Wychowanie – trudności w definiowaniu. Pojęcie wychowania nie doczekało się jak dotąd jednoznacznego określenia. Ze względu na niezadowalający stan nie w pełni miarodajnej wiedzy, długo może to nie być jeszcze możliwe. Jednak im bliżej uświadamiamy sobie czym rzeczywiście ono jest, tym trafniej i rzetelniej je poznajemy. Termin „wychowanie” jest zazwyczaj rozpatrywane w szerszym i węższym znaczeniu. Szersze rozumienie pojęcia dotyczy wychowania skupionego zarówno na rozwoju umysłowym i uczuciowym jednostki, jak i na sferze jej motywacji i konkretnych działań. Przedmiotem tak rozumianego procesu wychowania jest całość psychiki człowieka, a więc zarówno intelektualnych (umysłowych), emocjonalnych (uczuciowych) oraz wolicjonalnych (chcenia) łącznie z działaniem. W węższym znaczeniu wychowanie to przede wszystkim kształtowanie charakteru jednostki. Sprzyja ono głównie konstruktywnym przeżyciom emocjonalno-motywacyjnym jednostki oraz jej zachowaniom i postawom społecznie i moralnie pożądanym. Warto podkreślić, że definicji wychowania istnieje prawdopodobnie tyle, ile jest współcześnie związanych z nim teorii i nurtów. Są one formułowane odmiennym językiem i podkreślają różne jego aspekty, przede wszystkim jednak są wyrazem określonych koncepcji teoretycznych znanych w pedagogice i naukach jej pokrewnych. W swoich rozważaniach skoncentruję się na personalistycznym i fenomenologicznym spojrzeniu na wychowanie. Podstawowe założenia personalizmu. Personalizm to kierunek myślenia, skupiający się wokół problematyki osoby lub osobowości ludzkiej. Podkreśla się tu prymat osoby nad rzeczą a także przed społeczeństwem, którego rozwój i struktury mają służyć rozwojowi i dobru osoby. Widoczny jest też więc prymat wartości osobowych nad wartościami rzeczowymi, materialnymi czy ekonomicznymi. Personalizm stoi w opozycji do totalitaryzmu, głoszącego prymat grupy, kolektywu, społeczeństwa, niekiedy je niemal ubóstwiając i całkowicie podporządkowując mu dobro osoby. Z równą mocą przeciwstawia się także indywidualizmowi, a więc absolutyzowaniu z kolei jednostki, a szczególnie jej wolności i związanemu z tą orientacją liberalizmowi. Wychowanie w ujęciu pedagogiki personalistycznej. Personalizm to nie tylko jeden z kierunków współczesnej filozofii, ale także radykalny nurt w naukach o wychowaniu, który afirmuje każdy podmiot – zaangażowany w proces socjalizacji, kształcenia i wychowania – jako osobę. Osobowy wymiar człowieka przejawia się we właściwych mu działaniach: intelektualnym poznaniu i zdolności do samokierowania sobą. Zdolnością tą owocuje wolność, która jest...