OŚWIECENIE Oświeceniem nazywamy okres w dziejach kultury europejskiej od ok. 1680 do końca XVIII. W Polsce zaczynała się w latach 40. XVIII i kończyła w pierwszym dwudziestoleciu XIX. Oświecenie, jako wiek rozumu, czy wiek filozofów -W rozumieniu szerszym: epoka w dziejach kultury europejskiej między barokiem a romantyzmem. Wszystkie nazwy oddają przełomowy charakter tej epoki. Oświecony, czyli wyzwolony z wszelkich więzów, rozum ludzki ma być światłem rozjaśniającym drogę do poznania prawdy o świecie i człowieku. Literatura epoki oświecenia stara się odkrywać racjonalne prawa rządzące naturą i człowiekiem; dlatego triumfuje wówczas klasycyzm, dążący do jasności, porządku i harmonii; spod mnogości zjawisk, pisarze wydobywali ogólne, uniwersalne zasady; dąży się do prostoty stylu i przejrzystości myśli; cechą charakterystyczną klasycyzmu XVIII stulecia stało się uzależnienie od reguł; sądzono wówczas, że tylko przestrzeganie surowych przepisów zapewnia sztuce prawdziwą doskonałość Myśliciele XVIII uważali Kościół za jedną z głównych przeszkód w przebudowie świata; stał on bowiem, ich zdaniem, na straży starego, feudalnego porządku, krępował ludzką myśl, szerzył szkodliwe przesądy; pojawiły się wówczas bardzo ostre ataki na instytucję Kościoła i religię w ogóle Postawy ludzi XVIII stulecia: -ateizm- pogląd odrzucający ideę wyższej siły, która stworzyła świat i nim rządzi -deizm- uważano, że Bóg stworzył świat i nadawszy mu naturalne prawa, nie ingeruje w jego działanie -libertynizm- wolnomyśliciele, którzy nie wierzyli w żadne kodeksy moralne, a w życiu kierowali się epikurejską filozofią dążenia do rozkoszy i unikania wszelkich przykrości Ludzie oświeceni cenili teatr bardzo wysoko; miał on przede wszystkim nauczać, być miejscem, gdzie propaguje się nowe postawy i nowy model społeczeństwa W stuleciu rozumu rośnie rola powieści, która najlepiej nadawała się do realizowania dydaktycznych założeń Europy’ pozbawiona poetyckich ozdób powieść pozwalała na chłodną, precyzyjną analizę rzeczywistości (Daniel Defoe, Wolter, Diderot, Rousseau) Denis Diderot- syn rzemieślnika, który porzucił profesje ojca na rzecz filozofii oraz literatury; dziełem jego życia była Encyklopedia; wnikliwy uczony i błyskotliwy intelektualista, cechował się jednakże pewną naiwnością; przez rok był nadwornym filozofem carycy Katarzyny Ignacy Krasicki- nazywano go „księciem poetów polskich”; był typem intelektualisty, dowcipnego, pełnego dystansu do rzeczywistości, indywidualność przewrotna, niezrównany ironista, mistrz słowa i celne sentencji Wolter- jedna z najważniejszych postaci...