Kazimiera Iłłakiewiczówna, w swoim, pochodzącym z okresu dwudziestolecia międzywojennego, wierszu, pt. ?Opowieść małżonki świętego Aleksego?, nawiązuje do średniowiecznej ?Legendy o świętym Aleksym?. Tematem obu utworów jest życie i osoba świętego Aleksego, który jawi się jako człowiek o niezłomnym charakterze i niepospolitej sile woli. Jest skromny, pobożny, jego życie to pasmo wyrzeczeń i świadomie prowokowanych cierpień. Jego historia miała w średniowieczu charakter parenezy, zalecenia do naśladowania ideału świętego. Aleksy był księciem, który w młodym wieku wybrał drogę ascezy, czyli surowego, wstrzemięźliwego trybu życia, zmierzającego, przez wyrzeczenie się przyjemności i umartwianie, do doskonalenia się w cnocie i osiągnięcia zbawienia. Właśnie w niej średniowieczny asceta upatrywał sens życia. Jean-Paul Roux, autor książki pt. ?Krew: mity, symbole i rzeczywistość?, przytacza liczne przykłady skrajnej ascezy wśród świętych. Święty Antoni mieszka w grobie i jada tylko raz dziennie, po zachodzie słońca. Natomiast św. Szymon Słupnik otrzymał od swych przełożonych zgodę na przestrzeganie surowego postu Jezusa na pustyni. Wiersz Kazimiery Iłłakiewiczówny, pod względem budowy, dzieli się na dwadzieścia, 4-wersowych strof, zakończonych powtarzającą się apostrofą ?o Aleksy?, pełniącą funkcję refrenu. Utwór przybiera dzięki niemu formę pieśni, która rozpamiętuje życie i poczynania świętego Aleksego, sławi jego zasługi. Dzieło o takiej tematyce nazywamy trenem. Czyli ?Opowieść małżonki świętego Aleksego? jest trenem na cześć św. Aleksego, opisującym, poprzez monolog liryczny skierowany do ukochanego męża, cierpienie i rozpacz podmiotu lirycznego - pozostawionej przez ascetę małżonki. W średniowieczu, kiedy powstała ?Legenda o świętym Aleksym?, tren występował bardzo rzadko, odrodził się jednak w okresie renesansu, w Polsce, dzięki Janowi Kochanowskiemu, który, w 1580 roku, stworzył, po śmierci córki ? Urszulki, cykl ?Trenów?, w których opisał swoje cierpienie i ból po stracie dziecka. W ?Opowieści małżonki świętego Aleksego? zastosowana została delikatna archaizacja, wiersz zawiera dokładnie cztery archaizmy (?włosiennica? ? szata pokutna, ?zachorzał? ? zachorował, ?feretrony? ? przenośne ołtarzyki i ?świekra? ? matka męża), dzięki którym subtelnie przywołana została średniowieczna atmosfera. Liczby archaizmów i zwrotek są liczbami parzystymi, które charakteryzują utwory średniowieczne. Powyższe cechy wskazują na to, że wiersz K. Iłłakiewiczówny naśladuje dzieła należące do średniowiecznego nurtu religijno-lirycznego. ?Legenda o świętym Aleksym?...