Temat: Zbrodnia i jej konsekwencje. Omów problem, analizując wybrane utwory literackie.

I. Literatura podmiotu:

1. Dostojewski F., "Zbrodnia i kara", Warszawa 1996, wyd. „Kama”

2. Shakespeare W., "Makbet", tłum. Paszkowski J., Warszawa 1996, wyd. Towarzystwo Upowszechniania Czytelnictwa.

3. Słowacki J. "Balladyna", tłum. Inglot M., Wrocław 1984, wyd. Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich.

II. Literatura przedmiotu:

1. Drabarek B., Falkowski J., „Szkolny słownik motywów literackich”, Warszawa 1998, wyd. KRAM, s. 505 – 509.

2. Komorowski J. „Makbet Williama Shakespeare’a”, Warszawa 1989, WSiP, s. 52 - 61.

3. Makowski S., „Balladyna Juliusza Słowackiego”, Warszawa 1981, WSiP, s. 49 – 55.

4. Maślanka J. „Literatura a dzieje bajeczne”, Warszawa 1990, PWN, s. 48.

III. Ramowy plan wypowiedzi:

1. Określenie problemu:

a. Wyjaśnienie pojęcia zbrodni na podstawie słownika motywów literackich.

b. Zbrodnia - uniwersalny i często wykorzystywany motyw w literaturze.

2. Kolejność prezentowych treści:

a. „Makbet”

• Motywy popełnienia zbrodni przez bohatera: żądza władzy, chora ambicja rozbudzona przez przepowiednię czarownic oraz Lady Makbet.

• Zabicie Dunkana – zbrodnia, która pociąga za sobą kolejne morderstwa (giną: strażnicy Dunkana, Banko, rodzina Makdufa).

• Wpływ popełnionych zbrodni na osobowość Makbeta (wyrzuty sumienia, strach, obłęd, halucynacje).

• Śmierć Makbeta i Lady Makbet- sprawiedliwości staje się zadość.

b. „Balladyna”

• Motywy popełnienia zbrodni przez bohaterkę: pragnienie zdobycia bogactwa, korony, władzy).

• Pierwsza zbrodnia (zabicie Aliny) oraz następujące po niej kolejne przestępstwa (wypędzenie matki, zabicie Grabca, Pustelnika, Kirkora, Kostryna).

• Wpływ popełnionych zbrodni na osobowość Balladyny (wyrzuty sumienia, niepewność, niepokój, wyrzeczenie się Boga).

• Śmierć Balladyny (ukaranie się za popełnione zbrodnie, poprzez trzykrotne wydanie na siebie wyroku śmierci, śmiertelne rażenie piorunem).

c. „Zbrodnia i kara”

• Motywy popełnienia zbrodni przez bohatera: bieda, chęć wzbogacenia się, pragnienie sprawdzenia swojej własnej wartości, udowodnienia sobie, że jest zdolny do zabójstwa, wiara w teorię ludzi „zwykłych” i „niezwykłych”.

• Zabicie Alony Iwanowny i jej siostry Lizawiety.

• Wpływ zbrodni na osobowość Raskolnikowa (ogromne napięcie psychiczne, objawy choroby: gorączka, przewidzenia, majaki, utrata przytomności, próby ukrycia zbrodni, wyrzuty sumienia, uczucie pogardy, bezsensu, rozczarowanie sobą, destrukcja więzi z matką i siostrą, szukanie oparcia, pomocy).

• Kara za popełnioną zbrodnię: zesłanie na Syberię oraz psychiczne męki, których doświadcza Raskolnikow.

3. Wnioski:

• Za zbrodnię wymierzana jest surowa kara, której nie da się uniknąć.

• Konsekwencje zbrodni bywają różne: zmiany w relacjach między ludźmi, ciągłe rozpamiętywanie, bolesne wyrzuty sumienia, utrata zmysłów, obłęd…

IV. Materiały pomocnicze: kartki z cytatami.