WOJNY Z MOSKWĄ-PROBLEM KOZACKI W RZECZPOSPOLITEJ

1584-śmierćIvana IV Groźnego

1598-śmierć Fiodora

1603-1619-dymitriady

1603-1605 interwencja magnatów polskich w Moskwie i osadzenie Dymitra I na tronie

1609-zawarcie układu szwedzko-rosyjskiego, interwencja królewska w Moskwie

1610-b. pod Kłuszynem (wygrana przez Stanisława Żółkiewskiego)

1611-zdobycie przez Polskę Smoleńska

1613-FiodorFiodorowicz Romanow zostaje carem

1617-nieudana wyprawa królewicza Władysława

1619-rozejm w Dywilinie (P-R)

1632-1634-wojna moskiewsko-polska

1634-pokój w Polanowie

1582-rejestr kozacnki

POWSTANIA KOZACKIE:

1591-1593-Krzysztof Kosiński

1594-1596-Semen Nalewajka

1630-Taras Fedorowicz

1637-Pawluk

1638-Ostrzanin

1648-1654-powstanie Bohdana Chmielnickiego

1596-unia kościelna i powstanie kościoła Unickiego w Brześciu

1648-wygrane bitwy Chmielnickiego (Żółte wody, Korsuń, Piławice)

1649-oblężenia Zbaraża

1650-ugoza z tatarami pod Zborowem

1650-Chmielnicki składa hołd lenny sułtanowi tureckiemu

1651-wygrana bitwa Polsko-kozacka pod beresteczkiem

1651-ugoda z kozakami w Białej Cerkwi

1654-Rada Kozacka uznała zwierzchnictwo cara rosyjskiego

1654-wkorczenie na ziemie Korony i Litwy wojsk rosyjskich

1655-zdobycie Smoleńska, Grodna, Wilna przez Rosję

1656-rozejm polsko-moskiewski w Niemieży

1658-ugoda polsko-kozacka w Hadziaczu (utworzenie Księstwa Ruskiego)

1660-ponowne wkorzenie Rosji na ziemie polsko-litewskie

1660-wygrana Czarneckiego pod Połonką przeciwko Rosji

1661-odebranie Rosji Wilna przez Polaków

1663-próba zdobycia Moskwy rpzezJana II Kazimierza (nieudana)

1667-pokój polsko-moskiewski w Andruszowie

1686-pokój Grzymłutowskiego (wieczysty pokój)polsko-moskiewski

WOJNY POLSKO SZWEDZKIE

1587-Zygmunt III Waza królem Polski

1594-Zygmunt III Waza Królem Szwcji

1598-próba wzmocnienia swojej władzy

1599-zdetronizowanie Zygmunta III Wazy na tronie Szwedzkim

1600-inkroporacja Estonii do Polski

1602-1604-przybycie wojsk polskich na inflanty

1604-zwycięstwo Polski min pod Białym Kamieniem

1605-zwycięstwo Polski pod Kircholmem

1620-wybuch wojny Polsko-Tureckiej

1621-oblężenie Rygi przez Gustawa II Adolfa (króla Szwecji)

1622-rozejm w Mittawie

1625-utrata przez Polskę zamku Kokenhauzen (przeprawy przez Dźwinę)

1626-rozejm Polsko Szwdzki

1626-2629-wojna o ujście Wisły:

-wkroczenie Szwedów na Pomorze Gdańskie

-zajęcie Piławy przez Szwedów

-prawie wszystkie miasta pruskie w rękach Szwedów

-blokada morska Gdańska

-porażka wojsk Polskich pod Gniewem

-rozbudowa floty polskiej (stanisław Koniecpolski)

1627-zwycięstwo Polski w bitwie po Oliwą

1629-przybycie Albrechta von Wallensteina (austriacki książe)

1629-Stanisław Koniecpolski pookonuje Szwedów w bitwie pod Trzciną

1629-pokój w Altmarku (do 1635):

-większość portów w rękach Szwedów

-3,5% cłanałożone przez Szwedów

-strata kilku miast na rzecz Prus (w rozliczeniu za stracone porty)

-flota Polska w rękach Szwedów

1635-rozejm polsko-szwedzki w Sztumskiej Wsi:

-trwał 26 lat

-szwedzi wycofali się z zajmowanych portów

-Szwedzi zaprzestali pobierania 3,5% cła

-większość inflant w rękach szwedzkich

-tzw. Inflanty Polskie w rękach Rzeczpospolitej

PRZYCZYNY POTOPU:

-konieczność zaangażowania wojsk szwedzkich po zakończeniu wojny 30-letniej

-trudności z wyżywieniem wojska w Szwecji

-Szwedzi dążyli do zajęcia Kurlandii i Prus

-walka o dominację nad morzem bałtyckim

-walka o prestiż państwa

-używanie przez Jana Kazimierza tytułu króla szwedziekgo

1655-akt kapitulacji w Kiejdanach w imieniu Wielkiego Księstwa Litewskiego podpisany przez Radziwiłła

1655-pojawienie się pierwszych wojsk partyzanckich przeciwko Szwedom

1655-Jan Kazimierz wydaje "uniwersał z Opola"-wzywa do walki ze szwedami

1655-obrona klasztoru na Jasnej Górze (paulini), Augustyn Kordecki

1655-konfederacja w Tyszowicach (wojska kwarciane i hetmani), przeciwko szwedom, w obronie Jana Kazimierza

1656-Śluby lwowskie, Jan Kazimierz w Katedrze lwowskiej

1655-1656-obrona Gdańska

-padł Toruń

-w zamian za nabytki król pruski (Fryderyk I Wilhelm) złożył hołd lenny Karolowi X Gustawowi (królowi Szwecji)

-wojska Szwedzki zrezygnowały z oblężenia Zamościa

-Lwów obornił się i w tej sytuacji Karol X Gustaw zarządził odwrót

-wygrana Czarneckiego nad Pilicą z idącymi na odsiecz Szwedom wojskami magrabiego badeńskiego Fryderyka

1656-utrata Warszawy

-Fryderyk Wilhelm I opuszcza szwedzkiego sojuszknika i wraca do do Prus

-hetman Litewski wraz z Tatarami dokonuje dywersji-bitwa pod Porostkami i pokonanie wojsk brandenbursko-pruskich

1656-większość ziem polskich wolna od Szwedów

1656-traktat w Radnot-układ w którym przewidziano podział ziem polskich

1657-wkorczenie wojsk Siedmiogrodu na teren Polski (doszły do Warszawy):

-układ polsko-habsburski

-sojusz polsko-duński

-wyprawa odwetowa do Siedmiogrodu (Jerzy Lubomirski)

-Jerzy Rakoczy skapitulował pod Czarnym Ostrowiem

1657-traktaty welawsko-bydgoskie:

-książe pruski otrzymuje pełną suwerenność w Prusach Książęcych

-prawo swobodneho przejścia przez ziemie Prus Książęcych dla wojsk pruskich

-ziemia lęborsko-bytowska jako lenno dla Fryderyka I Wilhelma

-ziemię Prus Książęcych łączyło wieczyste przymierze z Polską

-w razie wymarcia dynastii Hohenzollernów ziemie Prus włączone do Polski

1658-1659- wojska polsko-habsbursko-brandenburskie walczyły na terenie Danii:

-zdobycie wyspy Alsen (twierdzy Koldynga)

-zwycięstwa pod Nyborgiem

-kapitulacja Szwedów

1660-traktat pokojowy w Oliwie:

-koniec wojen polsko-szwedzkich w XVII wieku

-południowo-wschodnie Inflanty z Kurlandią w rękach Polskich

reszta Inflant w rękach Szwedzkich

-swoboda żeglugi i handlu na Bałtyku

-zwrócenie Polsce zagrabionych dzieł sztuki, biblioteki i archiwa (Szwecja nie dotrzymała tego warunku)

-gwarancja swobód religijnych dla protestantów w Prusach Książęcych

STOSUNKI POLSKO-TURECKIE:

Przyczyny:

-coroczne najazdy lenników tureckich Tatraów na kresy południowo-wschodniej Polski

-wyprawy łupieżcze Kozaków zaporoskich na ziemie tureckie

-wypraw magantów kresowych na ziemie lenne Turcji, Mołdawię i Wołoszczyznę

-osadzanie na tronie przychylnych sobie władców

1617-polsko-turecki traktat pokojowy w Buszy:

-niemieszanie się Polski do sprawy księstw naddunajskich

1620-interwencja oddziałów lisowczyków w Siedmiogrodzie i spalenie przez Kozaków Warny

1620-bitwa pod Cecorą (Polskie wojska rozbite przez przeważające wojska turecki):

Polska - Stanisław Żółkiewski

Turcja - Iskander Basza

Stanisława Koniecpolski w niewoli, Żółkiewski zginął

-wobez zagrożenia sejm uchwalił duże podatki na wojsko

-zwiększono liczbę Kozaków rejestrowych

1621-Polskie wojska pod przywódctwem Jana Karola Chodkiewicza, wspólnie z wojskami kozackim pod przywódctwem Piotra Konaszewicza Sahajdnaczego zagrodziły drogę Turkom pod Chocimem

-śmierć Chodkiewicza

-po trzech tygodniach podpisano pokój

-granicą państwa zostaje Dniepr

-król Polski miał powstrzymywać najazdy kozackie na ziemie tureckie

-słutan miał powstrzymywać tataró

-władcami księstw naddunajskich zostali chrześcijanie życzliwi Polsce

1622-potwierdzenie pokoju w Stambule

1632-1634-wojska polskie oblegane przez rosyjskie w smoleńsku, władysłąw IV waza spieszy z pomoca

1633-stanislaw koniecpolski pobil oddzialy tureckie pod Sasowym Rogiem

1634-potwierdzenie ustalen pokoju

lata 40-krol probowal zorganizowac Lige Swieta-przeciwko Turkom, w sklad mialyby wchodzic: polska, rosja, wenecja, ludy balkanskie, papiestwo

1667-hetman kozacki (piotr doroszenko) zlozyl hold lenny sultanowi tureckiemu i zwrocil sie o pomoc do chana tatarskiego

-polske spotkal najazd tatarski

1671-zwyciestwa Jana III sobieskiego na Bracławszczyźnie

1762-wkroczenie (pod przywodctwem Mehmeda IV) wojsk tureckich na Podole i Bracławszczyznę

-kapitulacja kamieńa podolskiego

-walka szarpana Sobieskiego

1672-pokoj w buczaczu

-polska stracila podole, braclawszczyzne i wojewodztwo kijowskie

-roczny haracz w wysokoci 22 tysiecy kuatow

-polska krajem lennym turcji

wobec tych postanowiec szlachta ustalila wysokie sumy na wojne z turcja

1673wygrana pod chocimem (jIIIsobieski)

1674-1696-Jan III Sobieski królem Polski

1676-pokój w Żórawnie

-potwierdzono nabytki terytoorialne turcji z buczacza

-nie wspomniano o haraczu

1683-sojusz zaczepno-odporny miedzy polska a austria-wzajemna pomoc w przypadku ataku tureckiego na jedno z panstw

1683-rozbicie wojsk tureckich pod wiedniem )odsiecz wiedenska)

1684-JIIISobieski przystapil do swietej ligi

1691-nieudane wyprawy do Mołdawi JIIIS

1699-pokoj polsko-turecki w Karłowicach za panowania krola polskiego Augusta II Wettina

-przywrocenie polsce ziem utraconych w 1672

-wenecja uzyskala wyspe Moreę

-Habsburgowie opanowali prawie całe węgry z siedmiogrodeM