Motyw powstań narodowych Powstania narodowe są częstym motywem w literaturze i sztuce. Miały one ogromny wpływ na kształtowanie świadomości społecznej, a zwłaszcza narodowej oraz mocno odcisnęły się w całej kulturze polskiej. Powstanie, z którego tematyki najczęściej korzystano to powstanie styczniowe i choć przegrane, okazało się być punktem zapalnym dla publicystów, artystów do zmiany poglądów na walkę zbrojną jako sposobu odzyskania niepodległości. Powstanie to podkreśliło w sposób szczególny obecne w społeczeństwie konflikty i problemy polityczne kraju. I pomimo odniesionej klęski, uwydatniało ono bohaterstwo powstańców, żołnierzy walczących dla swojego narodu. Interpretacja krakowska, czyli krytyka Polaków. Szkoła krakowska, czyli stronnictwo stańczyków (Teka Stańczyka) było przeciwne powstaniom, uważając równocześnie, że takie zrywy narodowościowe powodują anarchię i utwierdzają Polaków w zbędnych, nieprawdziwych ideach. Stańczycy za powód odnoszonych przez Polaków klęsk uważali ich własną historię, a przy tym popierali politykę lojalizmu. Wybierali więc to, co było dla nich korzystne i bezpieczne – lojalność wobec zaborców. Interpretacja warszawska, czyli plan naprawy. Szkoła warszawska brała pod uwagę historię Polski, stwierdzała podobnie jak szkoła krakowska jej tragiczne w skutkach okoliczności, ale tylko po to, aby móc je przeanalizować i wyciągnąć z nich korzystne wnioski. Członkowie tej szkoły za powód klęski Polaków uważali ogromną przewagę militarną zaborców, ich pozycję na arenie międzynarodowej, siłę wewnętrzną a ówczesną słabość Polski uznali za fakt przeważający na jej niekorzyść. Powstanie styczniowe w literaturze – twórczość Elizy Orzeszkowej Powstanie styczniowe niewątpliwie odniosło klęskę. Wraz z nim nadeszła zmiana ideologii z romantyzmu na pozytywizm, z idei walki o niepodległość narodu na pracę u podstaw i pracę organiczną. Walka zbrojna była odkładana w czasie, po to aby solidnie wykształcony naród, bez względu na stan majątku, czy pochodzenie mógł świadomie stanąć do walki. Powstanie to dało do zrozumienia Polakom, że dalsze niezaplanowane, źle zorganizowane zrywy mogą tylko pogrążyć w złej sytuacji kraj. Zrozumieli oni potrzebę kształcenia, potrzebę umacniania kraju pod względem ekonomicznym, gospodarczym, ale przede wszystkim politycznym. Tylko silny wewnętrznie kraj mógł stawić czoła walce z mocarstwami. Stąd też zmiana w literaturze, czego doskonałym przykładem jest twórczość Elizy Orzeszkowej. Utwór jej autorstwa pt „Gloria Victis” w sposób szczególny przestawia charakter rzeczywistości powstańczej. Pomimo odniesionej...