Administracja publiczna- termin „administracja” narodził się w starożytnym Rzymie, w krajach europejskich używany od średniowiecza. Łaciński czasownik ”ministrare”- służyć, „administrare”- obsługiwać, a łaciński przymiotnik „publicus” oznacza społeczny, zbiorowy. Jest sługą ustroju i aparatem wykonawczym władzy politycznej. Działalność jej polega na prawie i się na nim opiera. Administracja Publiczna ma różnorodne ujęcia swojej definicji. Nie ma ogólnej jednej definicji.

• Ujęcie podmiotowe-zespół ludzi, organy powiązane w pewną całość z uwagi na wspólne cele, wyposażonych w zakres uprawnień władczych, dysponujących środkami rzeczowymi, zgrupowane w służbie pewnej misji publicznej.

• Ujęcie przedmiotowe- forma realizacji funkcji państwa, która realizuje zadania oraz wykonuje kompetencje związane z realizacją władzy wykonawczej.

• Ujęcie funkcjonalne- działalność wykonywana przez podmioty administracji.

• Ujęcie przedmiotowo-podmiotowe- zespół działań, czynności i przedsięwzięć organizatorskich i wykonawczych, prowadzonych na rzecz realizacji interesu publicznego przez różne podmioty, organy i instytucje, na podstawie ustaw i prawa.

Organizacja- grupa ludzi, którzy współpracują ze sobą, aby osiągnąć cel. Muszą być minimum dwie osoby. Liczy się również wyposażenie, technika i struktura.

Agencje- to jednostki organizacyjne działające na szczeblu centralnym. Agencja nie jest organem centralnej administracji rządowej. Organem Agencji jest Prezes lub Rada Nadzorcza.

Inspekcje- obszar działania, kompetencje i organizacja. Organ centralnej administracji rządowej. Podlegają ministrom kierującym określonym działem na mocy ustawy.

Zagadnienie1: Pojęcie i istota organizacji i działania straży, służb i inspekcji w systemie administracji publicznej.

Na każdym szczeblu administracji publicznej jest określony organ administracji ogólnej, który jest odpowiedzialny za rezultaty jego działań w sferze bezpieczeństwa i porządku publicznego. Władze administracji ogólnej mogą wykonywać organy samorządu terytorialnego jak i administracji rządowej. Organy te muszą brać pod uwagę działania zespolonej administracji w sytuacjach kryzysowych. Jednak w sferze ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego najważniejszą pozycją jest wojewoda, który jest odpowiedzialny za wszystkie działania podejmowane na obszarze województwa. Wojewoda stosuje narzędzia koordynacyjne i nadzorcze pozwalające na sprawne wykonywanie przez wojewodę zadań z zakresu bezpieczeństwa i porządku publicznego. Kwestie współdziałania wszystkich jednostek administracji publicznej z obszaru województwa w sytuacjach nadzwyczajnych są regulowane przede wszystkim przez ustawę z 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie , w szczególności przez art. 15 pkt. 4, zgodnie, z którą wojewoda zapewnia współdziałanie wszystkich jednostek organizacyjnych administracji rządowej i samorządowej działających oczywiście na obszarze województwa i kieruje ich działalnością w zakresie zapobiegania zagrożenia życia, ochrony praw obywatelskich , klęskom żywiołowym itd. Jak również zwalczaniu i ich usuwaniu.

Większość podmiotów zespolonej administracji działa w postaci służb, inspekcji i straży. Realizują zadania z zakresu ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego jako formacje mundurowe ( tj. Policja, Państwowa Straż Pożarna) oraz podmioty wykonujące funkcje inspekcyjno- kontrolne ( tj. Inspekcja Handlowa, Inspekcja Sanitarna itd.) Zespolenie wyraża się w formie organizacyjnej, finansowej, osobowej i kompetencyjnej. Zespolenie organizacyjne aparatu służb, inspekcji i straży z urzędem wojewódzkim jest kształt statusu urzędu wojewódzkiego. Z organizacyjnym aspektem zespolenia łączy się zespolenie finansowe, polegające na włączeniu budżetu służb, inspekcji do budżetu wojewody. Natomiast zespolenie osobowe polega na powoływaniu kierowników zespolonych, wojewódzkich służb , inspekcji lub straży. Istotny charakter ma zespolenie kompetencyjne. Sedno tej konstrukcji polega na tym , że wojewoda jest organem zespolonej administracji rządowej , a w przypadkach określonych ustawach i indywidualnych aktach administracyjnych- kierownik zespolonej służby, inspekcji lub straży wojewódzkiej. Zgodnie z art. 2 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie zadania wykonuje m.in. działający pod zwierzchnictwem starosty kierownicy powiatowych służb, inspekcji i straży. Dodatkowo art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, w którym struktury powiatowe wykonują określone ustawami zadania publiczne o charakterze ponadgminnym. Zwierzchnictwo nad powiatowymi służbami, inspekcjami i strażami nie ma charakteru służbowego, gdyż jest zawarty w ustawach ustrojowych oraz innych aktach normatywnych. Należy jednak pamiętać, że zakres zwierzchnictwa starosty oraz zespolenia wyznaczają również przepisy poszczególnych ustaw materii szczególnej. A są to:

• Ustawa z 6 kwietnia 1990 r. o Policji

• Ustawa z 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej

• Ustawa z 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane

Zagadnienie 2: Wykonywanie zadań i kompetencji administracji rządowej przez kierowników straży, służb i inspekcji.

Starosta powiatowy stosownie do art. 35 ust. 3 ustawy o samorządzie powiatowym, starosta sprawujący zwierzchnictwo w stosunku do powiatowych służb, inspekcji i straży, ma za zadanie:

• powoływać i odwoływać kierowników tych jednostek w uzgodnieniu z wojewodą, wykonuje również czynności z zakresu prawa pracy o ile przepisy szczególne nie stanowią innej,

• zatwierdza programy ich działania,

• uzgadnia wspólne plany działania tych jednostek na obszarze powiatu,

• w sytuacjach szczególnych kieruje wspólnymi działaniami tych jednostek,

• zleca przeprowadzenie kontroli w uzasadnionych przypadkach.

Komendant wojewódzki Policji i Komendant powiatowy Policji mają za zadanie:

• chronić bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego na własnym obszarze , określone w ustawach i przepisach wykonywanych na ich podstawie.

Z kolei do zadań Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej należy:

• kierowanie pracą Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej,

• kierowanie krajowym systemem ratowniczo-gaśniczym, a w szczególności:

-dysponowanie podmiotami krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego na obszarze kraju poprzez swoje stanowisko kierowania,

-ustalanie zbiorczego planu sieci podmiotów krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego,

-ustalenie planu rozmieszczenia sprzętu socjalistycznego na obszarze kraju,

-dysponowanie odwodami operacyjnymi i kierowanie ich siłami,

-dowodzenie działaniami ratowniczymi, których rozmiary i zasięg przekraczają możliwości sił ratowniczych województwa,

-analizowanie działań ratowniczych,

-ustalenie sposobu przeprowadzania inspekcji gotowości operacyjnej.

• analizowanie zagrożeń pożarowych,

• inicjowanie przedsięwzięć oraz prac naukowo- badawczych w zakresie ochrony przeciwpożarowej i ratownictwa,

• organizowanie szkolenia, kształcenia i doskonalenia zawodowego,

• powoływanie i odwoływanie rzeczoznawców do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych i nadzór nad ich działalnością,

• ustalanie programów i zasad szkolenia pożarowczego,

• współdziałanie z Zarządem Głównym Związków Ochotniczych Straż Pożarnych RP,

• organizowanie krajowych i międzynarodowych ćwiczeń ratowniczych,

• wprowadzenie podwyższonej gotowości operacyjnej Państwowej Straży Pożarnej w sytuacjach zwiększonego prawdopodobieństwa katastrofy naturalnej lub awarii technicznej,

• organizowanie działalności sportowej i ustalenia regulaminów sportowych zawodów pożarniczych oraz innych zawodów dla strażaków.

Zaś jeśli chodzi o inspekcje to Inspektorzy sanitarni są uprawnienie do:

• wstępuje o każdej porze dnia i nocy, na terenie miast i wsi do:

-zakładów pracy oraz wszystkich pomieszczeń i urządzeń wchodzących w ich skład ,

-obiektów użyteczności publicznej, obiektów handlowych, ogrodów działkowych i nieruchomości,

-środków transportu i obiektów z mini związanych, w tym również na statki, żeglugi śródlądowe i powietrzne,

-obiektów będących w trakcje budowy.

• żądania pisemnych lub ustnych informacji oraz wyznania i przesłuchiwania osób,

• żądania okazania dokumentów i udostępniania wszelkich danych,

• pobieranie nieodpłatnie próbek do badań.

Zagadnienie 3: Charakterystyka organizacji i zadania wybranych straży, służb i inspekcji.

Policja to umundurowana i uzbrojona formacja, służąca społeczeństwu i przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do podstawowych zadań Policji należy:

• ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra,

• ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym zapewnienie spokoju w miejscach publicznych oraz w środkach publicznego transportu i komunikacji publicznej, w ruchu drogowym i na wodach przeznaczonych do powszechnego stosowania,

• inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie w tym zakresie z organami państwowymi, samorządami i organizacjami społecznymi,

• wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców,

• nadzór nad strażami gminnymi, tworzonymi na podstawie ustaw ,

• kontrola przestrzegania przepisów porządkowych i administracyjnych związanych z działalnością publiczną lub obowiązujących w miejscach publicznych,

• współdziałanie z policjami innych państw oraz ich organizacjami międzynarodowymi na podstawie umów i porozumień międzynarodowych oraz odrębnych przepisów.

Państwowa Straż Pożarna to zawodowa, umundurowana i wyposażona w specjalistyczny sprzęt formacja, przeznaczona do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami. Do jej podstawowych zadań należy:

• rozpoznawanie pożarowych i innych miejscowych zagrożeń,

• organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczych w czasie pożarów, klęsk żywiołowych lub likwidacji miejscowych zagrożeń,

• wykonywanie pomocniczych specjalistycznych czynności ratowniczych podczas klęsk żywiołowych lub likwidacji miejscowych zagrożeń przez inne służby ratownicze,

• kształcenie kadr na potrzeby Państwowej Straży Pożarnej i innych jednostek ochrony przeciwpożarowej oraz powszechnego systemu ochrony ludności,

• nadzór nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych,

• prowadzenie prac naukowo badawczych w zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony ludności.

Państwowa Inspekcja Sanitarna jest organem powołanym do nadzorowania warunków higieny środowiska, warunków pracy w zakładach, w szkołach i innych placówkach oświatowo-wychowawczych i szkołach wyższych, a także w ośrodkach wypoczynku i warunków zdrowotnych żywności i żywienia. Dlatego większość zadań ma charakter kontrolny. Kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących:

• higiena środowiska, a zwłaszcza czystości powietrza atmosferycznego, gleby, wody i innych elementów środowiska,

• utrzymania należytego stanu higienicznego nieruchomości, zakładów pracy, instytucji, urzędów, dróg, ulic itd.,

• warunków produkcji, transportu, przechowywania i sprzedaży żywności oraz warunków zbiorowego żywienia,

• warunków zdrowotnych produkcji i obrotu przedmiotami użytku oraz innymi wyrobami mogącymi mieć wpływ na zdrowie ludzi,

• warunków zdrowotnych środowiska pracy, a zwłaszcza zapobiegania powstawania chorób zawodowych i innych związanych z wykonywaną praca,

• higieny pomieszczeń i wymagań w stosunku do sprzętu używanego w szkołach i innych placówkach oświatowo-wychowawczych,

• higieny procesów nauczania.

Literatura:

-Andrzej Misiuk „Administracja porządku i bezpieczeństwa publicznego-zagadnienie prawno-ustrojowe”. Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne. Warszawa 2008

-notatki z wykładów