Bogurodzica - Utwór powstał w średniowieczu, na przełomie XIII i XIV wieku – najstarsza utrwalona polska pieśń religijna i najstarszy zachowany polski tekst poetycki, Bogurodzica pełniła rolę hymnu państwowego. - Bogurodzica w pierwotnej postaci obejmuje 2 strofy. Pierwsza zwracająca się do Najświętszej Marii Panny, a druga z prośbą do Jezusa. Ma charakter meliczny: jest utworem do śpiewania. -Pierwsza strofa to prośba do Matki Boskiej (zwrot w pierwotnym zapisie "Bogu rodzica", w funkcji wołacza – Matko Boga), by zyskała przychylność Chrystusa dla ludzi ("ziści nam, spuści nam" – pozyskaj i ześlij nam, domyślne "ji" – 'go', czyli Chrystusa). Adresatka: Matka Boga Dziewica, wychwalana przez Boga ("Bogiem sławiena" – aluzja biblijnaPierwsza strofa jest syntezą mariologii. Istnieje także drugi sposób interpretowania fragmentu "U Twego syna, Gospodzina, matko zwolena Maryja, zyszczy nam, spuści nam" – jako prośby o przyśpieszenie paruzji. - Prośba w drugiej strofie kierowana jest bezpośrednio do Chrystusa ("bożycze" – synu Boga), ale przez wzgląd ("twego dziela", czyli "dla twego", a metaforycznie: "przez wzgląd na twego") na Jana Chrzciciela.wspólnota wiernych błaga o szczęśliwe życie teraz i rajskie obcowanie z Bogiem po śmierci. - Połączenie trzech osób – Chrystusa, Matki Boskiej i Jana Chrzciciela – występowało w sztuce romańskiej, pod nazwą deesis (gr. 'modlitwa'). - W Bogurodzicy znajdują się liczne archaizmy: leksykalne (dawne wyrazy): - dziela-dla - bożyc- syn Boga - gospodzie- Pan -zbożny- dostatni - przebyt- bytowanie, istnienie - rodzica- matka - jąż, jegoż- którą, którego słowotwórcze (przestarzały sposób tworzenia wyrazów): - Bogurodzica- matka Boga fleksyjne (dawne końcówki odmiany wyrazów): - raczy- racz -sławiena – wysławiana - zwolena – wybrana Jan Kochanowski: XVI w., poeta epoki renesansu, uważany jest za jednego z najwybitniejszych twórców renesansu w Europie, najlepszego poetę słowiańskiego, który przyczynił się do rozwoju polskiego języka literackiego. Fraszka krótki utwór liryczny, zazwyczaj rymowany lub wierszowany, Często kończy się wyraźną puentą. Kochanowski wprowadził fraszkę do literatury polskiej. Do gór i lasów Do gór i lasów to fraszka o charakterze autobiograficznym. Podmiot liryczny, którego tym razem możemy utożsamiać z samym Kochanowskim, pod wpływem obserwowanego krajobrazu przywołuje z pamięci dawne zdarzenia. Utwór rozpoczyna się apostrofą do „wysokich gór” i „odzianych lasów”. Zarówno góry jak i lasy są symbolem nieprzemijalności, długowieczności, stałości. Kilkadziesiąt lat w życiu gór czy lasów to niewielki...