Księga I Dzień pierwszy Gospodarstwo Do litewskiej wsi, Soplicowo, przyjeżdża dwudziestoletni Tadeusz Soplica, który wraca z Uniwersytetu Wileńskiego, gdzie ukończył studia. Młody Tadeusz zastaje zupełnie pusty dom, oraz zastaje wiele zmian, jego pokój wygląda teraz zupełnie inaczej, wszędzie są porozrzucane rzeczy kobiety, w tedy też poznaje lokatorkę, która tam teraz mieszka. Jest nią młoda czternastoletnia dziewczyna, która zauroczyła Tadeusza i szybko uciekła do ogrodu, gdy go zobaczyła. Później spotyka Wojskiego, z którym się wita i obydwoje udają się na spacer do lasu, gdzie są wszyscy mieszkańcy dworu. Dzisiaj w Soplicowie spotyka się cała rodzina Sopliców i wszyscy znajomi, ponieważ ma się rozstrzygnąć proces o zamek, który jest powodem sporów Sopliców i Horeszków od wielu lat. Wieczorem wydano ucztę. Sędzia wygłosił swoja mowę o grzeczności, a Podkomorzy wypowiedział się na temat mody francuskiej, która w owych czasach była bardzo lubiana przez kobiety. Tadeusz, myśląc, że piękną dziewczyna, którą zobaczył w ogrodzie, to Telimena, więc zaczął z nią filtrować. Podczas kolacji Asesor i Rejen kłócili się o swoje dwa psy myśliwskie, obydwoje nie mogli rozstrzygnąć problemu, który z nich jest lepszy. Po wieczerzy, do Soplicowa przybywa jeszcze ksiądz Robak, który spotkał się z Sędzią. Księga II Dzień drugi Zamek Od wschodu słońca, w Soplicowie, zaczęło się polowanie na zająca, wszyscy mieszkańcy udali się na polowanie. Spóźniony Hrabia, zamiast polować, rozpoczął zwiedzanie zamku, który kiedyś należał do rodziny Horeszków, a teraz jest rzeczą sporną z Soplicami. Na zamku spotkał Gerwazego, klucznika, który od wielu lat pilnuje zamku. Stary Gerwazy opowiedział całą historię zamku Hrabiemu: podczas ataku Moskali na zamek, bronił się w nim Stolnik z rodziną i służba, już prawie wygrywali to starcie, gdy z drzew, ktoś strzelił, zabijając Stolnika, Gerwazy rozpoznał w nim Jacka Soplicę, który wcześniej starał się o rękę Ewy, córki Stolnika, jednak on mu odmówił podając czarną polewkę, dlatego z zemsty Jacek Soplica mógł zabić Stolnika. Gerwazy od tej pory nienawidzi Sopliców i poprzysiągł im zemstę. Hrabia powraca do Soplicowa na śniadanie, po drodze spotyka Zosię, którą podgląda z ukrycia, za co zostaję wzgardzony przez księdza Robaka. Księga III Umizgi Hrabia wracając do siebie, spotkał Zosię, jednak był nią bardzo rozczarowany, gdyż myślał, że jest ona piękną nimfą, bóstwem, a okazała się prostą dziewczyną. Zniechęcony i rozczarowany odchodzi, później spotyka Telimenę, z którą wdaje się w dłuższą rozmowę. Do rozmowy dołącza się Tadeusz, jednak on...