Przed opisaniem kryzysu światopoglądowego Jana Kochanowskiego widocznym w trenach, przedstawię filozofię i idee, którym poeta do czasu śmierci córki był wierny. Był wzorem humanisty. Jego spojrzenie na życie bardzo dobrze widoczne było w licznych fraszkach i pieśniach. Ich tematyka koncentrowała się na człowieku i jego potrzebach, przedstawiała radość życia. Przewijał się motyw toczącej się kołem fortuny, czyli zmiennego szczęścia. Autor nawiązywał do starożytnych filozofii stoicyzmu i epikureizmu. Sam pragnął być stoikiem. Był przekonany, że jest bliski osiągnięcia pełni spokoju wewnętrznego, równowagi duchowej. Dopiero śmierć ukochanej Urszulki pokazała, jak bardzo się mylił. Obie jego życiowe filozofie upadły wobec tragedii, która była śmierć 2,5 rocznej córeczki poety, którą bardzo kochał i pokładał w niej ogromne nadzieje. Wszystkie idee legły w gruzach w obliczu nieszczęścia. Ojcowski ból doprowadził do załamania wyznawanych prawd wiary. Wyraził to pisząc cykl 19 Trenów będących traktatem filozoficznym. Kompozycja cyklu 19 trenów podobna jest do kompozycji starożytnego epicedium (utwór poświęcony osobie zmarłej): - pochwała osoby zmarłej, - opłakiwanie, - pocieszenie, ukojenie. Były one dramatem ojca i myśliciela, który wcześniej uwierzył w możliwości mędrca i jego niezależności wobec smutków świata. „Treny” są zapisem cierpienia poety z powodu śmierci jego córeczki, Urszuli. Utwór nie powstał całkiem spontanicznie, treny rozpatrywane w całości mogą być traktowane jako traktat filozoficzny o ludzkim życiu i losie, o jego stosunku do świata. W cyklu spotykamy się z wyrazami buntu wobec świat, jak i próby pogodzenia się z losem. W rezultacie prawdziwym bohaterem utworu staje się sam autor, rozpaczający po stracie córki ojciec, przedstawiający własne uczucia, przemyślenia i rozterki. Kompozycja „Trenów” jest także dokładnie przemyślana, bowiem poszczególne części cyklu można podzielić tematycznie. Treny są najbardziej autobiograficznym dziełem poety, bowiem on sam jest ich głównym bohaterem przeżywającym dramat ojca. Poeta wyraża w „Trenach” swój ból, żal, rozpacz. W „Trenach” najpełniej syntetyzuje się problematyka moralna i filozoficzna twórczości Kochanowskiego, wiedza o losie człowieka i prawach jego ziemskiej egzystencji. „Treny” są ostatnim wielkim dziełem Jana Kochanowskiego, które powstały znacznie później niż „Fraszki”, „Pieśni”, „Odprawa połów greckich” i „Psałterz Dawidów”. Są one najbardziej osobistym utworem poety, w którym prywatne przeżycie zyskało wymiar ogólny – refleksja nad postawą człowieka doświadczonego przez los. Artyście –...