Hasło doby pozytywizmu znajduje odbicie w utworach tego okresu i późniejszych. Został w nich przedstawiony problem konieczności i prób zrealizowania pomocy biednym ludziom. Moją tezę postaram się poprzeć następującymi argumentami: Po pierwsze w utworze "Janko Muzykant" wysuwa się słaby, ale widoczny obraz braku wykształcenia. Utalentowane dzieci nie miały dostępu do edukacji, aby rozwijać zdolności, oraz pieniędzy za które mogłyby przynajmniej zakupić podstawowe rzeczy i cieszyć się dzieciństwem. Niestety te dzieci zamiast zdobywać wiedzę musiały pracować tak jak tytułowy Janko, on jednak miał chociaż matkę, która starała się dbać o niego, chociaż nie rozumiała zainteresowań syna. Kolejnym argumentem popierający moją tezę jest problematyka utworu "Dziewczynka z zapałkami". Tutaj przedstawiono bardzo wyraźny problem biedy i zacofania, bowiem główna bohaterka była biedna i opuszczona i jak jej rówieśnicy z innych utworów musiała pracować. Chociaż niewiele była w stanie zarobić na sprzedaży zapałek, to bez pieniędzy,nie mogła wrócić do domu. Przerażający jest jednak tutaj nie tylko brak zainteresowania stanem dziecka przez rodzinę, ale też ignorancja innych ludzi, którzy przecież mogliby kupić od biednego dziecka kilka zapałek. Następnym potwierdzeniem, jakim się posłużę jest problem fragmentu utworu "Odszczepieniec", w którym na pierwszy plan wysuwa się kolejne pokrzywdzone dziecko, zmuszane do...