Spis treści:

Wstęp ..…………………………………………………………………………. 2

Turystyka w Polsce ……………………………………………….………..…. 3

Walory turystyczne Polski …………………………………….……………... 6

Negatywny wpływ turystyki …….………………………….……………….. 9

Pozytywny wpływ turystyki …….………………………………………….. 10

Bibliografia ……………………….…………………………………………. 11

Wstęp:

Polska państwo położone w Europie Środkowej na Morzem Bałtyckim, będące członkiem Unii oraz NATO . Graniczy z Niemcami, Czechami, Słowacją, Ukrainą, Białorusią, Litwą i Rosją (Obwodem Kaliningradzkim). Liczba ludności w Polsce wynosi 38 200 037 (2010 r.), jej całkowita powierzchnia wynosi 312 685 km². Stolicą Polski jest Warszawa. W latach 1950 – 1975 Polska była podzielona na 17 województw, od 1975 do 1998 na 49 województw, a obecnie od 1 stycznia 1999 roku obowiązuje trzystopniowy podział administracyjny kraju na województwa, powiaty i gminy i jest 16 województw. Środowisko turystyczne jest źródłem różnych dóbr materialnych, powstałych w wyniku pracy produkcyjnej człowieka z przekształconych tworów przyrody. Oprócz tego, dzięki temu, że potrafimy dostrzec jej piękno jest dla nas źródłem przeżyć duchowych i intelektualnych. Bezpośrednio łączy się z ruchem turystycznym. Uprawiając turystykę, korzystając z dóbr przyrody (rzeki, jeziora, morza, pola, lasy, góry), które decydują o atrakcyjności podróży odnajdujemy w środowisku przyrodniczym różnorodne korzyści, wartości potrzebne w życiu. Kontakt z przyrodą jest także sposobem na zagospodarowanie wolnego czasu. Uczestnictwo w turystyce ma przypomnieć o tym, że należy dbać o środowisko przyrodnicze i je chronić.

Turystyka w Polsce:

Już od początku istnienia państwa polskiego były notowane sporadyczne podróże zagraniczne jego mieszkańców; były to głównie wędrówki o charakterze religijnym, dyplomatycznym lub handlowym. Rozwój turystyki związany jest z rozwojem cywilizacyjnym, zamożnością społeczeństwa i ilością wolnego czasu. We współczesnym świecie turystyka jest bardzo szybko rozwijającą się dziedziną życia, czynnikiem rozwoju kultury, wzajemnego poznania i działalności gospodarczej. Turystyka jest bardzo ważnym źródłem dochodów ludności wielu krajów i regionów o szczególnych walorach turystycznych. Rozmieszczenie obiektów turystycznych i wczasowo-wypoczynkowych w Polsce jest bardzo nierównomierne. Ma na to wpływ rzeźba terenu, klimat, bogactwo wód, szata roślinna. O atrakcyjności decyduje też: komunikacja, baza noclegowa, gastronomiczna, urządzenia sportowo-rekreacyjne, placówki handlowe i kulturalno – rozrywkowe. Najbardziej atrakcyjne są regiony górskie, nadmorskie, pojezierza. Wybrzeże Morza Bałtyckiego przyciąga turystów latem. O atrakcyjności stanowią plaże, kąpiele oraz wdychanie dobroczynnego jodu. Najpopularniejszym regionem górskim w Polsce są Karpaty, a szczególnie Tatry i "zimowa stolica Polski" – Zakopane. Turyści jeżdżą również w Sudety, by odpocząć w Kotlinie Kłodzkiej i Jeleniogórskiej. Region pojezierzy w Polsce to przede wszystkim Mazury, obszar suwalsko-augustowski, Kartuski (liczne jeziora, rzeki, kompleksy leśne). Czwarty region to Wyżyna Małopolska: Góry Świętokrzyskie, Kraków i okolice. Tradycyjną formą turystyki w Polsce jest ruch uzdrowiskowy. Do największych polskich uzdrowisk należą: w Karpatach Krynica, Iwonicz-Zdrój, Rabka, w Sudetach Kudowa-Zdrój, Duszniki-Zdrój, Polanica-Zdrój, Świeradów-Zdrój, na nizinach Inowrocław, Ciechocinek, nad morzem Międzyzdroje, Kołobrzeg, Ustka. W ostatnich latach w Polsce z powodzeniem rozwija sie nowa forma turystyki zwana agroturystyka. Czynnikami skłaniającymi ludzi do wybrania wczasów na wsi są:

- chęć spędzenia czasu w odmiennym niż dotychczas środowisku (np. osoby nie posiadające krewnych na wsi mają teraz możliwość pobytu właśnie tam); - niski koszt wczasów w gospodarstwie rolnym; - posiłki dla letników przygotowywane z produktów pochodzących z gospodarstwa właścicieli, są wolne od chemii (np. mleko prosto od krowy, chleb wiejski, miód z własnej pasieki, itp.);możliwość praktycznego poznania pracy w gospodarstwie rolnym (np. pomoc przy żniwach czy sianokosach, dojenie krów, karmienie inwentarza); - czynny relaks (jazda konno, zbieranie jagód czy grzybów, kąpiel w rzece).

MIEJSCOWOŚCI TURYSTYCZNO – WYPOCZYNKOWE O WYBITNYM ZNACZENIU DLA TURYSTYKI:

1. ZAKOPANE – największy ośrodek kulturalny i turystyczny Podtatrza. Największy w Polsce ośrodek sportów zimowych (kolejki, wyciągi, zespół skoczni narciarskich). Uzdrowisko wykorzystujące warunki klimatyczne oraz ciepłe źródła (Antałówka).

2. CZĘSTOCHOWA – duży ośrodek kulturalno-naukowy. Zabytki: Zabudowa Jasnej Góry z klasztorem Paulinów, bazyliką (XVII w.), Kaplicą NMP (XV-XVII w.) z obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej (XIV w.), obwarowaniami (XVII-XVIII w.).

3. KAZIMEIRZ DOLNY – od końca XIX w. Ośrodek letniskowy. Obecnie znany ośrodek turystyczno-wypoczynkowy, przystań żeglugi na Wiśle. Zabytki: kościół farny św. Jan Chrzciciela i św. Bartłomieja Apostoła (1586-1589) pierwotnie gotycki z 1. połowy XIV w., ufundowany przez Kazimierza Wielkiego, ruiny zamku królewskiego (XIV w.) zbudowanego prawdopodobnie przez Kazimierza Wielkiego, ruiny zamku rycerskiego z XIV w., wolnostojąca cylindryczna baszta - prawdopodobnie z XIII w.

4. SZCZECIN – ważny port morski, rybacki i śródlądowy. Zabytki: Kościoły – Franciszkanów, baszta Siedmiu Płaszczy, ratusz (XIII, XV, XVII w.), zamek książąt pomorskich z sarkofagami książąt pomorskich (XVI-XVII w., studnia Orła Białego (1732), w południowej części miasta największy w Polsce wiatrak typu holenderskiego (XIX w.)

5. MALBORK – znany ośrodek turystyczny. Krzyżacki zamek obronny, obejmujący: Zamek Wysoki (1276-1280, rozbudowa 1334-1344) z salą kapitulną, skarbcem, refektarzem, kapitularzem i kaplicą NMP. Zamek Średni (koniec XIII w.), z pałacem wielkiego mistrza, wielkim refektarzem, kaplicą św. Bartłomieja. Zamek Niski (przedzamcze, XIV w.), z arsenałem, ludwisarnią i kościołem św. Wawrzyńca. Obwarowania (1330-1350).

6. USTRZYKI GÓRNE – Ośrodek turystyczny i sportów zimowych położony na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Punkt wyjściowy wycieczek na Halicz, Połoninę Caryńską, Tarnicę, Wielką Rawkę. Na wschód od Ustrzyk Górnych, w pobliżu Tarnawy Niżnej, znajduje się częściowy rezerwat torfowiskowy, o powierzchni 34,40 ha, utworzony 1976, obejmujący dwa torfowiska wysokie z naturalną roślinnością torfowiskową. Drugi częściowy rezerwat torfowiskowy – Litomirz utworzono w pobliżu ujścia potoku Litomirz do Sanu, na wschód od Ustrzyk Górnych. sztami i Bramą Mostową.

7. WARSZAWA – stara zabudowa miasta została niemal w całości zniszczona podczas II wojny światowej, po wojnie zrekonstruowana. Stolica Polski. Zespół Starego i Nowego Miasta: Zamek Królewski. Kościół jezuitów NMP Łaskawej, Kościół Nawiedzenia NMP na Nowym Mieście, zespół klasztorny poaugustiański (obecnie Franciszkanek): kościół Św. Marcina, pałac Krasińskich, pałac Raczyńskich, obecnie Archiwum Główne Akt Dawnych pałac Sobańskich, pałac Śleszyńskich, pałac Uruskich, obecnie Wydział Geografii Uniwersytetu Warszawskiego.

Turystyka ma ogromne znaczenie: źródło utrzymania i dochodów miejscowej ludności, chociaż poważnym problemem związanym z ruchem turystycznym jest dewastacja krajobrazu, środowiska (niska kultura turystyczna społeczeństwa polskiego). Turystyka dostarcza dewiz, tworzy sie większy dochód narodowy, rozwijają się regiony i obszary wiejskie.

WALORY TURYSTYCZNE POLSKI:

Polska dysponuje odpowiednimi walorami przyrodniczymi oraz kulturowymi dla krajowego i zagranicznego rozwoju ruchu turystycznego. Turystyka ma szanse stać się u nas ważnym działem sektora usług, przynosząc w miarę swojego rozwoju niemałe dochody regionom dokonującym restrukturyzacji gospodarki. Dzięki rozwojowi agroturystyki może także ulec zmniejszeniu bezrobocie na wsi. Po roku 1990, wraz z wprowadzeniem w Polsce gospodarki rynkowej, nastąpiło ożywienie na rynku turystycznym. Powstały biura turystyczne ze zróżnicowaną ofertą usług. Na walory przyrodnicze Polski składają się walory wypoczynkowe i krajoznawcze. Walorami wypoczynkowymi dysponują obszary nadmorskie, pojezierza, górskie oraz inne regiony kraju o czystym środowisku, korzystnym dla zdrowia mikroklimacie i bogatej roślinności. Na pograniczu walorów przyrodniczych i poza przyrodniczych znajdują się np. ogrody botaniczne i zoologiczne, parki narodowe i krajobrazowe, punkty widokowe. Do typowych obiektów antropologicznych należą: muzea, obiekty historyczno – wojskowe, parki rozrywki, miejsca pielgrzymek, festiwale, wystawy, aukcje i inne miejsca przyciągające turystów. Obszary Polski, w których występuje duża koncentracja ruchu turystycznego, nazywano regionami turystycznymi. Należą do nich regiony o wybitnych walorach przyrodniczych np. Karkonosze, Słowiński Park Narodowy, lub miasta odznaczające się walorami poza przyrodniczymi np. Kraków. Teraz pokrótce przedstawię parę regionów Polskich, które są warte odwiedzenia. Zacznę od Pojezierza Kaszubskiego, stanowi ono najwyższą część pojezierzy. Najwyższym wzniesienie jest tu Wieżyca – 329 m n.p.m. – znajduje się we Wzgórzach Szymborskich. Na jej stokach w zimie można uprawiać narciarstwo zjazdowe. Na Pojezierzu Kaszubskim występuje zgrupowanie wielu jezior rynnowych, z których największymi są jeziora: Wdzydze, Raduńskie i Ostrzyckie. Nad jeziorem Wdzydze we wsi Wdzydze Kiszewski znajduje się Kaszubski Park Etnograficzny. Do głównych ośrodków należą między innymi Kartuzy i Kościerzyna. Pojezierze Kaszubskie jest zamieszkiwane przez Kaszubów, którzy zachowali swój język, pielęgnują tradycje i sztukę ludową. Ze względu na walory środowiskowe i kulturowe, bliskość Trójmiasta oraz zagospodarowania turystycznego regionu jest licznie odwiedzany przez turystów. Następny Polskim regionem prezentowanym przeze mnie będą Niziny Środkowopolskie. Niziny Środkowopolskie obejmują Nizinę Wielkopolską, Mazowiecką, Śląską, Podlaską i Podlesie Lubelskie. Rzeźba regionu została wykształcona podczas zlodowacenia Odry. Proces wietrzenia, denudacji i erozji sprawił, że obszar w większości części jest równinny. W krajobrazie zaznaczają się nieliczne wzgórza moreny czołowe. Na nizinie Podlaskiej znajdują się największy w naszym kraju kompleks lasów, tzw. ,,Zielone Płuca Polski”. W ich skład wchodzi Puszcza Białowieska, znajdująca się na liście Światowego Dziedzictwa Przyrody UNESCO. Część pierwotnej puszczy objęto ochroną w Białowieskim Parku Narodowym. Puszcze tworzą grody, bory, lasy mieszane, a na terenach podmokłych lasy łęgowe. Żyją tu na wolności żubry, tarpany, rysie, wilki i łosie. Tereny Puszczy Kampinoskiej, położone w dolinie Wisły, objęte są ochroną w Kampinoskim Parku Narodowym. Dno pradoliny wypełnione jest piaskami, na których działalność wiatru doprowadziła do powstania wydm. W obniżeniu terenu znajdują się bagna i torfowiska. Ruch turystyczny skupia się głównie w Warszawie, Łodzi i Wrocławiu. Warszawa jest najczęściej odwiedzanym miastem w Polsce. Liczy1,6 mln ludności i co roku przyjmuje mniej więcej tyle samo turystów, z czego około 50% stanowią cudzoziemcy. Do najcenniejszych zabytków należą Stare i Nowe Miasto, Trakt Królewski, zespoły placowo parkowe w Łazienkach i Wilanowie. Łódź to drugie pod względem liczby ludności miasto Polski. Jest położone na dziale wód Wisły i Odry na skraju Garbu Łódzkiego. Turyści mogą tu zobaczyć zabytki architektury secesyjnej i eklektycznej, zabytkowe budynki fabryczne, Muzeum Włókiennictwa. Wrocław leży nad Odrą i jest miastem o dużych walorach turystycznych. Zawdzięcza to m.in. położeniu na skrzyżowaniu szlaków komunikacyjnych. Niewielkie odległości dzielą stolicę Dolnego Śląska do Pragi (około 250 km) i Berlina (350 km). Do najcenniejszych zabytków Wrocławia należy gotycki ratusz oraz katedra, zbudowana na Ostaniu Tumskim. W mieście znajduje się 11 muzeów oraz ciesząca się dużym zainteresowaniem ,,Panorama Racławicka” obraz umieszczony w specjalnej do tego zbudowanej rotundzie. Następnym a zarazem ostatnim regionem, który opisze będzie Wyżyna Krakowsko Częstochowska. Zbudowana jest głównie ze skał wapiennych, powstałych okresie jury. Znajduje się tu wiele wzniesień i ostańców wapiennych. Procesy krasowe doprowadziły do powstania wielu form skalnych, np. Groty Łokietka, Iglicy Deotymy, Maczugi Herkulesa. Na wzgórzach wapiennych przetrwały ruiny zamków, budowanych od czasów średniowiecznych. Śladem zamków biegnie od Krakowa do Częstochowy pieszy ,,Szlak Orlich Gniazd”. W regionie utworzono w 1956 roku Ojcowski Park Narodowy, obejmujący dolinę Prądnika, otoczoną skałami wapiennymi o fantastycznych kształtach, np. maczug, iglicy, bram i baszt. Park posiada bogatą roślinność, z charakterystycznymi na nasłonecznionych stokach kserotermicznymi porostami. Chronionym gatunkiem jest Brzoza Ojcowską. Turyści mogą zwiedzić Jaskinię Łokietka, zamek w Pieskowej Skale. Kraków i Częstochowa są miastami położonymi na południowym i północnym krańcu regionu. Ze względu na ilość i liczbę zabytków stanowią cel podróży wielu turystów krajowych i zagranicznych. Stare Miasto w Krakowie zostało w 1978 roku w pisane na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO jako jedno z najważniejszych pod względem kulturowym miast Europy. W Krakowie zachował się historyczny układ urbanistyczno – architektoniczny w skład czego wchodzą budynki UJ, Sukiennice, Wawel, Kościół Mariacki, oraz najstarsze dzielnice Kleparz i Kazimierz. Częstochowa jest najważniejszy miejscem kultu religijnego w Polsce, związanego z cudownym obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej umieszczonym w klasztorze Paulinów na Jasnej Górze.

Negatywny wpływ turystyki:

Postęp naukowo – techniczny, procesy uprzemysłowienia, niezrównoważony rozwój turystyki, nieprawidłowe zarządzanie nią, nadmierna koncentracja ruchu turystycznego, źle zlokalizowana baza turystyczna, brak kultury turystycznej wywołują de gradotwórcze skutki w środowisku przyrodniczym. Do negatywnych skutków turystyki zaliczamy:

1. Zabór ziemi i wody – zużywanie wody do celów eksploatacji bieżącej obiektów, infrastruktura pochłaniająca wielkie powierzchnie gruntów, powstająca w okolicy najatrakcyjniejszych terenów

2. Ubożenie krajobrazu – zaśmiecanie regionów turystycznych, powstawanie miast turystycznych, zagęszczanie obiektów turystycznych, co zaburza rodzimy charakter krajobrazu,

3. Zanieczyszczenie powietrza – emisja szkodliwych związków( dwutlenek siarki, tlenek azotu, tlenek węgla) wywołana przez motoryzację i nowoczesne technologie grzewcze,

4. Zanieczyszczenie wód( jeziora, rzeki, morza, plaże) –ścieki wydzielane przez obiekty hotelarskie i gastronomiczne, śmieci wytworzone przez organizatorów turystyki i turystów, wycieki benzyny i ropy z łodzi motorowych,

5. Degradacja gleb ( erozja, osuwanie się zboczy) – wydeptanie gleby spowodowane turystyką pieszą, narciarstwo zjazdowe,

6. Niszczenie roślinności – deptanie, łamanie gałęzi drzew, zbieranie roślin i grzybów, fragmentacja lasu wywołana uprawianiem narciarstwa, wycinanie lasów,

7. Szkody w świecie zwierząt (wyparcie gatunków rodzimych) – płoszenie zwierząt, ginięcie zwierząt w wypadkach samochodowych, szlaki turystyczne kolidujące ze szlakami wędrówki zwierząt, zanik niektórych gatunków, hałas,

8. Niedostosowanie rozwoju techniki, poziomu zamożności do dopuszczalnego obciążenia potencjału przyrody,

9. Zmniejszenie znaczenia funkcji zdrowotnej turystyki – agresje biologiczne wynikające z zanieczyszczenia wody, powietrza, agresje nerwowe wywołane nadmiernym hasłem,

Pozytywny wpływ turystyki:

W związku z napiętrzeniem się skutków turystyki nieprzyjaznych środowisku przyrodniczemu należy uświadomić sobie jak ważne jest zachowanie harmonijnych stosunków między człowiekiem a przyrodą. Dlatego, aby przeciwstawić się turystyce twardej, czyli masowej, która narusza stan równowagi w przyrodzie i nie zważa na wymogi środowiska utworzono koncepcję rozwoju turystycznego przyjaznego środowisku. Jej podstawę stanowi ekoturystyka, czyli forma podróżowania związana ze środowiskiem przyrodniczym, forma aktywnego zwiedzania obszarów przyrodniczych, zawierająca elementy edukacji ekologicznej, przyczyniająca się do ochrony środowiska. Dzięki koncepcji ekorozwoju możemy wymienić kilka pozytywnych skutków turystyki:

1. Zapewnienie harmonii ekosystemów przyrodniczych i odrębności kulturowej lokalnych społeczności, ochrony tradycji i zwyczajów, kreowanie wrażliwości na sprawy przyrody,

2. Źródło środków finansowych przeznaczonych na ochronę dziedzictwa przyrodniczego i kulturalnego (pobieranie opłat za wstępy do parków, sprzedaż pamiątek , przewodników, fundusze przekazywane przez biura podróży),

3. Źródło korzyści ekonomiczno – społecznych ludności miejscowej,

4. Zwiększenie świadomości ekologicznej wśród turystów, zwiększenie poparcia społecznego dla terenów chronionych, angażowanie turystów w działanie na rzecz ochrony środowiska, wspieranie programów ochrony, wydawanie broszur informacyjno – ekonomicznych,

5. Ustalenie granic zagospodarowania obszarów dzikich, wyznaczanie szlaków do poruszania się, wprowadzenie technologii proekologicznych, określenie dopuszczalnych emisji zanieczyszczeń wody, powietrza,

6. Tworzenie rezerwatów, parków narodowych.

Korzyści i koszty turystyki pokazują, że konieczność ochrony i odnowy środowiska przyrodniczego jest oczywista. Z roku na rok zauważamy znaczny wzrost turystyki, postęp cywilizacji, nadmierna eksploatacja przyrody, która jest nieodłącznym elementem turystyki, przyczynia się do niszczenia terenów bogato wyposażonych przez naturę, w tym samym prowadzi do niszczenia samej idei turystyki.

Bibliografia:

1. Atlas Geograficzny Polski

2. Dominik Zaręba „Ekoturystyka, wyzwanie i nadzieja”

3. Grzegorz Gołembski „Kompendium wiedzy o turystyce”

4. Magdalena Kruk „Geografia Polski”

5. Władysław Gaworecki „Turystyka”