworu, który systemem prawnym nie jest. Natomiast ich spełnianie wpływa na kształtowanie doskonałości prawodawczej.