Organizm ludzki potrzebuje wielu składników, będących podstawą do normalnego funkcjonowania. Takimi związkami chemicznymi są składniki odżywcze. Występują one w produktach spożywczych trawionych i przyswajanych przez organizm człowieka. Pokarm jest znaczącym i niezbędnym źródłem dostarczania składników odżywczych. Część z nich powstaje już w samym organizmie (tzw. związki endogenne), jednak nienasycone kwasy tłuszczowe, makroelementy, mikroelementy, duża część witamin to związki niezbędne dostarczane poprzez pożywienie. Podział składników odżywczych ze względu na funkcję • Składniki budulcowe np. białka, tłuszcze wchodzą w skład wszystkich struktur komórkowych. • Składniki energetyczne np. cukry, tłuszcze są źródłem energii dla organizmu. • Składniki regulujące np. witaminy biorą udział w przemianach pokarmowych w organizmie. Wiodącymi składnikami odżywczymi są: białka, tłuszcze, węglowodany, witaminy oraz składniki mineralne. 1. Białka Białka są makroelementami stanowiącymi około 20% masy ciała. Współtworzą one wszystkie struktury komórkowe. Monomerami białek są aminokwasy. Aminokwasy, które mogą być wytwarzane przez organizm człowieka, to aminokwasy endogenne, a te których organizm ludzki nie potrafi syntezować, to aminokwasy egzogenne. W skład białek wchodzą węgiel (C), tlen (O), azot (N), wodór (H), siarka (S). Podział białek ze względu na funkcję: transportowe (hemoglobina, albumina osocza, lipoproteiny) strukturalne (kolagen, elastyna, keratyna, glikoproteiny) odpornościowe i ochraniające (g-globulina, fibrynogen) biorące udział w skurczu (miozyna) białka błon komórkowych hormony (insulina, glukagon, ACTH, ADH) toksyny (jad węża) Białka transportują różnego rodzaju związki i jony; mają udział w procesie krzepnięcia krwi; decydują o właściwościach odpornościowych organizmu. Rola białek w organizmie człowieka: są podstawowym składnikiem krwi, mleka, limfy oraz wielu ciał biologicznie czynnych, jak: hormony, enzymy działają jako substancje buforowe, utrzymują właściwy odczyn płynów ustrojowych, treści przewodu pokarmowego biorą udział w regulowaniu ciśnienia krwi służą do budowy i odbudowy zużywających się tkanek (np. złuszczony naskórek, wypadające włosy) pełnią rolę nośnika niektórych witamin, składników mineralnych Źródłem białek są produkty spożywcze takie jak: mięso mleko sery jaja produkty roślinne Człowiek dorosły powinien spożywać ok. 1g białka na 1kg masy ciała. Organizm nie jest w stanie magazynować białka. Zapotrzebowanie na białko jest uzależnione od wieku. Dzieci powinny spożywać ok. 2 razy więcej białka niż człowiek...