"Grażyna" to powieść poetycka, której wątek fabularny odnosi się do dziejów średniowiecznej Litwy. Ukazała się po raz pierwszy w II tomie Poezji w Wilnie w 1823 roku. Treść utworu Akcja utworu rozgrywa się pod koniec XIV wieku na Litwie, w czasie walk litewskich książąt dzielnicowych z wielkoksiążęcą władzą Witolda. Utwór rozpoczyna się opisem zamku Litwora położonego "na barkach nowogródzkiej góry", do którego przybywają posłowie krzyżaccy Tytułowa bohaterka Grażyna przeciwstawia się planom swojego męża, księcia Nowogródka, Litwora, który szuka pomocy u Krzyżaków w walce z Witoldem, synem Kiejstuta. Witold, jedna z najwybitniejszych postaci na Litwie, obiecywał oddać Litworowi Litwę (ziemię będącą dziedzictwem jego żony, Grażyny) i uczynić go jej księciem, ale obietnicy nie dotrzymał. W tej sytuacji Litwor sprzymierza się z Krzyżakami przeciwko Witoldowi Rymwid, stary sługa księcia oraz Grażyna jego żona, próbują odwieść księcia od zdradzieckich planów. Niestety, ich próby są daremne. W tej sytuacji Grażyna bez wiedzy męża odprawia posłów krzyżackich Urażeni odjeżdżają, grożąc wojną. Moment ten można uznać za punkt kulminacyjny (moment najwyższego napięcia w utworze), będący momentem zwrotnym, zmieniającym zupełnie wydarzenia i losy bohaterów. Grażyna doprowadza do bitwy wojsk Litwora z Zakonem i sama w wielkiej tajemnicy bierze w niej udział w stroju swojego męża. (Posturą była do niego bardzo podobna) W momencie, gdy wojska litewskie zostały rozbite, pojawia się rycerz w czarnym płaszczu Pomoc przyszła za późno. Już nic nie zdoła uratować Grażyny. Ginie ona od krzyżackiego miecza, w pojedynku z konturem krzyżackim Dyterichem z Kniprody. Widzi to czarny rycerz. Wojska nowogródzkie odnoszą zwycięstwo, a czarny rycerz znika. Według dawnego zwyczaju, ciało poległego wodza składane jest na stosie. Wajdeloci śpiewają pieśni. W czasie uroczystości ponownie pojawia się czarny rycerz i właśnie wtedy wszyscy dowiadują się, że jest to książę Nowogródka, Litwor Książę daje rozkaz zapalania stosu. Do zgromadzonych mówi: Litwor, chcąc odkupić swoje winy, rzuca się na stos pogrzebowy swojej żony, popełniając samobójstwo. Kompozycja i charakterystyka gatunku Kompozycja Grażyny ma w sobie wiele niejasności np. zagadkowy charakter snu Litwora, czy też nieprawdopodobnie długą noc, w czasie której toczy się akcja utworu lub pojawienie się tajemniczego rycerza. W Grażynie Mickiewicz ukazał typowe cechy utworów romantycznych: tajemniczość i niedomówienia. Sięgnął również do pierwiastków ludowych. Prawdę historyczną połączył poeta z fikcją, kreując postacie literackie i...