Dwudziestowieczna poetka Kazimiera Iłłakowiczówna w wierszu pt "Opowieści małżonki św. Aleksego" nawiązuje do średniowiecznej "Legendy o św. Aleksym", zawierającej wzorzec parenetyczny świętego. Pisząc wiersz, skupia się na przeżyciach żony Aleksego, przedstawia jej cierpienie i ból po odejściu męża. Średniowieczny utwór i dwudziestowieczny wiersz łączy postać św. Aleksego. Legenda zalecała do naśladowania ideału świętego. Poprzez wyrzeczenia się przyjemności i umartwianie, ascetyczne życie, miał dostąpić zbawienia. Aleksy był młodym księciem, który opuścił żonę, wyrzekł się majątku. W utworzez Iłłakowiczówny odnajdujemy prawdę, że cena osiąganie świętości jest bardzo wysoka, nie dotyczy tylko osoby św. Aleksego, ale również jego bliskich, pogrążonych całe życie w smutku i samotności. Tekst jest typem liryki bezpośredniej, podmiot liryczny, którym jest żona Aleksego wypowiada się w pierwszej osobie. Adresatem jej wypowiedzi jest mąż - św. Aleksy, co podkreślają ostatnie wersy każdej strofy: "O Aleksy". Żona oczekuje na powrót męża w samotności i bólu. Monolog liryczny żony podzielony jest na dwadzieścia strof. Każda z nich składa się z czterech wersów. Dwie pierwsze strofy mówią o samotności i czekaniu na męża przez trzydzieści lat, kiedy przeminęły bezpowrotnie młodość i uroda. Kolejne strofy mówią o bezskutecznych, ale pełnych nadziei poszukiwaniach męża. Św. Aleksy jest wzorem ascety, który wybrał życie w ubóstwie, umartwianiu się. W doskonaleniu się w cnocie i osiągnięciu zbawienia średniowieczny asceta odnalazł sens życia. W wierszu ukazany jest jako człowiek skromny, pobożny, nieliczący się ze zdaniem innych. Od szóstej strofy pojawiają się realia znane ze średniowiecznej legendy: mieszkanie żebraka pod bramą, śmierć Aleksego, a po niej liczne cuda: bicie dzwonów, procesje ludzi, pojawienie się cesarza i papieża, trzymanie kartki przez zmarłego w dłoni, którą może wyjąć tylko żona ascety. Małżonka rozpoznaje w zmarłym żebraku swojego męża. W ostatniej strofie Aleksy zostaje porównany do mądrego rybaka: "Jako rybak mądry wszedłeś wczesnym rankiem z siecią na połów, powróciłeś z chwałą w tej siecie w chórze aniołów...".Porównanie to podkreśla, że św. Aleksy osiąga upragnione zbawienie i świętość. Trzy kropki na końcu porównania pozostawiają pewne niedomówienie. W średniowiecznej legendzie ideał świętego zalecany do naśladowania, przedstawia dzieje życia czy też dzieje dochodzenia do...