WIELKA SCHIZMA WSCHODNIA czyli rozłam chrześcijańskiego Rzymu i Konstantynopola Czym jest schizma wschodnia?. Nazwa ta z czasem przyjęła się w historii jako określenie na anatemy rzuconej nawzajem przez kardynała Humbert'a i patriarchę Michała Cerulariusza. Na wydarzenie to wpłynęło wiele czynników, najważniejsze przedstawię w dalszej części tekstu. Pewnego letniego popołudnia 1054 roku, gdy w świątyni Mądrości Bożej (gr. Hagia Sophia) w Konstantynopolu miało się rozpocząć wieczorne nabożeństwo, kardynał Humbert i dwaj inni legaci papieża weszli do środka i skierowali się do sanktuarium. Nie przyszli jednak po to, aby się modlić. Na ołtarzu świątyni złożyli bullę z ekskomuniką i natychmiast wyszli. Przechodząc przez zachodnie wrota świątyni, kardynał strząsnął pył ze swych stóp i powiedział: „Niech Bóg patrzy i sądzi”. Zrozpaczony diakon wybiegł za nim na ulicę i błagał o to, żeby zabrał bullę z powrotem. Humbert odmówił. To właśnie ten incydent powszechnie uważany jest za wydarzenie, które zapoczątkowało wielką schizmę pomiędzy prawosławnym Wschodem i łacińskim Zachodem. Jednak historycy powszechnie dzisiaj uważają, że jej początków nie da się tak naprawdę dokładnie ustalić. Było to coś, co pojawiało się i narastało stopniowo i było rezultatem długiego procesu, który rozpoczął się na długo przed XI wiekiem i zakończył o wiele później. W tym długotrwałym i złożonym procesie oddziaływało wiele różnych czynników. Schizma ta uwarunkowana była przez czynniki kulturowe, polityczne i ekonomiczne, ale główna jej przyczyna nie była jednak świecka, lecz teologiczna. W ostateczności spór pomiędzy Wschodem i Zachodem dotyczył kwestii dogmatycznych – dwóch zagadnień w szczególności: papieskich roszczeń i Filioque. Zanim jednak bliżej przyjrzymy się tym dwu głównym różnicom i zanim weźmiemy pod uwagę rzeczywisty przebieg schizmy, trzeba powiedzieć nieco więcej o jej szerszym tle. Na długo przed otwartą i formalną schizmą pomiędzy Wschodem i Zachodem, obie strony stały się dla siebie nawzajem obce. Usiłując zrozumieć jak i dlaczego eucharystyczna łączność w chrześcijaństwie została przerwana, musimy rozpocząć od rozważań nad okolicznościami tego narastającego wyobcowania. Gdy Paweł i inni Apostołowie podróżowali wokół Morza Śródziemnego, poruszali się w obszarze ściśle powiązanej politycznej i kulturowej jedności, jaką było Cesarstwo Rzymskie. Cesarstwo to obejmowało wiele różnych grup narodowościowych, które zazwyczaj posługiwały się swoimi własnymi językami i dialektami, jednakże wszystkie podlegały władzy tego samego cesarza. Istniała rozległa grecko-rzymska...