Państwa Europy Środkowo – Wschodniej po zerwaniu z przeszłością Układu Warszawskiego i uzależnienia od nieistniejącego już Związku Radzieckiego, podjęła się zasadniczej redefinicji i reorientacji swojej polityki bezpieczeństwa oraz rekonstrukcji sił zbrojnych i dostosowywania się do nowych warunków.

Republika Czeska za podstawowe zadanie dla polityki bezpieczeństwa uznaje zapewnienie istnienie suwerennego państwa, jego podstawowych wartości, instytucji demokratycznych, a przede wszystkim bezpieczeństwa obywateli. W realizacji tych założeń ważną rolę odgrywa polityka zagraniczna. Do jej głównych celów należy ochrona i obrona żywotnych interesów Czech, a także popieranie i umacnianie stabilności, bezpieczeństwa i rozwoju gospodarczego oraz prestiżu Republiki Czeskiej na arenie międzynarodowej. Kontekst międzynarodowy w polityce bezpieczeństwa ma bardzo ważne znaczenie. Dlatego stosunki z USA postrzegane są jako kluczowe w procesie tworzenia nowego modelu bezpieczeństwa na kontynencie europejskim.

Na podstawie strategii bezpieczeństwa z 2001 r. można wskazać najważniejsze przesłanki polityki bezpieczeństwa. Są to:

- brak bezpośredniego zagrożenia militarnego,

- gwarancje bezpieczeństwa będącego następstwem członkowstwa w NATO,

- ograniczenia w zakresie środków finansowych przeznaczonych na rozwój przemysłu obronnego Czech i modernizacji sił zbrojnych.

Republika Słowacka jest krajem niedużym, ale odgrywa istotną rolę w kształtowaniu i stabilizacji bezpieczeństwa Europy Środkowej i Wschodniej. Położenie geograficzne sprawia ponadto, że jest ona ważnym obszarem tranzytowym w relacjach europejskich na osi wschód – zachód i północ – południe. Słowacja przeszła ewolucyjnie od modelu indywidualnego do modelu zbiorowego bezpieczeństwa gwarantowanego przez NATO. Podstawowym założeniem doktryny było odstraszanie potencjalnego przeciwnika i zapewnienie kompatybilności z siłami zbrojnymi państw demokratycznych. Dokument składał się z pięciu części. Jawny charakter miały tylko części poświęcone polityce bezpieczeństwa, zamieszczone w rozdziale III zaliczono do niej: ochronę suwerenności Republiki Słowackiej, przestrzeganie norm prawa międzynarodowego, zapewnienie powszechnej, obywatelskiej obrony państwa, utrzymanie sił zbrojnych adekwatnych do potrzeb obronnych kraju oraz zachowanie proporcji między wymogami obronności państwa a jego potencjałem ekonomiczno – społecznym.

Polityka bezpieczeństwa Niemiec to coraz większa odpowiedzialność za jednoczącą się Europę, harmonijne stosunki transatlantyckie i przestrzeganie prawa międzynarodowego. Niemcy zapewne będą zwiększać swoje zaangażowane globalne, odpowiednio do swojej roli i potencjału, ale rolę tę muszą dopiero kształtować, ostrożnie i z akceptacją sąsiadów oraz partnerów z UE i NATO. Do jej głównych celów zaliczamy takie elementy, jak:

- ochrona Niemiec i ich obywateli przed niebezpieczeństwem zewnętrznym i szantażem politycznym, w tym przeciwdziałanie kryzysom oraz rozwiązywanie kryzysów i konfliktów zagrożonemu państwu,

- rozbudowa i umacnianie Sojuszu Północnoatlantyckiego na bazie wspólnych wartości i zbieżnych interesów,

- równoprawne partnerstwo pomiędzy zjednoczoną Europą a Ameryką Północną,

- umocnienie procesu integracji europejskiej przez rozbudowę Unii Europejskiej i jej struktur bezpieczeństwa i obrony,

- utrwalanie i rozbudowa regionalnego i globalnego ładu bezpieczeństwa,

- kontynuowanie procesu kontroli zbrojeń, którego celem jest wczesne zapobieganie konfliktom,

- popieranie procesu demokratyzacji oraz postępu we współpracy gospodarczej i społecznej, w Europie i na świecie.

Białoruską politykę bezpieczeństwa należy postrzegać nie jako w pełni suwerenną, a raczej jako autonomiczny fragment polityki bezpieczeństwa Rosji. Dalszy jej rozwój będzie się zapewne opierał na zasadach uzgodnionych z Rosją, która ma mieć pełen dostęp do białoruskiej infrastruktury wojskowej. Najbliższa przyszłość polityki bezpieczeństwa Białorusi, na którą składają się stan i procesy zachodzące w polityce wewnętrznej, zagranicznej, gospodarczej, wojskowej oraz w społeczeństwie, rysuje się w niezbyt jasnych barwach. Uczestnictwo w strukturze Układu o bezpieczeństwie zbiorowym państw – uczestników WNP oraz realizacja ścisłego sojuszu z Rosją położyły kres idei neutralności państwowej Białorusi, określając zarazem ramy polityki bezpieczeństwa. Polityka ta ukierunkowana jest przede wszystkim na zapewnienie bezpieczeństwa:

- w systemie narodowym,

- w sojuszu z Rosją,

- w systemie WNP.

Na Ukrainie bezpieczeństwo zostało zdefiniowane jako „ stan ochrony egzystencjonalnych interesów osoby, społeczeństwa oraz państwa przed wewnętrznymi i zewnętrznymi zagrożeniami. Jest ono rozpatrywane przez pryzmat wielu czynników politycznych, ekonomicznych, społecznych, wojskowych itp. Za najważniejsze uznano:

- budowanie społeczeństwa obywatelskiego i rozwój instytucji demokratycznych państwa,

- osiągnięcie zgody narodowej, stabilności politycznej i społecznej, zagwarantowanie praw narodu ukraińskiego i mniejszości narodowych Ukrainy,

- zapewnienie suwerenności i integralności terytorialnej państwa oraz nienaruszalności granic.

Istotne jest skoncentrowanie na priorytetach wymagań wewnętrznych w zapewnieniu stabilności i bezpieczeństwa kraju.

W rosyjskich dokumentach państwowych bezpieczeństwa narodowe definiowane jest jako stopień zabezpieczenia żywotnych praw, wolności i interesów jednostki, społeczeństwa i państwa od wewnętrznych i zewnętrznych zagrożeń dla integralności państwa, zapobieganie i uprzedzanie przed zagrożeniem funkcjonowania jednej lub kilku sfer życia społecznego.

Do podstawowych zadań systemu bezpieczeństwa należą:

- wykrywanie i prognozowanie wewnętrznych i zewnętrznych zagrożeń dla żywotnych interesów obiektów bezpieczeństwa,

- tworzenie i utrzymanie w gotowości sił i środków zapewnienia bezpieczeństwa,

- kierowanie siłami i środkami zapewnienia bezpieczeństwa w warunkach codziennych i w sytuacjach nadzwyczajnych,

- zapewnienie odtworzenia normalnego funkcjonowania obiektów bezpieczeństwa w regionie poszkodowanym w wyniku sytuacji nadzwyczajnych,

- udział w przedsięwzięciach zapewniających bezpieczeństwo poza granicami Rosji zgodnie z umowami i porozumieniami międzynarodowymi podpisanymi lub uznanymi przez Rosję.

BIBLIOGRAFIA:

Bezpieczeństwo międzynarodowe po zimnej wojnie, pod red. R. Zięba, Warszawa 2008

Bezpieczeństwo polityczne i wojskowe, pod red. A. Ciupiński, K. Malak, Warszawa 2002

Starzyk J., Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa Unii Europejskiej, Warszawa 2001

Zięba R., Europejska tożsamość bezpieczeństwa i obrony, Warszawa 2000